Centre d'Etudes Economiques et Sociales de l'Environnement
Pages "Environnement"Pages "Environnement" (En français)
Centre for Economic and Social Studies on the Environment
Environment Pages Environment Pages (In english)

For a full text search: use the finder of your browser !

Belgian data sources for climate change


SOURCE TYPE: organisation

NAME: Physical Geography

PARENT: Sciences

PARENT nl: VUB

STREET nl: Pleinlaan 2

ZIP: 1050

CITY: BRUSSELS

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-2-629.33.83

FAX: 32-2-629.33.78

DESCRIPTION: Research activity: TOPIC A : Study of slope processes, soil erosion and soil erosion mapping (Prof. M. Van Molle) ùTOPIC B : Global Change: environmental research, climatology and climatic change, climatic and glacier modeling ù ù3-D modeling of the continental cryosphere ù TOPIC C :Antarctic research, Antarctic climatology and geomorphology :Development of a 3 D model for the Antarctic ice cap : Dynamics of the Antarctic ice cap ù TOPIC D : Cartography and geographic information systems, theory of map projections, mapping technique, geographic information systems, environmental mapping : Development of new projection systems by computer : Development and application of mapping methods-development of GIS methodology for mapping of remote areas on basis of satellite images and fragmentary ground data

SIZE: Senior researchers: 1

Junior researchers: 1

KEYWORDS: ANTARCTIC RESEARCH, CARTOGRAPHY, CLIMATIC AND GLACIER MODELLING TECHNIQUE, CLIMATOLOGY AND CLIMATIC CHANGE, ENVIRONMENTAL MAPPING, ENVIRONMENTAL RESEARCH, MAPPING, PURE AND APPLIED GEOMORPHOLOGY, REMOTE SENSING, SLOPE PROCESSES, SOIL EROSION,

URI DEMO: demo.html#Physical_Geography


SOURCE TYPE: organisation

NAME: Sciences

PARENT nl: VUB

STREET nl: Pleinlaan 2

ZIP: 1050

CITY: BRUSSELS

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-2-629 33 90

URI DEMO: demo.html#Sciences


SOURCE TYPE: organisation

NAME nl: Departement economie

PARENT nl: FAC. ECON. EN TOEGEPASTE ECON. WET.

PARENT nl: K U Leuven

STREET nl: NAAMSESTRAAT 69

ZIP: 3000

CITY nl: LEUVEN

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-16-326611

FAX: 32-16-285799

URI DEMO: demo.html#Departement_economie


SOURCE TYPE: organisation

NAME nl: Fysische en regionale geografie, kartografie en recentegeologie

PARENT nl: FAC. WETENSCHAPPEN

PARENT nl: K U Leuven

STREET nl: REDINGENSTRAAT 16B

ZIP: 3000

CITY nl: LEUVEN

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-16-226920

FAX: 32-16-293307

DESCRIPTION: Research activity: Environmental research focused on the following topics: - Survey, conservation and study of the prehistoric patrimony endangered by soil erosion processes. Impact of prehistoric occupation on the evolution of landscapes. - Cartography: automation and satellite mapping, thematic maps and large scale plans for macrogeomorphological and archaeological purposes. -Surface hydrology, soil erosion (actual and historical), erosion risk assessment, soil conservation, eolian dynamics, analysis and reconstruction of the physical environment, landscape evaluation, arid geomorphology. - Meso- and micrometeorology and climatology: analysis of forecasting for agriculture, hydrology, forestry, public health, city planning, air pollution, transport and construction.

SIZE: Senior researchers: 4

Junior researchers: 4

KEYWORDS: Climate change, AEOLIAN PROCESSES, ARID GEOMORPHOLOGY, CARTOGRAPHY, GEOGRAPHICAL INFORMATION SYSTEMS, PHYSICAL LANDSCAPE, PRAEHISTORIC LAND USE, SOIL CONSERVATION, SOIL EROSION,

URI DEMO: demo.html#Fysische_en_regionale_geografie__kartogr


SOURCE TYPE: organisation

NAME nl: Dienst voor weer- en klimaatkunde

PARENT nl: FAC. WETENSCHAPPEN

PARENT nl: K U Leuven

STREET nl: REDINGENSTRAAT 16B

ZIP: 3000

CITY nl: LEUVEN

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-16-229620

FAX: 32-16-293307

DESCRIPTION: Research activity: Applied meteorology and climatology. Statistical information and long range forecasting for: agriculture and industry; public health and tourism; transport and construction; mass-media and schools.

SIZE: Senior researchers: 1

Junior researchers: 1

KEYWORDS: Climate change, CLIMATOLOGY, LONG RANGE WEATHER FORECASTS, METEOROLOGY, WEATHER STATISTICS,

URI DEMO: 5.htm


SOURCE TYPE: organisation

NAME nl: Bodem- en plantenbeheersing

PARENT nl: FAC. LANDBOUWK. & TOEG. BIOL. WET.

PARENT nl: K U Leuven

STREET nl: DE CROYLAAN 42

ZIP: 3001

CITY nl: HEVERLEE

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-16-222735

FAX: 32-16-205032

URI DEMO: 6.htm


SOURCE TYPE: organisation

NAME nl: Land en bosbeheer

PARENT nl: FAC. LANDBOUWK. & TOEG. BIOL. WET.

PARENT nl: K U Leuven

STREET nl: VITAL DECOSTERSTRAAT 102

ZIP: 3001

CITY nl: HEVERLEE

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-16-231381

FAX: 32-16-205032

URI DEMO: 7.htm


SOURCE TYPE: organisation

NAME nl: Plantecologie

PARENT nl: Departement Biologie

PARENT nl: Universitaire Instelling Antwerpen

STREET nl: Universiteitsplein 1

ZIP: 2610

CITY nl: WILRIJK (ANTWERPEN)

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-3-820.22.54

FAX: 32-3-820.22.71

DESCRIPTION: Research activity:

The main objective of the unit of plant ecology is research into global change through interacting effects of higher CO2 levels and rising temperature on plants, at the leaf, plant, community and ecosystem levels. The overall scientific approach is to study physical mechanisms - their experimentation and understanding in relation to plant physiological functioning.

The main research efforts can be summarized as follows:

(1) Research on the ecophysiological reaction of grassland spiciest to expected and ongoing global changes like elevated CO2 and increased air temperature.

(2) Modeling experimental data on the sensitivity of plant canopies to increased levels of UV-B. (3)

Determination of the effects of an elevated atmospheric C02 concentration and an increased

temperature on carbon-allocation growth and production in different plant types, inc. tree species.

(4) Estimation of canopy architectural parameters affecting light interception in tree plantations. Modeling the canopy structure by a fractal approach.

(5) Remote sensing techniques for estimating absorbed and reflected solar and photosynthetically active radiation by vegetated land surfaces. This information is used in

productivity analysis and ecosystems modeling. (6) production physiology and biomass production of short rotation forestry plantations.

SIZE: Senior researchers: 3

Junior researchers: 3

KEYWORDS: Climate change, ECOPHYSIOLOGY, GLOBAL CHANGE, MODELLING, PHYSICAL ECOLOGY, PLANT ECOLOGY, PRODUCTION PHYSIOLOGY

URI DEMO: 8.htm


SOURCE TYPE: organisation

NAME nl: Micro- en Sporenanalyse

PARENT nl: Departement Scheikunde

PARENT nl: Universitaire Instelling Antwerpen

STREET nl: Universiteitsplein 1

ZIP: 2610

CITY nl: WILRIJK (ANTWERPEN)

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-3-820.23.60

FAX: 32-3-820.23.76

DESCRIPTION: Research activity:

Research interests are situated within the general subject of analytical chemistry with a special emphasis on trace analysis and instrumental microscopical analysis with the research infrastructure of the Micro and Trace Analysis Centre (MiTAC). One basic and fundamental research mission is to follow closely developments in analytical instrumentation and to refine up-to-date methodologies for instrumental chemical analysis.

Additionally, the developed methods are exploited in a number of applications particularly in environmental chemistry and materials science. Recent projects in microscopical analytical chemistry are based on (i) ion beam methods

especially secondary ion mass spectrometry with the ion microscope/ ion microprobe analyser; (ii) electron beam methods with the analytical electron microprobe. Further interest is now oriented towards the application of synchrotron radiation sources for microscopical analysis.

In trace analysis the panoramic elemental analysis is studied with solids mass spectrometry.

Furthermore, hyphenated methods are developed for the ultra-sensitive determination of

organometallic compounds and for speciation studies of environmental interest. The methodologies applied are based on gas chromatography with detection by electrothermal atomic absorption or microwave induced plasma atomic emission. The applications of present

interest are situated in (i) materials research for the microscopical characterization of microelectronic devices and other technologically important materials and (ii) environmental

analysis especially in the characterization of air particulate matter.

SIZE: Senior researchers: 6

Junior researchers: 6

KEYWORDS: Climate change, ENVIRONMENTAL CHEMISTRY, INSTRUMENTAL MICROSCOPICAL ANALYSIS, MICROANALYSIS, SYNCHROTRON, TRACE ANALYSIS,

URI DEMO: 9.htm


SOURCE TYPE: organisation

NAME nl: Proefstation voor de Tuinbouw

STREET nl: Schaessestraat 18

ZIP: 9070

CITY nl: Destelbergen

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-9-355.56.56

FAX: 32-9-355.58.24

SIZE: Senior researchers: 16

Junior researchers:16

SIZ: professional staff: 32

URI DEMO: 10.htm


SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

LINKS: promotors: VOLCKAERT, E., BEEL, E., DEBRUYN, P., PIENS, G.

START: 198607

STOP: 199706

NAME nl: Studie van de relaties tussen planten en hun microklimaat.

DESCRIPTION nl: Door statistische modellen de relaties vastleggen tussen 1 groeiparameter en de plantontwikkeling. Zo kunnen deinvloed van voeding en watergifte gerelateerd worden met de groeivan de plant. Een volgende stap bestaat in de kennisverwerving van de invloed van de kwartificering van de omgevingsparamters.Hierbij wordt gewerkt met een dynamisch model waarbij de invloednagegaan wordt van alle gekende meetbare omgevingsparameters op de evapotranspiratie en de plantontwikkeling

NAME: Study of the relations between plants and their microclimats.

DESCRIPTION: To determine relations between 1 growth parameter and plant growth, by statistical models. So can be related the influence of nutrition and irrigation at the one side and plant growth at the other side. The next step is to obtain new knowledge of the influence of the quantifying of the environmental parameters. The way therefore is a dynamic model by which all measurable parameters influencing the evapotranspiration and plant growth are considered

KEYWORDS: Climate change, CLIMATOLOGY, DYNAMIC MODEL, EVAPOTRANSPIRATION, GROWTH PARAMETERS, MODELING, PLANT NUTRITION, STATISTICAL ANALYSIS, STATISTICAL MODEL,

URI DEMO: 11.htm


SOURCE TYPE organisation

NAME nl: Koninklijke Academie voor Wetenschappen, Letteren enSchone Kunsten van Belgi‰

PARENT nl: Letteren en Schone Kunsten

PARENT nl: Paleis der Academi‰n

STREET nl: Hertogstraat 1

ZIP: 1000

CITY nl: Brussel

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-2-511.26.23

FAX: 32-2-511.01.43

URI DEMO: 12.htm


SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

LINKS nl: Promotors: VANDERBORGHT O., BOURDEAU Ph.

START: 199012

STOP: 199411

NAME nl: Integratie en bevordering binnen het Belgische impulsprogramma"Global change" van de offici‰le relaties tussenhet "Internationaal GeosphareBiosphere Programme" vande ICSU en de koninklijke Academies voor Wetenschappen.

DESCRIPTION nl: - bijhouden van een gegevensbank i.v.m. de internationaleactiviteiten van IGBP en het ter beschikking stellen van DPWBvan alle informatie i.v.m. "Global Change" verkregenvia internationale contacten.

- deelnemen aan vergaderingen voor leden en experts van de Academien in het kader van het programma IGBP van de ICSU.

- stimuleren, door tussenkomst van DPWB, van contacten op internationaal niveau tussen Belgische en buitenlandse wetenschappers actief in onderzoek betreffende "Global Change".

NAME: Integration and Promotion in the Belgian Impulse Programme"Global Change" of the official links between the InternationalGeosphere-Biosphere Programme "Global change" of theICSE and both Belgian Academics of Sciences.

DESCRIPTION: - to make available to the impulse programme "Global change" all related information couveyed to the Academies through their fermal international contacts to keep a databoxof international IGBP activities.

- to attend the meeting specifically adressed to the Academies"experts and officials on "Global change", in theICSU-IGBP programmes and to report of these meetings to the nationalimpulse programme.

- to stimulate facilities cooperation between Belgian and Foreign scientist on "Global change" research based on the full knowledge of the Belgian "global change" activities.

KEYWORDS: CLIMATE CHANGE, GEOSPHERE BIOSPHERE INTERACTIONS, ICSU, IGBP, WORLDWIDE POLLUTION,

URI DEMO: 13.htm


SOURCE TYPE: organisation

LINKS: CONTACT PERSON: Lebrun Philippe

NAME fr: Ecologie et Biogéographie

PARENT fr: Université Catholique de Louvain

STREET fr: Place Croix du Sud, 5

ZIP: 1348

CITY fr: Louvain-La-Neuve

COUNTRY: Belgium

TEL: 010-47 34 88

FAX: 010-47 34 90

KEYWORDS: Climate change, environment

LINK: Datasets: http://www.biol.ucl.ac.be/ecol/SIBW.HomePage.html

URL: http://www.biol.ucl.ac.be/ecol

URI DEMO: 20.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

PERSON TITLE: Prof.Dr.

FIRST NAME: A.

FAMILY NAME: Berger

NAME: Berger André

PARENT: Institute of Astronomy and Geophysics

STREET fr: 2, chemin du Cyclotron

ZIP: 1348

CITY fr: Louvain-La-Neuve

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-10-43 33 03

DESCRIPTION: Worked in scientific Steering Committee on Global Changes of the Past IGBP, International Geosphere Biosphere Program.

URI DEMO: Berger André


SOURCE TYPE: Person

SOURCE TYPE: expert

PERSON TITLE: Dr.

FIRST NAME: O.

FAMILY NAME: Vanderborght

NAME: Vanderborght O.

PARENT en: National Committee for the International Geosphere Biosphere Program

PARENT: Study Centre for Atomic Energy

STREET nl: Kraaibossen 24

ZIP: 2440

CITY nl: Geel

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-14-31 18 01

FAX: 32-14-31 50 21

DESCRIPTION: Chairman National Committee for the International Geosphere Biosphere Program

URI DEMO: 22.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME nl: Bepaling van de samenstelling en herkomst van het regionaalatmosferisch aërosol op grote afstand van antropogene brongebieden- Onderzoek naar het belang van de antropogene invloed.

LINK nl: Promotor: Maenhaut, W.

OBJECTIVE nl: Ten einde de impact vast te van de menselijkeactiviteiten op de troposferische aërosol samenstelling opwereldschaal, worden studies uitgevoerd waarbij regionaal representatieveaërosol monsters worden genomen op verschillende plaatsen,maar vooral in Arctische en tropische/equatoriale gebieden. De voornaamste doelstellingen van deze studies bestaan erin een aantalbelangrijke species en tot 40 neven- en spoorelementen te bepalen in aërosolen, die volgens deeltjesgrootte zijn gescheiden,de verschillende natuurlijke en antropogene bronnen (bronprocessen,brontypes, brongebieden) van de aërosolbestanddelen (vooralvoor sulfaat, de zware metalen, zwarte koolstof en de fijne deeltjes)te identificeren, de bijdrage van elke bron te kwantificeren,een beter inzicht te verwerven in het lange-afstand transporten in de dispersie, transformatie en verwijderingsprocessen vande aërosoldeeltjes en hun bestanddelen en onze kennis overde biogeochemische cycli van de elementen te verbeteren. Om dezedoelstellingen te bereiken ontwikkelen we ook nieuwe aërosolcollectoren,nieuwe methoden voor chemische analyse (zowel voor bulk als individueledeeltjesanalyse) en nieuwe technieken voor de identificatie vande bronnen en voor de kwantificatie van hun bijdragen.

DESCRIPTION nl: Samenvatting van de resultaten: We hebben een"small deposit area low pressure impactor" (afgekorttot SDI) ontwikkeld, gecalibreerd en uitgetest. Deze nieuwe 12-trap, multipele orifice cascade impactor werd speciaal ontwikkeld voor de collectie van gefractioneerde aërosolmonsters in afgelegengebieden voor chemische analyse met protonengeïnduceerdeX-straal emissie, maar hij kan ook worden aangewend voor analyse met andere technieken (bv. ionenchromatografie). Speciale kenmerken van de SDI zijn dat de diameter van de aërosoldeposit opelke trap kleiner is dan 8 mm, dat het apparaat werkt bij eendebiet van 11 liter per min, en dat het 5 deeltjesgroottefractieslevert voor het gebied beneden 0.6 mm equivalente aërodynamischediameter (EAD). De SDI werd aangewend voor de collectie van aërosolmonsters in Summit, Groenland, en om er de transfer te bestuderen van particulairespecies van de lucht naar het sneeuwoppervlak.

Procédés voor de meting van de deeltjesmassa (PM),zwarte koolstof (BC) en de voornaamste anionaire en kationairespecies (o.a. sulfaat, methaansulfonaat, nitraat en ammonium) werden ontwikkeld en vervolgens toegepast in verschillende studies.

Binnen de lange-termijn aërosolstudie op de Zeppelinbergin Spitsbergen werden de relatieve bijdragen bepaald van de natuurlijke (marine biogene) en antropogene bronnen tot het klimaat-actievefijn sulfaat. Tijdens de zomerperiode was gemiddeld éénderde van het fijn sulfaat afkomstig van de mariene biogene bron,maar die bijdrage was veel kleiner in 1993 (slechts 20%) dan inde twee vorige zomers (4050%). Bovendien was er binnen elke zomereen zeer grote variatie van monster tot monster voor die biogenebijdrage: van enkele procent tot bijna 100%. Uit het onderzoekvan de gedetailleerde massa deeltjesgrootte verdelingen voor deverschillende elementen bleek dat zwavel een neiging vertoondenaar kleinere deeltjesgrootte tijdens de zomer (in vergelijkingmet de rest van het jaar), terwijl de bodemstofelementen (bv.Fe) meer geassocieerd waren met de grotere deeltjes tijdens datzelfdeseizoen. Onze studie binnen de "International Arctic OceanExpedition 1991" toonde aan dat het atmosferisch aërosolin het hoog-Arctisch gebied tijdens de zomer weinig was geperturbeerd door menselijke activiteiten, en dat een lokaal winderosieprocesverantwoordelijk leek te zijn voor de verhoogde niveaus van debodemstofelementen en de zware metalen.

De gegevenssets van onze SAFARI-92 (Southern Africa Fire-AtmosphereResearch Initiative) monsternemingen op drie plaatsen in de oostelijkeTransvaal, Zuid-Afrika, werden onderzocht met receptor modelleringtechnieken, en er werd vastgesteld dat gemiddeld 40% van de regionalefijne deeltjesmassa afkomstig was van de verbranding van biomassaen dat ongeveer één derde toe te schrijven was aansulfaten. De pyrogene (biomassaverbranding) deeltjes werden aangevoerd met luchtmassa's uit het noorden, terwijl het sulfaat afkomstigbleek te zijn van de verbranding van fossiele brandstoffen envan allerlei industriële activiteiten op het Transvaal Hoogveld.Uit onze monsternemingen bij voorgeschreven savannebranden werdenbronprofielen afgeleid voor zowel de vlam als de smeulfase vande branden. Er werd vastgesteld dat savannebranden een belangrijkebron zijn voor de volgende species (elementen) in de grove (2-10mm EAD) deeltjesfractie: PM, BC, P, K, Ca, Mn, Zn, Sr en I, endit voor beide fasen van de branden. In de fijne (<2 mm EAD) fractie zijn beide fasen een belangrijke bron voor PM, BC, dehalogenen (Cl, Br, I), K, Cu, Zn, Rb, Sb, Cs en Pb, en de vlamfaseis ook een prominente bron van Na en S. We droegen bij tot hetonderzoek over de emissie van methylhalides bij savannebrandendoor de halogenen (Cl, Br en I) te bepalen in savanne brandstoffenen brandstofresidu's. Uit een combinatie van onze resultaten met deze van andere groepen werd afgeleid dat ongeveer 90% van hethalogeengehalte van de brandstof in de atmosfeer terecht kwam,meestal als halide species, maar een significante fractie (338%) werd geëmitteerd in de gemethyleerde vorm. We droegen ookbij tot de documentatie van het lange-afstand transport (4000km) van aërosolen van zuidelijk Afrika naar de centrale tropischezuidelijke Atlantische Oceaan. Stabiele stikstof isotoop analyse,multielement analyse en meteorologische waarnemingen op lokale en regionale schaal werden aangewend voor de beschrijving van de aërosolchemie tijdens enkele transportepisoden.

USE nl: Mogelijke gebruikers van de resultaten: Onze aërosoldatasets zijn van nut voor atmosferische modellers, die nood hebbenaan (of berekeningen doen van) de atmosferische niveaus van devoornaamste aërosol species of van specifieke aërosolbestanddelen(bv. zwarte koolstof, zware metalen) in de fijne en/of grove deeltjesfractieof in functie van de deeltjesgrootte. Bijvoorbeeld in werk metglobale circulatiemodellen (GCMs) kunnen onze gegevens wordengebruikt om de berekende concentraties te verifiëren (ofbinnen bepaalde grenzen te houden). Onze datasets kunnen ook wordenaangewend voor de berekening van atmosferische depositiefluxen(inzonderheid droge depositie).

Verder zijn de datasets en de conclusies die we eruit halen metbetrekking tot de brongebieden en de natuurlijke versus antropogenebijdragen tot de klimaat-actieve aërosolbestanddelen, deverzurende species en de potentieel toxische elementen bruikbaarvoor beleidmakers teneinde maatregelen te nemen in verband metde reductie van emissies.

DESCRIPTION nl: Conclusions: In de noordelijke hemisfeer is fijnsulfaat de belangrijkste klimaat-actieve aërosolcomponent(het geeft aanleiding tot directe en indirect radiatieve "forcing"op het klimaat, en de forcing is negatief, wat leidt tot een afkoelingen dus het effect van de broeikasgassen tegenwerkt). Er werd verwachtdat in de erg produktieve Arctische gebieden een zeer grote fractievan dit fijn sulfaat van mariene biogene oorsprong zou zijn tijdensde zomer. Onze metingen hebben echter aangetoond dat het grootstedeel van dat fijn sulfaat dan nog steeds van antropogene oorsprongis (gemiddeld ongeveer twee derden). Bijgevolg zal een verderereductie van de SO2 emissies van de verbranding van fossiele brandstoffenen andere bronnen (bv. smelters) niet voordelig zijn in de contextvan de globale opwarming. Anderzijds is die reductie nodig omde problemen van de zure neerslag op te lossen. Teneinde de globaleopwarming af te remmen moet de vermindering van de SO2 emissiesdaarom gepaard gaan met een reductie van de emissies van de broeikasgassen(CO2, CFKs, methaan, enz.).

Ons onderzoek heeft aangetoond dat de verbranding van biomassaop grote schaal een zeer belangrijke bron is van de klimaat-actievefijne deeltjes (wat voordelig is in de context van de globaleopwarming), maar ook een belangrijke bron van methylhalide species(die uiteindelijk in de stratosfeer terechtkomen en er leidentot de destructie van O3). Onderzoek door andere groepen heeftgetoond dat de verbranding van biomassa ook aanleiding geeft totverhoogd troposferisch O3 (wat schadelijk is). Om milieuredenen,en wellicht nog meer om ecologische redenen moet de grote-schaalbiomassaverbranding (en vooral deze van ontbossing) worden afgeremd.Maar zoals in het geval van fijn sulfaat is dan een sterkere reductievan de broeikasgasemissies vereist om te compenseren voor de verminderingvan de voordelige effecten van de fijne pyrogene deeltjes.

LINKS nl: Datasets: De meeste van onze datasets bevatten atmosferischeconcentraties voor de deeltjesmassa en verschillende particulairespecies en elementen. Deze gegevens werden bekomen via gefractioneerdeaërosolmonsternemingen in de atmosferische grenslaag. Demonsternemingen werden gewoonlijk verricht in grondstations, maarsoms ook met vliegtuigen. De gegevens zijn uitgedrukt in nanogram(of mg) van de veranderlijke per m3 en per deeltjesfractie. Erkan een onderscheid worden gemaakt tussen datasets van lange-termijnaërosolcollecties en deze van intensieve meetcampagnes. Verderhebben we datasets met bronprofielen (samenstellingen) voor dedeeltjes die worden geëmitteerd bij biomassaverbranding (vooralsavannebranden). Deze datasets werden bekomen uit monsternemingennabij voorgeschreven branden, en zijn uitgedrukt in microgramper gram geëmitteerde deeltjes van een bepaalde groottefractie.

A. Datasets van lange-termijn collecties: (1) voor het Zeppelinbergstation in Ny Ålesund, Spitsbergen; (2) voor Sevettijärviin Fins Lapland; (3) voor een kustplaats nabij Homer, Alaska;(4) voor twee plaatsen (Birkenes en Skreådalen) in zuidelijkNoorwegen; (5) voor Cuiaba, Brazilië; (6) voor het BraziliaansAntarctisch station op het King George eiland.

B. Datasets van intensieve meetcampagnes: (1) voor twee plaatsen(Dye 3 en Summit) in Groenland; (2) voor Ny Ålesund, Spitsbergen(winter van 1989); (3) van monsternemingen tijdens de "InternationalArctic Ocean Expedition 1991"; (4) van monsternemingen tijdensde lente in Birkenes en Nordmoen, zuidelijk Noorwegen; (5) voorregenwoud en cerradogebieden in Brazilië; (6) van grondstationen vliegtuigmonsternemingen tijdens het Southern Africa Fire-AtmosphereResearch Initiative (SAFARI-92).

C. Datasets met bronprofielen voor de deeltjes die geëmitteerdworden tijdens biomassaverbranding (savannebranden): (1) van metingentijdens het DECAFE/FOS experiment (DECAFE=Dynamique et Chimiede l'Atmosphère en Forêt Equatoriale/ FOS=Fires ofSavannas) in Lamto, Ivoorkust, in januari 1991; (2) van metingenbij voorgeschreven savannebranden nabij Pretoriuskop tijdens SAFARI-92,in september 1992.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 24.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME: SMAC : Spectroscopic Measurements of Atmospheric Changes

NAME fr: Mesures spectroscopiques des changements atmosphériques

LINKS fr: Promoteurs: P.C. Simon (coordinateur)

L. Delbouille

R. Colin

OBJECTIVES fr: L'objectif du projet est d'utiliser la spectroscopiepour comprendre et quantifier les changements naturels et anthropiques qui affectent la composition chimique de l'atmosphère terrestre.

Les moyens du projet sont la détection directe de l'évolutionde l'atmosphère, la mise au point de méthodes d'analysedes mesures expérimentales et l'établissement de données de base en laboratoire. Ils s'appuient sur les compétences complémentaires des trois institutionsi impliquées dans le projet.

Un large domaine spectral est concerné, en absorption principalement,de l'infrarouge lointain à l'ultraviolet.

Le projet se place dans un contexte international qui comprendnotamment le "Network for Detection of Stratospheric Change"(NDSC), le projet européen EUROTRAC (EUREKA) et le ProgrammeEnvironnement de la Commission Européenne ainsi que lesobservations par satellite.

La finalité du projet est de produire un ensemble consistantde données expérimentales sur la composition del'atmosphère et de son évolution, de les mettreà la disposition de la communauté scientifique internationaleaprès validation et d'étudier les processus chimiqueset radiatifs relatifs aux observations effectuées.

DESCRIPTION fr: Synthèse des résultats: Le projetSMAC couvre plusieurs aspects relatifs à l'observationde l'atmosphère, à l'étude de ses tendanceset à la compréhension des processus chimiques etradiatifs. L'étude de la réduction de la couched'ozone stratosphérique est basée sur l'observationà long terme des constituants stratosphériques qui interviennent dans le bilan de l'ozone. A moyenne latitude, ces observations sont réalisées à la Station Scientifique Internationale du Jungfraujoch (46°N, Suisse)par spectroscopie d'absorption dans l'infrarouge.

L'ensemble des observations sur plus d'une décennie a montréque l'augmentation des composés chlorés dans lastratosphère, comme par exemple les réservoirs HClet ClONO2 est d'origine anthropique: leurs concentrations croissantesrésultent de l'émission des chlorofluorocarbures(CFC) comme confirment d'ailleurs les observations d'une augmentationdes quantités atmosphériques de HF, et de COF2.

Le rôle des CFC sur la réduction de l'ozone stratosphériqueà moyenne latitude à travers les composéschlorés dérivés est de ce fait démontré.Cette réduction est d'ailleurs confirmée par lamesure de l'ozone depuis plus d'une décennie à cettemême station.

Ces mesures vont permettre la validation des modèles multidimensionnelsutilisés pour les prédictions à long termedes changements globaux de l'atmosphère terrestre. De cefait, la continuité de ce projet est d'une importance primordialepour le contrôle et l'adaptation de la régulationsur les émissions de composés chlorés jusqu'audébut du troisième millénaire.

De plus, le rôle des processus de chimie hétérogènesur les aérosols stratosphériques aux latitudesmoyennes dans l'hémisphère nord a étéclairement confirmé par les mesures de NO2 effectuéesjournellement depuis juin 1990 par spectroscopie d'absorptiondifférentielle dans l'UV-visible à la mêmestation scientifique. Cette période d'observation a permisde mesurer les effets de l'éruption du Mont Pinatubo en1991. Des réductions de NO2 atteignant 30% ont étéobservées durant l'hiver 1991/1992, avec des amplitudesdiminuant avec la concentration des aérosols dans la stratosphère(20% en été 1992) et un retour aux concentrationsobservées avant cette éruption en 1993. Les calculseffectués avec un modèle à deux dimensionsreproduisent partiellement ces observations et des améliorationsdu modèle sont actuellement en cours sur base de donnéesexpérimentales actuellement disponibles. Ceci démontreencore la nécessité de poursuivre ces recherchesafin d'appréhender correctement les processus impliquéset la prédiction à long terme.

Deux campagnes européennes ont été coordonnéespar la Commission Européenne, la première durantl'hiver 1991/1992 (European Arctic Stratospheric Ozone Experiment,EASOE), la deuxième en 1994 et 1995 (Second European StratosphericArctic and Mid-latitude Experiment (SESAME). Outre les observationsInfrarouge et UV-Visible à la station scientifique du Jungfraujoch,des observations par spectroscopie d'absorption différentielleont été effectuées à Reykjavik (Islande)pour EASOE et à Harestua (Norvège) pour SESAME afinde mesurer l'ozone, le dioxyde d'azote et le OClO. Les résultatsobtenus pendant l'hiver 1994/1995 qui a connu les températuresles plus basses jamais enregistrées à haute latitudedans l'hémisphère nord ont démontréque les processus d'activation des composés chlorésresponsables du trou d'ozone dans l'Antarctique peuvent se produireen région polaire Arctique. La détection de OClOa 60°N en relation avec la présence du vortex polaireet des basses températures a contribué de manièresignificative à l'ensemble des observations effectuéesà différents sites à hautes latitudes pendantcette campagne.

La mesure précise des sections efficaces d'absorption deplusieurs halocarbures utilisés pour remplacer les CFCcontrôlés par le protocole de Montréal a étéeffectuée à l'aide du spectromètre àtransformée de Fourier, à plusieurs températures.Les valeurs intégrées ont été utiliséespour calculer, à l'aide d'un modèle bi-dimensionnelradiatif, chimique et dynamique, les "Global Warming Potentials"(GWP) de chaque constituants. Les résultats montrent quepour trois composés (HCFC22, HCFC142b et HFC125) les GWPsont supérieurs à l'unité pour une périodede 5 à 10 ans. De plus, ces composés maintiennentdes GWP relativement importants pendant une longue période.

Etant donné que ces composés seront utilisésà des fins industrielles de manière intensive pourremplacer les CFC actuels, leur contribution au réchauffementatmosphérique doit donc être prise en compte.

Les sections efficaces d'absorption dans l'UV et le visible descomposés atmosphériques comme SO2, NO2 et CS2 ontété mesurées avec une meilleure précisionet à haute résolution afin de constituer une basede données compatibles avec les nouvelles méthodesde détection par spectroscopie d'absorption différentielledes constituants troposphériques et stratosphériques.Celles-ci seront utilisées pour les observations atmosphériquesà partir du sol et de satellites dans le cadre des recherchessur les changements globaux.

Un aspect très important du projet concerne le développement,la caractérisation et la validation de nouveaux instrumentspour les observations troposphériques et stratosphériques.Cette tâche comprend également la comparaison d'algorithmespour l'analyse des données. Dans ce but, plusieurs campagnesde comparaison d'instruments et d'algorithmes ont étéorganisées et ont permis d'améliorer de manièresignificative la qualité des résultats. Ceci a permisaux différents instruments et algorithmes développésou utilisés dans le cadre de ce projet d'être agréésau sein des réseaux internationaux d'observation atmosphérique.De ce fait, les institutions contribuant au projet se sont placéesparmi les meilleurs groupes de la communauté internationale.

USE fr: Utilisateurs potentiels des résultats: Les utilisateurspotentiels des résultats sur les changements naturels etanthropiques de l'atmosphère sont la communautéscientifique internationale, les instances politiques responsablesdes décisions concernant l'environnement atmosphériqueet les milieux économiques impliqués dans les changementsglobaux actuellement observés et/ou prévus pourles prochaines décennies.

La communauté scientifique internationale est directementintéressée par les observations à long terme,correctement validées et intégrées dans desprogrammes cohérents, pour l'étude des processusatmosphériques impliqués dans les changements globaux.Vu la qualité des résultats obtenus et l'implicationdes promoteurs dans les évaluations réaliséespar exemple par WMO, UNEP et IPCC, ce projet répond àcette demande. De plus, il contribue à la validation desmodèles atmosphériques qui permettent la prédictiondes tendances des changements globaux de l'atmosphère au-delàdu XXième siècle. Il permet également lavalidation des observations satellitaires, la correction des donnéesaffectées par la dégradation des instruments enorbite et la mise au point des algorithmes d'analyse. Pour rappel,les données d'ozone obtenues par TOMS depuis 1978 ont étérécemment re-analysées (7ième version desalgorithmes) sur base des résultats du réseau d'observationsà partir du sol dans l'UV-visible.

Les instances politiques doivent se baser sur des conclusionsscientifiques les meilleures possibles pour l'élaboration,la négociation et la signature des accords internationaux(par exemple le protocole de Montréal sur les CFC) et deleurs amendements successifs. Le contrôle de la pollutionsur le plan fédéral et continental (Union Européenne)doit également être mis en place sur base des résultatsdes recherches comme celles réalisées dans ce projet.

DESCRIPTION fr: Recommandations aux preneurs de décisions:Les mesures effectuées dans le cadre de ce projet confirmentle rôle des halocarbures d'origine anthropique dans la réductionde la couche d'ozone observée dans l'hémisphèrenord. Il est donc indispensable de limiter la production et decontrôler l'utilisation de ces composés dans le cadredes amendements du protocole de Montréal. D'autre part,il ne faut pas oublier de tenir compte des effets des halocarburesde remplacement dans les calculs du forçage radiatif del'atmosphère.

Comme ces observations montrent que l'ozone stratosphériquea diminué à nos latitudes depuis plus d'une décennie,la dose de rayonnement UV solaire au niveau du sol et dans latroposphère a donc augmenté. Etant donnéles dangers potentiels du rayonnement UV pour la santé,il est donc recommandé de mettre en oeuvre la mesure journalièredu rayonnement UV solaire a l'aide d'une instrumentation répondantaux critères définis par le "Scientific SteeringCommitee" de WMO sur les réseaux de surveillance durayonnement UV.

L'application des recommandations citées ci-dessus, c.-à-d,la continuation de la surveillance de la radiation UV solaireet des changements de la composition chimique de la stratosphèreet de la troposphère, requiert la continuité desmoyens mis en oeuvre tant sur le plan du personnel scientifiquede haut niveau que sur le plan instrumental afin de maintenirla qualité des observations et de leur analyse.

A titre d'exemple, les conséquences de l'application duprotocole de Montréal devraient pouvoir être observéesà la fin de ce siècle par les réseaux demesures mis en place au début de cette décennie.Les perturbations stratosphériques dues au CFC seront,d'après les prévisions actuelles, présentesjusqu'au milieu du siècle prochain.

LINKS fr: Jeux de données: Les données d'observationsobtenues dans le cadre de ce projet, en relation avec les campagnesinternationales et les réseaux de surveillance existantsconstituent un ensemble unique au monde, notamment par leur duréeet leur validation réalisée au cours de ce projet.L'archivage de ces données est en cours de réalisationdans le cadre des projets internationaux. A cela, il faut ajouterles sections efficaces d'absorption dans l'UV, le visible et l'infrarougede plusieurs constituants atmosphériques qui seront utiliséespar la communauté scientifique internationale pour la détectionet la mesure des constituants atmosphériques et l'étudedes effets radiatifs.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 25.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME fr: Antenne ATMOS - Contribution belge à l'étudeglobale de la composition chimique et des caractéristiquesphysiques de l'atmosphère terrestre grâce àl'exploitation de spectres solaires infrarouges enregistréspar l'instrument ATMOS (Atmospheric Trace MOlecule Spectroscopy).

LINKS fr: Promoteur: R. Zander

OBJECTIVES fr: 1. Réalisation, à l'Institut d'Astrophysiquede l'Université de Liège, d'une "Antenne ATMOS"constitué d'une station de travail comprenant un mini-ordinateur,un terminal graphique, et des possibilités de communicationsefficaces via des réseaux téléphoniques etsatellitaires.

2. Acquisition, mises au point et tests d'algorithmes destinésau calcul de spectres synthétiques de la transmission atmosphériqueet à leur comparaison avec des observations réelles.

3. Analyse d'observations solaires infrarouges recueillies parl'instrument américain ATMOS (Atmospheric Trace MOleculeSpectroscopy) durant ses missions de 1985, 1991, 1992, 1993 et1994, à bord de navettes spatiales, en vue de déterminerla composition chimique et les conditions physiques de notre atmosphèreainsi que leurs variations en fonction du temps.

4. Validation des résultats obtenus grâce àdes inter-comparaisons avec d'autres sources de donnéessimilaires; intégration des informations dans une banquede données géophysiques globales accessible àla communauté scientifique.

DESCRIPTION fr: Synthèse des résultats: L'expérienceATMOS (Atmospheric Trace MOlecule Spectroscopy) a pour objectifprincipal l'étude détaillée de l'atmosphèreterrestre entre 10 et 150 km d'altitude. A cet effet, un spectromètrepar transformée de Fourrier (FTS) observe le rayonnementsolaire en occultation à partir de navettes spatiales.Dans le domaine spectral de 2 à 16 mm couvert par l'instrument,28 constituants atmosphériques peuvent être analysésavec une résolution verticale de 2.5 à 4 km. Leprojet est coordonné au Jet Propulsion Laboratory, Pasadena,CA (USA), avec des 'Antennes' au Langley Research Center, Hampton,VA (USA) et à Liège.

A ce jour, 4 missions ATMOS ont eu lieu dans le cadre du programmeinternational ATLAS (ATmospheric Laboratory for Applications andScience) Le dernier vol (314/11/1994) a permis d'observer, mieuxque jamais auparavant, l'atmosphère terrestre audessusdes régions très peuplées de l'hémisphèreNord ainsi qu'à travers le vortex polaire de l'Antarctique.

Parmi les mesures originales effectuées en 1994, on peutmentionner:

a) les comportements relatifs d'un grand nombre de gaz àl'intérieur du vortex polaire par rapport à l'extérieur;en particulier une destruction significative de l'ozone, une dénitrificationet une déshydratation à l'intérieur du vortex,sans échanges importants avec l'extérieur

b) les différences de concentrations de gaz à duréede vie longue, en fonction de la latitude, qui permettent de quantifierla convection tropicale ainsi que le transport méridional

c) l'augmentation depuis 1985 (première mission ATMOS)des budgets du fluor et du chlore dans la stratosphèrequi reflète sans ambiguïté l'utilisation croissantede composés anthropogéniques chlorofluorés(CFCs) libérés au sol.

d) l'impact des composés chlorés sur l'érosionde la couche protectrice d'ozone entre 15 et 50 km d'altitude.

USE fr: Utilisateurs potentiels des résultats: Comme utilisateurspotentiels de données ATMOS, citons:

a) les modélistes de la chimie et de la dynamique de l'atmosphèreterrestre (maintes molécules étudiées simultanémentet à différentes latitudes permettent de testeret de valider les modèles)

b) les climatologistes qui disposent de profils verticaux de concentrationdes principaux gaz à effet de serre

c) les preneurs de décisions (confirmation de l'àproposde leurs initiatives, en particulier le Protocole de Montréalet ses amendements)

d) les désigneurs d'instruments pour la surveillance futurede notre environnement (les observations ATMOS peuvent servirde critère d'appréciation des performances minimalesà satisfaire)

e) les astrophysiciens solaires (spectres solaires purs d'excellentequalité, exempts de contaminations atmosphériques).

DESCRIPTION fr: Recommandations aux preneurs de décisions:ATMOS a contribué de façon originale à unemeilleure connaissance de l'atmosphère terrestre, et adémontré les avantages d'instruments FTS àhaute résolution spectrale opérant en occultationà partir de l'espace. Au moment où le projet ATMOSrisque d'être ralenti pour des raisons purement budgétaires,il est important de souligner le potentiel de tels projets pourl'étude de notre environnement et recommander qu'ATMOS(ou un autre instrument à performances similaires) obtiennedes possibilités de vols spatiaux durant les annéesà venir. Les collaborations internationales qui se sontdéveloppées autour du programme ATMOS ont permisà différents pays, dont la Belgique, de participerefficacement et à moindre frais à un effort de recherchevisant à contrôler et quantifier l'impact de la pollutionanthropogénique sur notre environnement.

LINKS fr: Jeux de données: Jeux de données créésdans le cadre du programme ATMOS

plusieurs dizaines de milliers de spectres infrarouges d'absorption"purs" de l'atmosphère terrestre entre 2 et 15mm, archivés au NSSDC (National Scientific Space Data Center,Greenbelt, MD, USA), sont accessibles à Liège

des ensembles de profils de concentration, entre 10 et 150 kmd'altitude, de 28 gaz atmosphériques observés en1985, 1992, 1993 et 1994, à différentes latitudesautour de la Terre, également archivés au NSSDC

des atlas de spectres solaires et de spectres atmosphériques"purs" entre 2 et 15 mm permettant une évaluationrapide de l'absorption du rayonnement solaire à différentesaltitudes de l'atmosphère terrestre

- plus de 50 publications scientifiques dans des revues internationales,auxquelles des chercheurs belges ont participé trèsactivement.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 27.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME nl: Organolood verbindingen in sneeuw en ijs uit Groenland.

LINK nl: Promotor: F. Adams

OBJECTIVE nl: Analyse van organoloodverbindingen in Arctischesneeuw en ijs, bemonsterd in het Eurocore project in centraalGroenland, om op die manier een bijdrage te leveren tot de kringloopvan lood en zijn verbindingen.

DESCRIPTION nl: Samenvatting van de resultaten: Gedateerde sneeuwen ijslagen van Groenland bevatten belangrijk archiefmateriaalover de globale veranderingen van de atmosfeer van de noordelijkehemisfeer in het verleden. Het was de bedoeling van dit projectom, in correlatie met andere metingen, o.a. via de bepaling vanlood, die in het Eurocore programma werden uitgevoerd, de invloedvan organoloodverbindingen te onderzoeken. De concentraties vandeze verbindingen, teruggevonden in gedateerde polaire sneeuwen ijslagen, zijn unieke indicatoren voor de hoeveelheid gebruiktebrandstof omdat z_ het gevolg zijn van de atmosferische emissievan loodhoudende benzine en/of zijn afbraakprodukten. Er werdvan uitgegaan dat het gebruik van verschillende loodhoudende componentenin NoordAmerikaanse (ethyllood verbindingen) en Europese benzine(methyllood) kon toelaten om de bijdrage van beide continentenop de afgelegen sites te meten.

Verse sneeuw en gedateerde sneeuw en ijslagen werden bemonsterden geanalyseerd in de Dye 3 site (ZuidGroenland) en Summit Point(Centraal Groenland) voor de periode 1950 tot 1989 die correspondeertmet de piekemissie van organisch lood (rond 1970).

Diverse organoloodverbindingen werden, en dit voor het eerst,geïdentificeerd en gekwantiseerd met een specifieke analysemethodemet zeer hoge gevoeligheid. De locale concentraties correlerenmet de emissiepatronen van deze componenten in NoordAmerika enEuropa. Beide componenten geven een ongeveer gelijkwaardige b_drage,met een stijging tot in de beginjaren 1970 en daarna een gevoeligedaling.

Er werd duidelijke evidentie gevonden voor het lange afstandstransportnaar polaire gebieden voor deze nochtans (chemisch) labiele componenten.De residentietijd in de atmosfeer is dus aanzienlijk langer danvroegere schattingen.

Uit de bijdrage van de methylloodverbindingen was het mogelijkom een bovenlimiet te plaatsen op de vorming van organisch looddoor natuurl_ke (biomethylerings) processen.

Op methodologisch vlak opent het onderzoek nieuwe mogel_khedenvoor het gebruik van indicatoren voor de studie van de atmosfeerin het verleden. De werkzaamheden verhogen eveneens de kennisvan de loodcyclus in de globale atmosfeer.

In annex experimenten werden organische loodverbindingen voorhet eerst teruggevonden in gedateerde w_nmonsters uit ZuidFrankrijk.

Gedurende de periode oktober 1994 tot heden wordt het onderzoekbinnen het programma aangevuld met volgende onderwerpen als voorbereidingop onze verdere activiteiten in dit gebied :

Karakterisatie of individuele atmosferische stofdeeltjes in Savannahverbrandingsprocessen.

Dit onderzoek wordt momenteel uitgevoerd in samenwerking met deonderzoeksgroep van Dr Maenhaut, W. (RUG, contract GC/02/001 vanhet programma) en betreft het Safari-92 programma. Onze werkzaamhedenbetreffen de electronmicroscopische analyse van individuele stofdeeltjesin zowel de submicroscopische als grotere deeltjes fractie. Degeïndividualiseerde stofdeeltjes worden onderworpen aan statistischeanalyse met hiërarchische en non-hiërarchische clusteranalyse. De resultaten geven nieuwe informatie naast de beschikbareinformatie van Dr. Maenhaut verkregen door PIXE analyse en dataanalyse. De kalium/chloor en chloorhoudende microcomponenten zijnkarakteristiek voor de verbrandingsprocessen. De resultaten wordeneerstdaags gepubliceerd.

Macroalgen als bron voor vluchtige gehalogeneerde organische verbindingen(VHOC) in de polaire atmosfeer.

Dit onderzoeksproject werd gestart met het Alfred Wegener Instituutvoor Polair en Maritiem Onderzoek, Bremerhaven, Duitsland en betreftde detectie en analyse van een aantal broom-chloor en ioodhoudendevluchtige koolwaterstoffen. Hoge emissiesfluxen werden gemetenvoor een aantal Arctische bruine en groene algen in Spitsbergen.In Antarctica (King George Island) is de emissie hoog voor bruinealgen, laag voor rode en groene. De geëmitteerde componentenzijn een bron voor halogeenradicalen in atmosferische photochemischereacties en kunnen een rol spelen bij de atmosferische ozon vernietiging.Het doel van dit onderzoek is een beter inzicht te verwerven inde globale atmosferische input van deze klasse van componenten.De eerste resultaten van onze samenwerking werden voorgesteldop de vergadering van de American Geophysical Union in mei 1995.

Ontwikkeling van analysemethodes voor de ultragevoelige bepalingvan organometaalverbindingen.

Wij vertrekken hiervoor van de gevoelige analysemethodes ontwikkeldvoor organoloodverbindingen met gas chromatografie-atomaire emissiespectrometrie. Zij zullen dan worden toegepast voor de analysevan een aantal monsters verkregen uit arctische/antarctische gebiedenen voor monsters afkomstig van gletschers. Het onderzoek wordtgeconcentreerd op methylkselenides tengevolge van het belang vandeze verbindingen omwille van hun biogene oorsprong. Op dit ogenblikzijn geen systematische studies beschikbaar, alhoewel deze verbindingeneerder werden gemeten in afgelegen oceanische lokaties. Biomethylatievan germanium werd ook reeds eerder beschreven en de levensduurin de oceaan bleek zeer lang. De bepaling van organoselenium verbindingenzal bijkomende informatie geven over de biogeochemische cyclusvan zwavel in de natuurlijke omgeving. De bepaling van germaniumen de speciatie analyse van eventuele andere metalen kan verklaringenleveren voor de abnormale aanrijking van elementen in de natuurlijkeatmosfeer.

USE nl: Mogelijke gebruikers van de resultaten: Diverse internationaleonderzoeksgemeenschap :

- International Geosphere-Biosphere programme (IGBP) en meer specifiekhet "International Global Atmospheric chemistry (IGAC) coreproject" en subprojecten als het "Polar Atmosphericand Snow Chemistry " (PASC) en het Biomass Burning Experiment(BIBEX).

- de Europese initiatieven voor Environment and Climate (DG XII).

DESCRIPTION nl: Conclusions: Het onderzoek heeft op duidelijkemanier aangetoond dat maatregelen gericht op de vermindering vande emissie van toxische bestanddelen, zoals het gebruik van loodhoudendebenzine, een vrij onmiddellijk effect hebben op de globale vervuiling.Het onderzoek toont aan dat de kennis van de gedetailleerde chemischesamenstelling bij middel van speciatieanalyse van specifieke polluenteneen meer specifiek beeld oplevert van de bronnen van specifiekeelementaire polluenten op wereldschaal.

Voorgesteld wordt dat dit onderzoek zou verdergezet worden voorandere elementaire polluenten (selenium, germanium, halogenen...)met een abnormaal voorkomen in de natuurlijke atmosfeer om tetrachten via specifieke en systematische metingen de oorzakenvan de aanrijking ten gevolge van natuurlijke processen te achterhalen.

LINKS nl: Datasets (beschikbaar op diskette)

m.b.t. wijn:

Me3Pb+ (pg Pb/g) en Et3Pb+ (pg Pb/g) in Europese wijn:

Chateauneuf du Pape: verschillende jaren van 1959 tot 1991

Crozes wijn: verschillende jaren van 1978 tot 1990

Cotes du Rhone en Rhone Vallei:

wit: 1990

rosé: 1987 en 1990

rood: verschillende jaren van 1970 tot 1990

Me3Pb+(ng Pb/l),Et3Pb+(ng Pb/l) en Et2Pb2+(ng Pb/l) in niet Europesewijn:

California rood: (verschillende jaren van 1984 tot 1991):

California rood: (1991)

California wit : (1991)

Australia rood: (1985)

Argentinië wit: (1987)

m.b.t. ijs en sneeuw:

Me3Pb+ ,Me2Pb2+ ,Et3Pb+ en Et2Pb+ (fg Pb/g sneeuw) in 37 stalen(Snow Pit)

Me3Pb+, Me2Pb2+, Et3Pb+ en Et2Pb2+ (fg Pb/g sneeuw) in 4 stalen(Antarctica)

Me3Pb+, Me2Pb2+ ,Et3Pb+ en Et2Pb+ (fg Pb/g sneeuw) in oppervlaktesneeuw,staalname nabij Dye 3 op 7/1/89 ,23/2/89 ,10/4/89 ,15/4/89 ,19/4/89,22/4/89 ,25/4/89 ,29/4/89, 5/6/89 ,10/6/89 ,15/6/89 ,25/6/89,26/6/89 ,2/7/89, 18/7/89, 5/8/89 ,6/8/89 ,16/7/89.

Et3Pb+, Et2Pb+ (fg Pb/g sneeuw) in opppervlaktesneeuw, staalnamenabij de Summit Point op 13/5/87 ,28/5/87, 14/6/89, 19/6/89, 25/7/89,28/7/89.

Et3Pb+, Et2Pb2+ (fg Pb/g) in 25-m diepe sneeuwboring nabij SummitPoint (38 stalen)

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 28.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME nl: Rol van alpha-pineen bij de vorming van broeikasgassenin de atmosfeer.

LINK nl: Promotor: C. Vinckier

OBJECTIVE nl: De terpenen in het algemeen en alpha-pineen in hetbijzonder vormen de voornaamste categorie biogene koolwaterstoffendie op wereldschaal geëmitteerd worden. Als gevolg van fotochemischeoxidatieprocessen onder invloed van hydroxyl radicalen, ozon,en stikstofoxiden liggen ze aan de grondslag van de toenemendeconcentraties in de atmosfeer van de "broeikasgassen"koolstof-dioxide, ozon en methaan. Gezien bovendien de oxydatievan alpha-pineen leidt tot de vorming van een aantal reactieproductendie veel minder vluchtig zijn dan alpha-pineen zelf, kan er opdie wijze aerosolvorming optreden.

Het doel van het PROJECT is de rol en de bijdrage van alpha-pineenbij de globale productie van deze "broeikasgassen" teevalueren via een grondige kinetische studie van het gasfaze oxidatiemechanisme.Hiertoe zal een kwalitatieve en kwantitatieve analyse uitgevoerdworden van alle gevormde reactieproducten.

DESCRIPTION nl: Samenvatting van de resultaten: Dit project onderzoekthet alpha-pineen/hydroxyl radicaal oxidatiemechanisme in aanwezigheidvan stikstofoxiden in een snelle stromingsreactor. De hydroxylradicalen worden geproduceerd in de chemische titratie reactievan waterstof atomen met stikstofdioxide. Als detectie techniekvoor de hydroxyl radicalen wordt gebruik gemaakt van resonantie-fluorescentie.De vluchtige reactieproducten worden on-line massaspectrometrischgedetecteerd. De niet-vluchtige componenten (condensables) wordengecollecteerd op een vloeibare-stikstof trap of op actieve kool.Vervolgens worden ze gedesorbeerd met dichloormethaan of ethanol.Deze fracties worden vervolgens onderworpen aan een GC-MS analyse.

Om mogelijke interferenties van de bovenvermelde titratie reactiein te kunnen schatten werd eerst de snelheidsconstante van dereactie van alpha-pineen met waterstof atomen bepaald, gezienhiervan in de literatuur geen waarde beschikbaar is. Vervolgenswerd nagegaan in welke mate "sticking" van alpha-pineenop kwarts of op natrium chloride deeltjes een rol kan spelen bijhet heterogeen verdwijningsproces van alpha-pineen in de atmos-feer.Beidebovenvermelde processen blijken noch op laboratorium-schaal nochin de atmosfeer van enig belang te zijn.

In eerste instantie werd de snelheidsconstante van alpha-pineenreactie met hydroxyl radicalen bepaald in een stroombuisreactor:k=(5.6 1.4)x10-11 cm3molecule-1s-1. Deze waarde is in zeer goedeover-eenstemming met de waarde bepaald in "smog" kamerexperimenten.

Er werd een kwantitatieve bepaling uitgevoerd van de vormings-rendementenvan koolstofmonoxide en dioxide, aceton en stikstof dioxide infunctie van de verschillende reactieomstandigheden zoals de initiëlealpha-pineen en hydroxyl-radicalen concentratie, de zuurstof concentratieen de reactietijd. Vervolgens werd een identificatie doorgevoerdvan de belangrijkste niet-vluchtige stoffen. Deze waren pinonaldehyde,pinol, campholene aldehyde, pinocamphon (de cis en de trans vorm),transcarveol en carvoton aceton. Tenslotte werd een NO- of NO2-adductwaargenomen waarvan de ondubbelzinnige structuur-bepaling nogniet voltooid is.

Er werd vastgesteld dat de som van de volgende componenten koolstofmonoxideen dioxide, aceton en pinonaldehyde ongeveer 75% van de gevormdereactieproducten uitmaken. Dit betekent dat de niet-vluchtigebestanddelen een relatief mindere fractie vertegenwoordigen water op wijst dat aerosolvorming in deze reacties een onbelangrijkproces is.

In de reactie van alpha-pineen met hydroxyl radicalen blijkt erbovendien slechts een geringe hoeveelheid stikstofdioxide te zijngeproduceerd. Ongeveer 10% van de hoeveelheid weggereageerde alpha-pineenresulteert in de vorming van stikstofdioxide. Onder atmosferischeomstandigheden wordt deze component fotolytisch ontbonden totstikstofmonoxide en een zuurstof atoom dat op zijn beurt onmiddellijkozon vormt. Gezien het stikstof-dioxide rendement laag is mogenwe besluiten dat de alpha-pineen./hydroxyl radicaal reactie opeen korte tijdsschaal slechts een geringe ozonvormingscapaciteitheeft.

USE nl: Mogelijke gebruikers van de resultaten: Atmosfeer-chemischemodellen die de veranderingen in chemische compositie simulerenkunnen gebruik maken van de product rendementen die in dit werkbepaald werden. Deze modellen kunnen zowel slaan op de mondialeatmosfeerchemie (GC/11/018) als meer regionaal van toepassingzijn. In dit laatste geval betreft het vooral het simuleren vantroposferische ozon zowel als achtergrond concentratie als gedurendefotochemische smog episodes (LOTOS).

DESCRIPTION nl: Conclusions: Bij de bestrijding van fotochemischesmog episodes is het nodig om rekening te houden met de rol vanbiogene koolwaterstof emissies. Bij warme en zonnige dagen zijnin bosrijke gebieden deze biogene koolwaterstof emissies belangrijkerdan de antropogene bronnen.Bij het uitwerken van practische scenariosvoor de reductie van koolwaterstof-emissies zal in de toekomstrekening moeten gehouden worden met het relatief belang van beidebronnen.

LINKS nl: Datasets: -de snelheidsconstante van de alpha-pineen/waterstof atoom reactie :

k=(9.83.3)x10-13cm3molecule-1s-1

-de snelheidsconstante van de alpha-pineen /hydroxyl radicaalreactie :

k=(5.61.4)x10-11cm3molecule-1s-1

-sticking coefficiënt van alpha-pineen op kwarts : gamma1.4x10-4

-sticking coefficiënt van alpha-pineen op natrium chloride: gamma 1.0x10-4

-product rendementenen :

rendementen van vluchtige componenten op basis van de koolstof-balans:aceton,3%; koolstofdioxide, 23%; koolstof-monoxide,39% en pinonaldehyde,

10% stikstofdioxide rendement: (102)% van de hoeveelheid weggereageerdalpha-pineen

-condenseerbare stoffen :

pinonaldehyde, pinol, campholene aldehyde, pinocamphon (de cisen de trans vorm), transcarveol and carvoton aceton.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 29.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME nl: Produktie van N2O door biologische denitrifikatie.

LINK nl: Promotor: K. Vlassak

OBJECTIVE nl: Via laboratorium- en veldmetingen en een doorgedrevenprocesbeschrijving te komen tot kwantitatieve gegevens over deeffecten van verschillende vormen van landgebruik op de N2O produktie.In het bijzonder zullen cijfers worden geproduceerd die de effectenvan inwerken versus oppervlakkig uitspreiden van mengmest zullenkwantificeren. Uiteindelijk dienen zowel deze cijfers als de proces-beschrijvingals beleidsondersteunende informatie om richtlijnen te kunnenformuleren, gebaseerd op fundamentele bodembiologische, bodemchemischeen bodemfysische wetmatigheden.

DESCRIPTION nl: Samenvatting van de resultaten: Distikstofoxideis een belangrijk broeikasgas dat bovendien tussen komt in deafbraak van de ozonlaag. De belangrijkste antropogene N2Obronis de voedselproductie. De N2Oemissies uit bodems worden veroorzaaktdoor biologische denitrificatie, chemische denitrificatie en nitrificatie.Deze bronnen zijn echter niet goed gekwantificeerd en de invloedenvan verschillende factoren zijn nog niet volledig begrepen.

Een van de reden voor de gebrekkige kennis van de N2Oproduktiedoor biologische denitrificatie is het ontbreken van aangepastemeettechnieken. In dit project werd een meettechniek ontworpendie de meeste problemen van de vroegere meettechnieken omzeilt.De methode meet CO2, N2, N2O en NO-produkties in bodemkolommenen interfereert niet met de biochemische processen in de bodem.De opstelling is volledig geautomatiseerd zodat frequente metingenover lange periodes mogelijk zijn.

Gebruik makend van deze vernieuwende techniek werden er experimentenuitgevoerd om de invloed van O2, NO3 en beschikbare koolstof opde N2O-produktie door biologische denitrificatie na te gaan. Hieruitkon worden besloten dat koolstofbeschikbaarheid een grote invloedheeft op de N2Oproduktie door biologische denitrificatie. Ditis een belangrijke vaststelling in het kader van de veranderendelandbouwpraktijk, waarbij er naar alle waarschijnlijkheid steedstoenemende hoeveelheden gemakkelijk beschikbare koolstof aan debodem zullen worden toegediend onder vorm van mengmest, groenbemesters,compost en plantenresten.

Wateroplosbare koolstof bleek geen goede maatstaf te zijn voorkoolstofbeschikbaarheid. Nochtans kan de denitrificatie onderveldomstandigheden niet behoorlijk ingeschat worden zonder eengoed begrip van de koolstof die beschikbaar is uit mengmest enplantmateriaal. In het nog lopende onderzoek worden andere methodesgetest om de koolstofbeschikbaarheid van verschillende koolstofbronnente bepalen.

Wetenschappelijk gefundeerde, wettelijke bepalingen, om de N2Oemissiesuit bebouwde gronden te verminderen zullen pas mogelijk zijn alser een coherent beeld gevormd kan worden van de variërendeen interagerende invloeden van al de belangrijke snelheidsbepalendefactoren.

USE nl: Mogelijke gebruikers van de resultaten: De bekomen gegevenszijn zeer bruikbaar voor modelleerders om hun modelconcepten tevalideren. De ontwikkelde meettechniek werd in detail gepubliceerden kan aangewend worden door andere wetenschappers, werkzaam inverwante domeinen zoals CO2, CH4, N2O en NOproductie door bodems.

Na extrapolatie kunnen de geïntegreerde gegevens gebruiktworden als input data voor global change modellen. In een volgendstadium kunnen de nieuw verkregen inzichten als leidraad dienenvoor beleidsmensen betrokken bij het ontwikkelen van wettelijkebepalingen ter reductie van de N2Oemissies.

Gezien de huidige stand van zaken in het wetenschappelijk onderzoek,blijft het publiceren van de nieuw verkregen inzichten in wetenschappelijketijdschriften de voornaamste validatie van het project. Vermitshet uitgevoerde onderzoek relevant is voor IGAC en GCTE, zullende bekomen resultaten gebruikt worden door wetenschappers diebetrokken zijn bij deze internationale onderzoeksprogrammas.

DESCRIPTION nl: Conclusions: Men schat dat 50 tot 88% van de antropogeneN2Oemissies afkomstig zijn van de voedselproductie. Daarom zullenmaatregelen ter reductie van de N2Oemissie rekening moeten houdenmet de lanbouwpraktijk, en een compromis moeten zoeken tusseneconomisch haalbare voedselproductie en een minimale milieubelasting.Zowel het gebruik van stikstofhoudende kunstmeststoffen als dehoeveelheid, timing en spreidingstechniek voor organische bemestingen,zoals mengmest en kompost, zullen geregeld moeten worden. VermitsN2O, een intermediair product in het denitrificatieproces, hetresultaat is van complexe interacties, kunnen nog geen definitievemaatregelen voorgesteld worden. Nochtans kunnen situaties dieaanleiding geven tot hoge N2Oemissies duidelijk geïdentificeerdworden. Hoge denitrificatiesnelheden treden op in periodes waarinhoge koolstof beschikbaarheid, een hoog bodemvochtgehalte en hogenitraatconcentraties samen voorkomen. Hoge temperaturen zullenhet proces nog versnellen. Hoge residuele nitraatconcentratiesop het einde van het groeiseizoen dienen dus vermeden te worden,vermits er bij de oogst grote hoeveelheden gemakkelijk beschikbarekoolstof in de bodem worden gebracht (wortels, plantenresten,...), en tijdens de herfst de combinatie van relatief hoge temperaturenmet natte bodemcondities frequent voorkomt. Bovendien zullen maatregelendie de nitraatniveaus op het einde van het groeiseizoen verlagenook de kans op nitraatuitspoeling verminderen.

Tijdens de winter verloopt denitrificatie meestal traag, geziende lage temperaturen. In de lente en de zomer kunnen er piek denitrificatiesnelhedenoptreden. Deze zijn echter moeilijk te voorspellen vermits zijveroorzaakt worden door weersomstandigheden.

Toediening van mengmest vormt een geval apart. De bodem wordthierbij aangerijkt met grote hoeveelheden gemakkelijk beschikbarekoolstof, in combinatie met belangrijke hoeveelheden water enstikstof. Dit zal de microbiële activiteit stimuleren endenitrificatie begunstigen. Of N2O, dan wel N2, het hoofdproductvan de geïnduceerde denitrificatie zal uitmaken hangt afvan verschillende factoren.

Wij vonden, zelfs onder omstandigheden die de N2productie bevorderen,N2O als hoofdproduct van denitrificatie tijdens de eerste dagenvolgend op het anaëroob worden van de bodem. Daarom zou dewetgeving die het toedienen van mengmest aan bodems regelt ookrekening moeten houden met N2Oemissies.

De potentiële velddenitrificatie kan echter niet bevredigendingeschat worden zolang de koolstofbeschikbaarheid uit gewasrestenen mestsoorten niet beter begrepen is. Ondertussen kunnen er geendefinitieve aanbevelingen voor wettelijke maatregelen opgesteldworden.

KEYWORDS fr: Cycles biogéochimiques

KEYWORDS nl Biogeochemische cycli

KEYWORDS: Climate change, Biogeochemical cycles

LINKS nl: Datasets: Type data :

Reeksen van data over gassen, geproduceerd of verbruikt door debodem onder anaërobe omstandigheden, gemeten met een "gasflow soil core" methode onder He atmosfeer.

Gemeten gassen :

N2O, NO, N2, CO2, O2, CH4

Waarnemingsperiode :

7 tot 21 dagen

Meetfrequentie :

om de 90 minuten tot 6 uur

Bijkomende data :

verandering in de gehalten van nitraat, ammonium, wateroplostparekoolstof en vetzuren tijdens de incubatie (tijdsinterval: 1 tot4 dagen).

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 30.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME fr: Production, transport et destinée de la matièreorganique et des éléments associés dans lessystèmes marins.

LINKS fr: Promoteurs: R. Wollast (coordinateur), W. Baeyens, J.M.Bouquegneau

OBJECTIVES fr: L'objectif de la présente étude estde quantifier les principaux flux et processus affectant le cycledu carbone et des éléments qui lui sont associés,dans les zones côtières et à la limite desmarges océaniques. Ces éléments associéscomportent les substances nutritives classiques (N, P, Si, Ca)et certains oligo-éléments (Mn, Co, Zn) indispensablesà l'activité biologique.

L'étude doit conduire à l'élaboration demodèles permettant d'évaluer l'importance relativede différents flux dans le cycle biogéochimiquedes éléments considérés et d'apprécierl'importance des perturbations dues aux activités humaines,ainsi que leurs effets à moyen et à long terme àl'échelle du globe terrestre.

DESCRIPTION fr: Synthèse des résultats: De largesefforts sont actuellement consacrés à une meilleurecompréhension du cycle du carbone en milieu marin. L'océanconstitue un puits pour le CO2 injecté par l'homme dansl'atmosphère, mais de grandes incertitudes demeurent encorequant aux flux actuels à l'interface air-mer. L'introductionmassive de substances nutritives ou toxiques par les rivièresdans les zones côtières représente une autreperturbation d'origine humaine d'importance. Il est toutefoisdifficile d'évaluer l'influence de cette perturbation,par exemple sur la fertilité de la zone côtière,qui fournit plus de 80% des ressources alimentaires marines pourl'homme. Ces incertitudes proviennent dans une large mesure denotre méconnaissance des échanges de matièresentre le plateau continental et l'océan profond. L'objectifdu présent projet est d'améliorer notre compréhensiondes processus affectant les flux de matière à cettefrontière, en particulier ceux liés au cycle ducarbone et des éléments qui lui sont associés.

La côte européenne se caractérise par desenvironnements d'un grande diversité qui permettent d'étudierune large gamme de situations contrastées existantes àla surface de la terre. Les efforts des équipes belgesse sont essentiellement focalisés sur le Golfe de Gascognequi représente la frontière naturelle entre l'océanet finalement la mer du Nord.

Une partie importante des activités de nos laboratoiresa été consacrée à l'évaluationde la production primaire à la marge continentale et àl'identification des processus responsables de la fertilitéélevée dans cette zone. Nos recherches dans le Golfede Gascogne ont confirmé qu'un mélange verticalintensif se produit à la marge, fournissant des élémentsnutritifs essentiels aux eaux de surface. La productivitéde l'eau à la marge est quatre fois plus grande que dansla zone océanique adjacente. D'après nos premièresévaluations, la moitié environ de cette productionest recyclée et l'autre moitié est exportéedans les eaux de surface du talus continental ou vers l'océanprofond. Des observations similaires ont été effectuéesdans les zones côtières d'autres parties du globe.

Dans un autre domaine, les mesures de vitesse de transfert demétaux en trace de la phase dissoute à la phaseparticulaire effectuées au cours de l'étude, indiquentque ces éléments sont fixés par la matièreorganique dans les eaux de surface. Ils sont cependant rapidementredissous pendant la sédimentation des particules dansla colonne d'eau. Seule une faible fraction de ces métauxparticulaires est transférée jusqu'au eaux profondeset aux sédiments.

Ces résultats suggèrent qu'une large fraction deséléments en trace d'origine anthropogénique,apportés par les rivières ou déposéspar l'atmosphère, ont tendance à s'accumuler dansles eaux de surface et les eaux intermédiaires de l'océan.

USE fr: Utilisateurs potentiels des résultats: La présenteétude a déjà servi de germe à l'élaborationd'un large projet européen consacré à l'étudedes échanges aux marges océaniques (Ocean MarginEXchange: OMEX) financé par l'Union Européenne.Il faut souligner que ces recherches font le lien entre deux importantsprojets de l'IGBP (Programmes Internationaux Géosphère-Biosphère),JGOFS (Joint Global Ocean Flux Study) et LOICZ (Land-Ocean Interactionin the Coastal Zone). Les données accumulées dansle cadre du programme belge servent à l'élaborationde bases de données internationales. De plus, nos donnéespeuvent être utilisées pour valider les modèlesmarins et atmosphériques développés par noscollègues belges dans le cadre du programme Global Change.Elle fournit enfin un support à l'élaboration demodèles de gestion de l'environnement de la zone côtièrebelge aux niveaux fédéral et régional.

DESCRIPTION fr: Recommandations aux preneurs de décisions:Les données recueillies dans notre étude sont fondamentalespour l'élaboration d'un cycle du carbone à l'échelledu globe terrestre d'une part et pour la prédiction deseffets des changements climatiques sur la productivitédes océans d'autre part. Elles confirment notamment quel'apport de nutriments par les zones profondes de l'océanest le processus le plus important qui contrôle la forteproductivité de la zone côtière. Mêmesi l'apport de substance nutritives par les rivières aété multiplié par un facteur de 2 à3 suites aux activités humaines, son importance relativedemeure limitée à l'échelle du globe terrestre,excepté toutefois dans des zones comme la baie sud de lamer du Nord où ces perturbations modifient sévèrementl'activité biologique.

On peut tirer d'intéressantes conclusions de ces observationsdans le cadre du réchauffement général dela planète. Le transfert d'eaux froides profondes dépendfortement de la stratification thermique de l'océan. Sicette stratification augmente par suite du réchauffementde la surface, les flux de nutriments provenant des eaux profondespourraient être significativement diminués. Ceciréduirait en conséquence la production primairedans l'océan et donc l'activité biologique dansson ensemble, qui pourrait réduire à son tour letransfert de CO2 de l'atmosphère vers l'océan.

Il serait donc utile de développer à l'avenir desmodèles biogéochimiques pour expliquer le cycledu carbone et de la matière organique en vue de prévoir,à plus long terme, les effets des perturbations humainessur le système marin.

LINKS fr: Jeux de données: Les rapports de chaque missionROSCOP (Report of Observations/Samples Collected by OceanographicProgrammes sont intégrés dans le systèmed'échange de données de la Commission OcéanographiqueInternationale (IOC). Les formulaires ROSCOP fournissent un inventairede données et d'échantillons disponibles pour unéchange international. La liste des paramètres physiques,météorologiques, chimiques et biologiques collectésdurant les campagnes du Belgica, aussi bien à bord queplus tard au laboratoire est transmise au BODC (British OceanographicData Center) qui en assure la compilation, le traitement et ladistribution parmi nos partenaires européens. Certainesdonnées ont également été fourniessur demande au NOWESP (North-West European Shelf Programme) etau SCOR (Scientific Committee of Oceanographic Research).

Zones étudiées: Mer du Nord, Manche, Golfe de Gascogne

Périodes (campagnes du Belgica):

11 au 26 septembre 1989

2 au 18 juillet 1990

24 juin au 10 juillet 1991

16 au 26 juin 1992

8 au 23 octobre 1992

16 avril au 6 mai 1993

21 septembre au 6 octobre 1993

20 avril au 6 mai 1994

3 au 17 mars 1995

Paramètres mesurés (surface et distribution verticale):

Température, salinité, oxygène, pH, alcalinité,fluorescence

Substances nutritives dissoutes: NO3, NO2, NH4, SiO2, PO4

Carbone organique et inorganique dissous

Azote et carbone organique particulaire

Composition isotopique de la matière particulaire (C, N)

Chlorophylle, phytoplancton, zooplancton, biomasse

Composition de la matière particulaire: Al, Ba, Ca, Sr,Si, Pb, Cd, Mn, Cr, Zn, Co, Ni, Cu

Processus mesurés:

Production primaire par incorporation de 14C, 15N ( NO3 et NH4)et 32P

Production et respiration du zooplancton

Incorporation d'oligo-éléments par radiotraceurs:Mn, Zn, Co

Mesure des flux de CO2 à l'interface air-mer

Reminéralisation par dilution isotopique (15N)

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 31.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME nl: Produktie, transport en bestemming van organisch materiaalen geassocieerde elementen in zeesystemen.

LINKS : promotors: R. Wollast (coördinator), W. Baeyens, J.M. Bouquegneau

OBJECTIVE nl: De bedoeling van deze studie is de belangrijksteoverdrachten en processen, die betrekking hebben op de koolstofcyclusen op de cycli van elementen die hiermee verbonden zijn, te kwantificerenzowel voor kustzones als voor het grensgebied met de open oceaan.Van de elementen die rechtstreeks verbonden zijn met de koolstofcyclusvermelden wij de "klassieke" nutriënten zoals N,P, Si, Ca,... maar ook enkele oligo-elementen (Mn, Co, Zn), dieonontbeerlijk zijn voor de biologische activiteit.

De studie moet leiden tot het op punt stellen van modellen, dieeen relatieve evaluatie van de overdrachtsfluxen in de biogeochemischekringloop van de bestudeerde elementen mogelijk maken. Bovendiendienen zij om het belang van verstoringen door menselijke activiteiten de gevolgen hiervan op middellange en lange termijn op wereldschaalin te schatten.

DESCRIPTION nl: Samenvatting van de resultaten: In het hedendaagswetenschappelijk onderzoek worden er aanzienlijke inspanningengeleverd om de koolstofcyclus in mariene milieus beter te begrijpen.De oceaan is een "sink" voor het CO2 dat door de mensin de atmosfeer wordt geïnjecteerd, maar er blijft groteonzekerheid bestaan omtrent de actuele stofstromen ter hoogtevan de interface lucht-zee. Bovendien vormt de massale toevoervan nutriënten en toxische verbindingen door de riviereneen andere antropogene verstoring van de kustzone. Nochtans ishet moeilijk de invloed in te schatten die deze verstoring metzich brengt, bv. op de vruchtbaarheid van de kustzone die meerdan 80% van de voedingsbronnen voor de mens uitmaakt. Deze onzekerhedenspruiten grotendeels voort uit ons gebrek aan kennis van de uitwisselingentussen het continentaal plat en de diepzee. Het objectief vandit project is onze kennis te verbeteren van de processen diebetrekking hebben op de stofstromen aan dit scheidingsvlak, metname de koolstofcyclus en de stofstromen van hiermee geassocieerdeelementen.

De Europese kust kenmerkt zich door zeer verschillende milieusdie de studie van een groot gamma aan tegengestelde situatiester hoogte van het landoppervlak mogelijk maken. De Belgischeonderzoeksgroepen hebben hoofdzakelijk aandacht besteed aan deGolf van Biskaje die een natuurlijke scheiding vormt tussen deoceaan en de Noordzee.

Een belangrijk deel van onze activiteiten was gewijd aan de bepalingvan primaire produktie ter hoogte van de continentale marge enaan de processen die verantwoordelijk zijn voor de hoge vruchtbaarheidin die zone. Ons onderzoek in de Golf van Biskaje heeft bevestigddat er zich ter hoogte van de marge een intensieve verticale mengingvoordoet, die de essentiële nutriënten aanvoert in deoppervlakte laag. De produktiviteit in het water van de margeis vier maal hoger dan in de aangrenzende oceaan. Volgens onzeeerste bepalingen wordt ongeveer de helft van deze produktie gerecycleerden de andere helft wordt geëxporteerd naar het oppervlaktewatervan de continentale helling of naar de diepzee. Gelijkaardigewaarnemingen vonden plaats in kustzones van andere delen van dewereld.

Anderzijds hebben metingen van de snelheid waarmee opgeloste sporemetalenworden omgezet naar de particulaire fase aangetoond dat deze elementengebonden zijn op het particulair materiaal in het oppervlaktewater.Nochtans lossen ze snel weer op tijdens de bezinking van de deeltjes;enkel een kleine hoeveelheid van deze particulaire metalen wordtgetransfereerd naar de diepe lagen en de sedimenten.

Deze resultaten doen vermoeden dat een groot deel van de spore-elementenvan antropogene oorsprong, die door rivieren en uit de atmosfeerworden aangevoerd, allicht opgestapeld wordt in oppervlaktewateren intermediair water van de oceaan.

USE nl: Mogelijke gebruikers van de resultaten: De voorliggendestudie heeft reeds als aanzet gediend voor een brede Europesesamenwerking gewijd aan de studie van de oceaanrand (Ocean MarginEXchange: OMEX), die gefinancierd is door de EG. Hierbij dientonderlijnd dat dit onderzoek het verband legt tussen twee belangrijkeIGBP projecten, nl. JGOFS (Joint Global Ocean Flux Studies) enLOICZ (Land Ocean Interaction in the Coastal Zone). De gegevensdie werden verzameld in het kader van het Belgisch programma dieneneveneens voor de uitbouw van internationale gegevensbanken. Bovendienkunnen onze gegevens gebruikt worden om mariene en atmosferischemodellen van onze collegae in het Global change programma te valideren.Tenslotte bieden ze ondersteuning voor de uitwerking van beheersmodellenvoor het milieu van de Belgische kust, zowel op federaal als opregionaal niveau.

DESCRIPTION nl: Conclusions: De verworven gegevens zijn van fundamenteelbelang voor de studie van de koolstofcyclus op het niveau vande aardbol en ook voor de voorspelling van de gevolgen die klimaatsveranderingenhebben op de produktiviteit in de oceanen. Ze bevestigen overigensdat de aanvoer van nutriënten uit de diepzee het meest belangrijkeproces is dat de produktiviteit in het kustgebied bepaalt. Zelfsindien de aanvoer van nutriënten door de rivieren met eenfactor 2 tot 3 is toegenomen omwille van menselijke activiteitblijft het belang hiervan beperkt op wereldschaal. Er zijn weluitzonderingen zoals de Zuidelijke Baai van de Noordzee waar dezeverstoringen de biologische activiteit zeer sterk wijzigen.

Hieruit kan men interessante conclusies trekken in het kader vande algemene opwarming van de planeet. De transferten van kouddiepwater hangen zeer sterk af van de thermische stratificatievan de oceaan. Vermeerdert de stratificatie omwille van een verhoogdeopwarming van het oppervlak dan kan de aanvoer van nutriëntenuit de diepzee aanzienlijk verminderen. Dit zou leiden tot eenafname van de primaire produktie in de oceaan en van de biologischeactiviteit in zijn geheel, wat tenslotte de opname van atmosferischCO2 in de oceaan vermindert. In de toekomst wordt het dus nuttigbiogeochemische modellen te ontwikkelen om de koolstofcyclus ende stofstromen van organisch materiaal te verklaren en om op langeretermijn de menselijke verstoringen te kunnen voorzien.

KEYWORDS fr: Cycles biogéochimiques

KEYWORDS nl Biogeochemische cycli

KEYWORDS: Climate change, Biogeochemical cycles

LINKS nl: Datasets: De verslagen van elke campagne (ROSCOP, Reportof Observations/Samples Collected by Oceanographic Programmes)worden geïntegreerd in het uitwisselingssysteem voor gegevensvan de IOC. De ROSCOP lijsten leveren een inventaris van gegevensen monsters die beschikbaar zijn voor internationale uitwisseling.De lijst van fysische, meteorologische, chemische en biologischeparameters die gedurende de campagnes aan boord van de Belgicaen in de respectievelijke laboratoria werden verworven wordt terbeschikking gesteld van het BODC, dat de compilatie, behandelingen verdeling ervan aan de Europese partners garandeert. Op aanvraagwerden eveneens gegevens ter beschikking gesteld van het NOWESP(North-West European Shelf Programme) en van SCOR (ScientificCommittee of Oceanographic Research).

Bestudeerde zones: Noordzee, Kanaal, Golf van Biskaje

Periodes (Belgica Campagnes):

11 tot 26 september 1989

2 tot 18 juli 1990

24 juni tot 10 juli 1991

16 tot 26 juni 1992

8 tot 23 oktober 1992

16 april tot 6 mei 1993

21 september tot 6 oktober 1993

20 april tot 6 mei 1994

3 tot 17 maart 1995

Gemeten parameters (oppervlakte zowel als verticale distributie):

Temperatuur, saliniteit, zuurstof, pH, alcaliniteit, fluorescentie

Opgeloste nutriënten: nitraat, nitriet, ammonium, silicaaten fosfaat

Organisch en anorganisch opgelost koolstof

Particulair organisch koolstof en stikstof

Isotopensamenstelling van het particulair materiaal

Chlorophyll, phytoplankton en zoöplankton biomassa

Elementaire samenstelling van het particulair materiaal: Al, Ba,Ca, Sr, Si, Pb, Cd, Mn, Cr, Zn, Co, Ni, Cu

Gemeten processen:

Primaire produktie met incorporatie van 14C, 15N (nitraat en ammonium)en 32P

Produktie en respiratie van zoöplankton

Incorporatie van oligo-elementen met behulp van radiotracers:Mn, Zn, Co

CO2 uitwisselingen aan de interface lucht-zee

Remineralizatie met behulp van 15N dilutie

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 32.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME fr: Changements globaux dans le transport des nutrimentsdes continents à l'océan.

LINKS fr: Promoteur: G. Billen

OBJECTIVES fr: Le transfert d'éléments biogènesdu milieu terrestre à l'océan par les rivièresest une étape-clé dans leur cycle global, mais détermineaussi, localement, la qualité des eaux douces et le fonctionnementdes zones marines côtières. Tant au niveau globalqu'au niveau local il est donc important d'évaluer l'intensitédes flux impliqués et leurs variations en réponseaux changements du climat et de l'usage des sols. L'interfacecontinent-océan ne consiste pas seulement dans la lignede côte, mais inclut tout le réseau hydrographiqueavec ses cours d'eau, ses lacs, ses étangs, ses zones humideset son estuaire. Tous ces milieux constituent des écosystèmestrès actifs, sièges de processus biologiques etphysico-chimiques très intenses conduisant à latransformation, l'immobilisation et l'élimination d'unepartie des éléments biogènes avant qu'ilsn'atteignent la mer. Ces milieux agissent donc comme des filtresentre le milieu terrestre et le milieu marin. L'efficacitéet la sélectivité de ces filtres dépend ducouplage biogéochimique étroit qui existe entreles cycles du carbone, de l'azote, du phosphore et de la silice.

Le but du projet est de développer un modèle généraldu fonctionnement biogéochimique du continuum aquatiqueconstitué par les réseaux hydrographiques depuisles têtes de bassin jusqu'aux estuaires, en vue de calculerles apports de nutriments aux zones côtières en réponseaux changements climatiques et à l'activité humainedans le bassin versant. Ce modèle peut être utiliséen couplage avec les systèmes d'information géographiqueactuellement développés à l'échellemondiale pour l'évaluation d'ensemble des apports actuelsd'azote, de phosphore et de silice à l'océan mondial.Plus localement, il permet d'optimiser la gestion des ressourcesen eau à l'échelle des grands bassins versants.En collaboration avec des historiens, l'utilisation rétrospectivedu modèle permet également de retracer les tendancesévolutives du fonctionnement biogéochimique de l'interfacecontinents-océan au cours des deux derniers siècles.

DESCRIPTION fr: Synthèse des résultats: Un modèleoriginal du fonctionnement biogéochimique d'ensemble desgrands réseaux de drainage (RIVERSTRAHLER) à étémis au point. Ce modèle consiste dans le couplage d'unmodèle (RIVE) décrivant la cinétique desdifférents processus physico-chimiques et biologiques affectantla matière organique et les nutriments, avec une représentationidéalisée de la circulation de l'eau dans l'ensembledu chevelu hydrographique, basée sur la notion d'ordrede drainage introduite par Strahler (1957). Les milieux stagnantsconnexes sont pris en compte également.

Les résultats expérimentaux consistent donc àla fois dans l'étude expérimentale à l'échelledu réseau hydrographique de la cinétique d'un certainnombre de processus biogéochimiquement important (développementalgal, nitrification ,dénitrification,...), et dans l'obtentionde base de données d'observations sur quelques grands systèmesfluviaux, en vue de la validation du modèle.

Le Modèle RIVERSTRAHLER a pu être validé surun certain nombre de réseaux hydrographiques réelsd'Europe (Seine, Escaut, Moselle, Loire). Il a permis, pour cessystèmes de reproduire les traits essentiels du fonctionnementbiogéochimique en réponse aux facteurs hydro-climatiqueset aux pressions humaines.

En vue de l'application du modèle à d'autres réseauxhydrographiques, une étude détaillée de laréponse du modèle à la géomorphologiedu bassin, aux conditions climatiques et aux rejets diffus etponctuels de l'activité humaine a été effectuée.Ainsi, pour ce dernier aspect, le modèle a étéappliqué à des réseaux hydrographiques idéauxdifférant par leur régime hydrologique et par l'occupationdu sol de leur bassin versant (depuis la forêt originellejusqu'à des conditions d'urbanisation très denses).

La diversité des situations à l'échelle dumonde a été mise en évidence par l'établissementd'un bilan du transport d'azote et de phosphore par les rivièresde l'ensemble du bassin de l'Océan Atlantique Nord. Unepremière typologie des bassins versants, ou plus exactementdes facteurs de contrôle du fonctionnement biogéochimiquedes systèmes fluviaux, a pu ainsi être proposée.

La partie la plus innovatrice du projet réside probablementdans la collaboration qui s'est établie entre biogéochimisteset historiens pour explorer les tendances passées des relationsentre l'homme et les rivières et leurs conséquencesécologiques. Trois cas d'études ont étésélectionnés comme illustration des potentialitésde cette approche. Le premier concerne la Seine, pour laquellede nombreuses données historiques sont disponibles, permettantd'apporter un nouvel éclairage sur les phénomènespassés d'eutrophisation côtière. La Senne,petite rivière extrêmement polluée, a étéchoisie comme un second exemple convenant particulièrementbien à l'analyse de l'évolution des rejets urbainsde matière organique et de nutriments, particulièrementau début de la période industrielle. Enfin, le casde la Loire a permis d'analyser un système beaucoup moinsperturbé où les problèmes de pollution, liésà l'eutrophisation par les phosphates d'origine domestique,apparaissent beaucoup plus récents. La modélisationrétrospective du fonctionnement des rivières a permisainsi une meilleure compréhension des tendances passéesdes relations entre l'Homme et son Environnement, qui peut êtredes plus utiles dans le cadre d'une réflexion sur les conditionsd'un développement plus durable de notre société.

USE fr: Utilisateurs potentiels des résultats: Le modèleRIVERSTRAHLER peut s'appliquer à diverses échellesgéographiques.

A l'échelle locale, il se révèle un excellentoutil de gestion pour optimiser une politique de restaurationde la qualité des eaux de surface à l'échellede tout un bassin versant. De tels outils ont effectivement étédéveloppés pour le cas de la Seine, de l'Escautet de la Moselle, dans le cadre d'autres contrats, à l'intentiondes Agences de l'Eau et des Producteurs d'Eau Potable.

RIVERSTRAHLER peut aussi être couplé à desmodèles du fonctionnement des zones marines côtièresde manière à prévoir l'effet sur l'eutrophisationmarine d'une politique de traitement des eaux usées oude lutte contre la pollution diffuse menée dans le bassinversant.

A l'échelle globale, les travaux réalisésdans le cadre de l'étude s'inscrivent complètementdans les préoccupations du programme IGBP-LOICZ dont l'Activité1.1 porte sur la dynamique et les apports des bassins versantsvers les zones côtières. Le Modèle RIVERSTRAHLERest particulièrement bien adapté à l'extrapolationau niveau mondial des propriétés biogéochimiquesdes grands systèmes fluviaux.

DESCRIPTION fr: Recommandations aux preneurs de décisions:Si la pollution organique et la désoxygénation deseaux continentales ont longtemps constitué les problèmesmajeurs de la qualité des eaux de surface, la généralisationdu traitement secondaire des eaux usées domestiques etindustrielles fait apparaître maintenant d'autres dysfonctionnementsdes écosystèmes aquatiques qui étaient passésinaperçus auparavant. C'est le cas de l'eutrophisationdes eaux douces et des eaux côtières. Ces deux problèmes,dont la dimension mondiale est maintenant avérée,sont la manifestation locale de l'ouverture extrême descycles de nutriments qui caractérisent le fonctionnementde la société industrielle moderne. Ils appellentune autre conception du traitement des eaux et de l'aménagementdes rivières (voire du paysage) permettant de retenir leplus possible en amont les éléments nutritifs minéraux(azote et phosphore). Les outils mis au point dans le cadre denotre étude permettent d'optimiser les mesures àprendre au niveau régional comme au niveau global pourlutter contre les manifestations les plus dommageables de ce phénomène.

KEYWORDS fr: Cycles biogéochimiques

KEYWORDS nl Biogeochemische cycli

KEYWORDS: Climate change, Biogeochemical cycles

LINKS fr: Jeux de données: Dans le cadre de cette étudeune base de données très complète a pu êtrerassemblée concernant le fonctionnement biogéochimiquede quelques grands bassins hydrographiques, dont la Seine et l'Escaut.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 33.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME fr: Modélisation du système climatique et desa réponse aux activités humaines.

LINKS fr: Promoteur: André Berger

OBJECTIVES fr: L'objectif de ce programme de recherche est laconstruction d'un système capable de prévoir l'évolutiondu climat de la Terre au cours du siècle prochain sousl'influence de forçages naturels et anthropogéniques.Il est maintenant largement admis que seuls les modèlesmathématiques pourront relever ce défi. C'est pourquoinous avons décidé de mettre au point un modèletridimensionnel couplé de l'atmosphère, l'océanet la glace marine. Dans une phase ultérieure du projet,d'autres composantes du système climatique seront ajoutéesau modèle, à savoir la biosphère, la lithosphèreet les calottes glaciaires. Pour la prédiction du climatdu siècle prochain, ces dernières, bien qu'importantes,sont moins cruciales que les éléments retenus pourla première version du modèle.

DESCRIPTION fr: Synthèse des résultats: Dans lecadre de ce programme, nous avons implanté sur nos calculateursle modèle de circulation générale atmosphérique(MCGA) du Laboratoire de Météorologie Dynamiquedu CNRS (LMD, Paris). La version que nous utilisons comporte 64points de grille suivant la

longitude et 50 selon la latitude. Suivant la verticale, l'atmosphèreest divisée en 11 couches. Ce MCGA (reconnu pour êtreun des modèles de pointe dans le cadre de l'étudedu climat) a d'abord été testé pour les conditionsclimatiques présentes. Par la suite, nous l'avons modifiéafin d'optimiser les conditions de son couplage avec des modèlesd'océan et de glace marine. Pour l'instant, nous sommesoccupés à étudier la sensibilité decette nouvelle version du modèle à un doublementde la concentration du CO2 atmosphérique.

Parallèlement à ces travaux, nous avons développé,testé et couplé ensemble un modèle de circulationgénérale océanique (MCGO) et un modèlethermodynamiquedynamique de glace marine. Ce modèle couplédu soussystème océanglace (modèle CLIO) possèdeune résolution dans le plan horizontal de 3° x 3°et dispose de 20 niveaux suivant la direction verticale. Plusieursexpériences de validation et de sensibilité ontété réalisées à l'aide de cemodèle. Celuici s'est montré capable de reproduireles grands traits de la circulation générale océanique,les caractéristiques des principales masses d'eau de l'OcéanMondial

ainsi que le cycle saisonnier des banquises arctique et antarctique.Il est à noter que nous avons entamé en collaborationavec l'Unité de Gestion du Modèle Mathématiquede la Mer du Nord (Bruxelles) l'insertion dans le MCGO d'une représentationdétaillée des processus

de mélange turbulent vertical.

Finalement, nous avons mis au point en collaboration avec le CentreEuropéen de Recherche et de Formation Avancée enCalcul Scientifique (Toulouse) un logiciel permettant le couplagedu MCGA et du modèle CLIO. L'efficacité de ce "coupleur"a été testée à l'aide de modèlessimplifiés de l'atmosphère et de l'océan.

USE fr: Utilisateurs potentiels des résultats: Les résultatsdu MCGA et du modèle CLIO peuvent être utiliséspour forcer des modèles de recherche fondamentale commeceux représentant les cycles biogéochimiques. Desurcroît, des variables comme la température de surfaceou les précipitations sont essentielles pour évaluerl'impact du changement climatique global sur l'agriculture,

la sylviculture ou de nombreuses autres activités humaines.

DESCRIPTION fr: Recommandations aux preneurs de décisions:La compréhension des mécanismes des changementsde climat à l'aide de modèles tridimensionnels completsdu s du système climatique et l'utilisation de ces dernierspour évaluer l'influence humaine sur le climat sont desobjectifs majeurs du "World Climate Research Programme"(WMO), de l'"International GeosphereBiosphere Programme"(ICSU), du "European Environment Programme" (UE) etde l'"Intergovernmental Panel on Climate Change" (WMO,UNEP). C'est un travail de longue haleine qui exige un accèsà des superordinateurs et un financement durable.

Le modèle couplé atmosphèreocéanglacemarine que nous sommes occupés à mettre au pointse distinguera de la plupart des modèles climatiques existantspar ses représentations détaillées de laglace marine et des processus de mélange turbulent dansl'océan. Ce modèle devrait donc permettre de réduireles incertitudes et de mieux quantifier l'impact de l'augmentationprogressive de la concentration des gaz à effet de serreet de la teneur en aérosols anthropogéniques surle climat global. Par ailleurs, afin de raffiner les prévisionsdu changement climatique au niveau de la Belgique, nous comptonsdans le futur adjoindre à notre modèle un modèleatmosphérique régional à haute résolution

couvrant l'ensemble de l'Europe. Grâce à cet outil,nous pourrons effectuer des études d'impacts fiables audessusdu territoire belge.

Les scénarii et les simulations que nous réaliseronsdevraient fournir des informations très utiles aux preneursde décision, en particulier en ce qui concerne l'impactsur le climat global et sur le climat belge des mesures prisespour mettre en oeuvre la Conventioncadre sur les changements climatiques(Rio, 1992).

KEYWORDS: Climate change, model, climate, environment, global

KEYWORDS fr: Modélisation, global, climat, environnement

KEYWORDS nl Globaal, modellering, klimaat, milieu

LINKS fr: Jeux de données: Nous avons archivé lesplus importantes sorties des expériences saisonnièresréalisées avec la version originale du MCGA du LMDainsi qu'avec la version standard de notre MCGO et de notre modèlede glace marine. En particulier, nous avons produit un fichieravec le champ tridimensionnel de vitesse simulé par leMCGO. Ces données seront utilisées par l'Institutd'Astrophysique de l'Université de Liège pour forcerson modèle de cycle du carbone.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 34.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME nl: Driedimensionale modellering van de continentale cryosfeer.

LINK nl: Promotor: H. Decleir

OBJECTIVE nl: Het PROJECT beoogt de ontwikkeling, verbeteringen toepassing van een driedimensionaal model voor de continentalecryosfeer met het oog op het beter begrijpen en geografiegetrouwsimuleren van de landijsbedekking op aarde. Enerzijds gaat deaandacht uit naar de simulatie van de Kwartaire ijskappen vanhet noordelijk halfrond tijdens de ijstijden. Anderzijds wordtonderzoek uitgevoerd naar de reactie van de thans bestaande ijskappenvan Groenland en Antarctica op een versterkt broeikaseffect.

DESCRIPTION nl: Samenvatting van de resultaten: Met betrekkingtot de Kwartaire tijdschaal spitste het onderzoek zich in de eersteplaats toe op een inverse modelleringsstudie. Hierin werd getrachtinformatie te bekomen aangaande de klimaatomstandigheden die dewaargenomen ijsuitbreiding tijdens het laatste glaciaal maximumzouden kunnen verklaren. Ook werd het ijsbestand tijdens de laatstetwee glaciale cycli gesimuleerd op basis van een klimaatssignaalafgeleid van de GRIPboring in centraal Groenland. Deze experimentenlieten toe om een aantal fundamentele karakteristieken van dezeijskappen te documenteren zoals hun geometrie, het ijsvolume,de reactietijdschalen, thermisch regime, enzovoort. Ook werd onderzoekgedaan naar de gevoeligheid van het systeem voor klimatologischeen ijsdynamische factoren. Tegelijkertijd werd een begin gemaaktmet de implementatie van een 3dimensionaal klimaatsmodel ontwikkelddoor Sellers, in feite een vereenvoudigd algemeen circulatiemodel,dat in een latere fase met het ijskapmodel dient gekoppeld teworden. Dit klimaatsmodel werd uitgebreid getest onder glacialerandvoorwaarden en de resultaten vergeleken met diegene bekomenmet meer volledige algemene circulatiemodellen.

Parallel hiermee werden nieuwe berekeningen uitgevoerd aangaandede mogelijke bijdrage van de ijskappen van Groenland en Antarcticatot globale zeespiegelwijzigingen als gevolg van anthropogeneklimaatswijzigingen. Deze experimenten werden geïnitialiseerdmet simulaties over de laatste twee glaciale cycli om de huidigeevolutie in de schatten, en vervolgens geforceerd met temperatuursen neerslagwijzigingen over de volgende 500 jaar afgeleid vanhet ECHAMLSG algemeen circulatiemodel (DKRZ/ Hamburg). Uit dezeexperimenten bleek ondermeer dat op basis van het IPCC scenarioA 'business-asusual', waarin aangenomen wordt dat de broeikasgassenverder zouden stijgen aan het huidige tempo tot midden volgendeeeuw, de meest ingrijpende gevolgen te wijten zouden zijn aaneen afsmelting van de Groenlandse ijskap. Deze ijskap zou na 100jaar ongeveer 10 cm en na 500 jaar tot 4 meter globale zeespiegelstijgingveroorzaken. De Antarctische ijskap daarentegen zou onder alleuitgeteste scenario's bijna stationair blijven of zelfs lichtjesgroeien, in hoofdzaak omdat toegenomen neerslaghoeveelheden zoudendomineren op een toegenomen afsmelting en omdat er geen sterkedynamische reactie optreedt in West Antarctica.

USE nl: Mogelijke gebruikers van de resultaten: Deze resultatenhebben in de eerste plaats een zuiver wetenschappelijke waardeomdat ze het inzicht in fysische mechanismen vergroten en tevenstoelaten om de gevoeligheid van het landijssysteem voor externeforceringen in te schatten. De interessante variabelen voor anderestudies zijn o.a. de uitbreiding en dikte van het landijs alseen functie van smeltwater en de hoeveelheid gestockeerd zoetwater en zijn veranderingen in de tijd. Deze gegevens zijn vangroot belang voor het bestuderen van de invloed van ijskapveranderingenop de atmosfeer van ijskapveranderingen op de atmosfeer, de oceaan,de koolstofcyclus, etc..., alsook voor het bepalen van zeeniveauwijzigingen.

DESCRIPTION nl: Conclusions: Veranderingen in de polaire ijskappenkunnen tijdens de komende eeuw het globale zeeniveau doen stijgenmet maximaal 10 tot 20 cm. Samen met de bijdrage van gletsjersen kleine ijskappen en de expansie van het zeewater is het zeeronwaarschijnlijk dat tegen het einde van volgende eeuw het zeeniveaumet meer dan 1 meter zou stijgen. Dit is equivalent aan een versnellingvan de waargenomen stijging over de laatste honderd jaar met maximaaleen factor 5. De gevolgen hiervan voor laagliggende delen in Belgiëkunnen opgevangen worden indien de noodzakelijke maatregelen omdijken te verhogen op tijd worden genomen.

KEYWORDS: Climate change, model, climate, environment, global

KEYWORDS fr: Modélisation, global, climat, environnement

KEYWORDS nl Globaal, modellering, klimaat, milieu

LINKS nl: Datasets: Glacial cycles op het noordelijk halfrond(50 km grid; laatste 225000 jaar):

- ijskapgeometrie: ijsdikte, oppervlaktehoogte, bedrock hoogte

- fysische karakteristieken: ijstemperatuur, ijssnelheid, ijsvolume

- massabalans: gemiddelde maandelijkse neerslag en temperatuurop het 1000 mb vlak.

Klimaat tijdens het laatste glaciale maximum (globaal, jaarlijksen seizonaal op een 10*10 graden rooster):

- oppervlakte-temperatuur en -druk

- hydrologie: verdamping, neerslag, bodemvochtigheid

- winden: oppervlag, 1 km hoogte, 500 mb niveau

Broeikas-experimenten (globale zeeniveauwijzigingen 1985-2484;20 km rooster: Groenland; 40 km rooster: Antarctica):

- ijskapgeometrie, ijsdikte

- klimaatsforcering afgeleid van ECHAM-LSG: gemiddelde maandelijkseoppervlaktetemperatuur en gemiddelde maandelijkse neerslag

- globale zeeniveauveranderingen voor IPCC scenario's A en D engevoeligheidstesten

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 35.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME fr: Modélisation des processus verticaux intervenantdans le modèle de circulation océanique globalede Semtner et Chervin.

LINKS fr: Promoteur: G. Pichot

OBJECTIVES fr: Le PROJET vise à établir une paramétrisationdétaillée des processus de mélange turbulentvertical qui sera introduite dans le modèle tridimensionnelde circulation générale océanique utilisépar l'unité de recherche du Professeur André Berger.

Les recherches poursuivies seront axées selon trois thèmes.

Le premier portera sur

- l'étude de différentes formes de fermeture turbulente,de la plus simple à la fermeture K-E,

- le choix de celles qui sont les mieux adaptées aux échellesde temps du modèle de circulation généraleocéanique,

- leur implantation dans le modèle de circulation généraleocéanique,

- la mise en évidence de leur influence sur les circulationsobtenues à l'aide du modèle.

Les deux autres thèmes porteront sur les conditions limitesà introduire en surface et au fond. En surface, il s'agitde paramétriser les échanges entre l'océanet l'atmosphère intervenant aux échelles climatiqueset d'aider à préparer le couplage entre le modèleocéanique et le modèle atmosphérique. Aufond de l'océan, il faudra d'une part choisir la conditionlimite appropriée tenant compte de la résolutionverticale retenue et d'autre part étudier les possibilitésd'introduire l'effet sur la circulation océanique des variationsdu relief non résolues à l'échelle des maillesdu modèle.

DESCRIPTION fr: Synthèse des résultats: Pour atteindrecet objectif, les activités de recherches ont étépoursuivies de la manière suivante.

Modélisation de la turbulence

Un grand nombre de paramétrisations des flux turbulentsverticaux, allant de modèles très simples jusqu'àdes modèles de fermeture turbulente du second ordre, ontété dans un premier temps implémentésdans un modèle unidimensionnel et testés pour lestrois régimes de base et appliqués à la stationocéanique PAPA. Les conclusions de ces expériencespeuvent être résumées de la manièresuivante.

Les modèles qui reposent sur l'hypothèse d'équilibrelocal entre la production et la destruction de l'énergiecinétique turbulente sont très sensibles au rapportentre la pas d'intégration temporel et la carréde la dimension de la maille verticale. Les différencesentre les résultats obtenus à l'aide de modèlesimpliquant la résolution de deux équations de transportet ceux fournis par les modèles ne demandant la résolutionque d'une équation de transport ne mettent pas réellementen évidence la nécessité d'avoir recoursau premier type de modèles.

En accord avec ces résultats, un schéma de fermetureturbulente basé sur la résolution d'une équationde transport pour l'énergie cinétique turbulentea été implémenté dans le modèlede circulation océanique générale (OGCM)développé à l'Institut d'Astronomie et deGéophysique (ASTR) de l'Université Catholique deLouvain.

L'expérience en rappel annuel a été réaliséeet les résultats ont été comparésà ceux obtenus avec le OGCM dans lequel les viscositéset diffusivités turbulentes sont de simples fonctions dunombre de Richardson (PacanowskyPhilander). Les effets principauxde la fermeture turbulente sont une forte réduction desvitesses en surface ainsi que de la remontée d'eau àl'équateur. D'autres analyses des résultats du modèleainsi que l'expérience du cycle saisonnier doivent encoreêtre réalisées avant de pouvoir tirer desconclusions plus précises.

Interface OcéanAtmosphère

Différentes paramétrisations des flux à l'interfaceocéanatmosphère ont été passéesen revue. Comme ces différentes paramétrisationsne peuvent être testées dans le cadre des circulationsde références calculées avec le OGCM, ila été proposé de les tester dans le cadred'une approche unidimensionnelle en vue d'obtenir éventuellementcertaines recommandations pour le modèle coupléocéanatmopshère.

Couche limite de fond

Des développements récents dans les paramétrisationsde la tension topographique pour les modèles d'océanà grande échelle indiquent que certaines améliorationsdes résultats peuvent être obtenues. Toutefois, desjustifications physiques pour ces paramétrisations doiventencore être fournies avant d'envisager leur implémentationdans un OGCM.

USE fr: Utilisateurs potentiels des résultats: Tous ceuxqui, pour leur recherche, pourraient avoir besoin des résultatsdu modèle océanique et/ou du modèle coupléocéan-atmosphère.

DESCRIPTION fr: Recommandations aux preneurs de décisions:Différentes expériences devraient encore êtreeffectuées en vue de mieux évaluer la sensibilitédu modèle de circulation océanique généraleà la paramétrisation des flux turbulents verticaux.

KEYWORDS: Climate change, model, climate, environment, global

KEYWORDS fr: Modélisation, global, climat, environnement

KEYWORDS nl Globaal, modellering, klimaat, milieu

LINKS fr: Jeux de données: Il s'agit des valeurs des troiscomposantes de la vitesse, des viscosités et diffusivitésturbulentes, de la température et de la salinitéen tous les points de la grille du modèle (une grille de3° par 3° avec 20 niveaux selon la verticale).

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 36.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME nl: Modellering van de verticale processen in verband methet globaal oceaancirculatiemodel van Semtner en Chervin.

LINK nl: Promotor: G. Pichot

OBJECTIVE nl: De voornaamste doelstelling van de Beheerseenheidvan het Mathematische Model van de Noordzee (BMM) in het kadervan het Belgische Impulsprogramma 'Global Change' is de optimisatievan enkele componenten (verticale turbulente fluxen, uitwisselingenaan het oppervlak water-lucht, randvoorwaarden aan de bodem) inhet oceaancirculatiemodel, dat deel uitmaakt van het gekoppeldemodel voor de oceaan, de atmosfeer en de ijsvorming. Dit gekoppeldemodel wordt ontwikkeld aan de onderzoeksdienst van Professor AndréBerger. In zekere zin zijn de resultaten van de scenario's, diekunnen worden gesimuleerd met het gekoppelde model, afhankelijkvan de qualiteit van de modellering van de componenten, die doorde BMM worden bestudeerd.

DESCRIPTION nl: Samenvatting van de resultaten: De onderzoeksactiviteitenkunnen als volgt worden samengevat.

Modellering van turbulente processen

In een eerste stap werden een groot aantal modellen voor de parametrisatievan de turbulente verticale fluxen, gaande van zeer eenvoudigemodellen tot turbulente sluitingen van de tweede orde, geïmplementeerdin een één-dimensionaal model. De verschillendeparametrisaties werden getest voor drie basisregimes en werdentoegepast voor het oceanisch meetstation PAPA. Uit de verschillendeexperimenten kon worden afgeleid dat de modellen, die gebaseerdwaren op de aanname van een locaal evenwicht tussen de productieen het verlies van turbulente kinetische energie, zeer gevoeligzijn voor de integratiestap in de tijd en voor het kwadraat vande verticale resolutie. Verder kon worden besloten dat de resultatendie werden verkregen door modellen, waarbij twee transportvergelijkingenworden opgelost, en de resultaten van modellen met slechts ééntransportvergelijking niet zeer sterk verschillen. Uit deze testenbleek dus niet dat het noodzakelijk zou zijn om deze gecompliceerderemodellen met twee transportvergelijking toe te passen.

In overeenstemming met deze eerste resultaten werd een turbulentesluiting, gebaseerd op de transportvergelijking van de turbulentekinetische energie, geïmplementeerd in het globaal oceaancirculatiemodel(GOCM), dat werd ontwikkeld aan het Institut d'Astronomie et deGéophysique (ASTR) van de Université Catholiquede Louvain.

Een eerste experiment met een relaxatie naar jaarlijkse gemiddeldenwerd uitgevoerd en de resultaten van het model werden vergelekenmet de resultaten, die werden verkregen met het GOCM, waarbijde turbulente verticale fluxen enkel afhankelijk zijn van hetRichardsonnummer (Pacanowky-Philander). De voornaamste effectenvan de turbulente sluiting zijn een sterke reductie van de stroomsnelheidaan het wateroppervlak en een stijging van het waterniveau aande evenaar. Een verdere analyse van de resultaten, alsook eenexperiment, waarbij de seizoenale cyclus wordt ingerekend, moetnog worden uitgevoerd, alvoor meer gedetailleerde conclusies kunnenworden naar voren geschoven.

Scheiding oceaan-atmosfeer

Verschillende parametrisaties van de fluxen aan de scheiding tussende oceaan en de atmosfeer werden bestudeerd. Deze verschillendeparametrisaties kunnen in een ééndimensionaal modelworden getest, zodat, zo mogelijk, aanbevelingen kunnen wordengedaan voor de parametrisaties in het gekoppelde model oceaan-atmosfeer.

Randvoorwaarden aan de bodem

Recente ontwikkelingen in de parametrisaties van de bodemwrijvingvoor globale oceaancirculatiemodellen geven aan dat mogelijk enigeverbeteringen in de resultaten kunnen worden verkregen. Nochtansmoeten eerst de fysische rechtvaardigingen voor deze parametrisatiesnog worden gegeven, vooraleer een implementatie van deze parametrisatiesin het GOCM kan worden vooropgesteld.

USE nl: Mogelijke gebruikers van de resultaten: Iedereen die voorhun onderzoek nood heeft aan resultaten van een oceaancirculatiemodelof van een gekoppeld model van de oceaancirculatie en de atmosfeer,kan nuttig gebruik maken van de resultaten, die in het kader vandit onderzoek worden verkregen.

DESCRIPTION nl: Conclusions: Verschillende experimenten moetennog worden uitgevoerd om een betere evaluatie te maken van degevoeligheid van het globaal oceaancirculatiemodel aan de parametrisatievan de verticale fluxen.

Verder kunnen de verschillende parametrisaties voor de fluxenaan de scheiding oceaan-atmosfeer uitstekend worden getest ineen één-dimensionale model. Op die manier kunneneventueel aanbevelingen worden geformuleerd voor de koppelingvan het oceaancirculatiemodel en het model voor de atmosfeer.

Tot slot moeten de nieuwe ontwikkelingen in de voorgestelde parametrisatiesvoor de bodemwrijvingen in oceaancirculatiemodellen grondig wordenopgevolgd en onderzocht.

KEYWORDS: Climate change, model, climate, environment, global

KEYWORDS fr: Modélisation, global, climat, environnement

KEYWORDS nl Globaal, modellering, klimaat, milieu

LINKS nl: Datasets: Op elk roosterpunt van het drie-dimensionalemodel (een rooster van 3° x 3° met 20 lagen over deverticale) zullen de waarden van de drie componenten van de snelheid,de turbulente viscositeit en diffusiviteit, de temperatuur ende saliniteit beschikbaar zijn.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 37.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME fr: Modélisation globale des changements coupléschimiques-climatiques dus aux activités humaines.

LINKS fr: Promoteur: J.C. Gérard, coordinateur, G. Brasseur

OBJECTIVES fr: L'objectif à long terme de ce projet estla construction d'un modèle quantitatif global de l'environnement,décrivant dans un même programme d'ordinateur lesnombreuses

interactions entre les diverses composantes du systèmeTerre. Ces interactions comprennent en particulier les processusdynamiques, radiatifs, chimiques, climatiques et biologiques.

Le modèle sera utilise pour prédire l'augmentationfuture de la concentration du dioxyde de carbone (CO2) dans l'atmosphère,ainsi que celles des autres gaz à effet de serre (CH4,N2O, CFC), en réponse à divers scénariosd'émission d'origine humaine et/ou naturelle. L'effet surl'abondance de l'ozone troposphérique et stratosphériquesera également étudié.

Les échanges de CO2 entre l'atmosphère, l'océan,la végétation et les sols doivent être estimespar le modèle en tenant compte des rétroactionsliées aux changements

climatiques.

DESCRIPTION fr: Synthèse des résultats: L'étudedes échanges de carbone à la surface terrestre constituela contribution principale de l'équipe de l'Universitéde Liège (J.C. Gérard). Un modèle globaldes flux de

carbone entre l'atmosphère, l'océan et le systèmecontinental végétation-sols (biosphère) esten cours d'élaboration.

Les modules relatifs à la biosphère continentaleet à l'océan mondial sont aujourd'hui développés.Le module biosphérique, appelé CARAIB ("CARbonAssimilation In the

Biosphère"), est déjà opérationnelpour la représentation du système non perturbe parl'activité humaine. Des améliorations doivent cependantencore y être apportées avant de pouvoir prédirela réponse aux rejets anthropogéniques de CO2 ayantpour origine

l'utilisation de combustibles fossiles et la déforestation.CARAIB calcule les variations saisonnières de la productivitéde la végétation (ou, de manière équivalente,

la quantité de carbone assimilée au cours de laphotosynthèse) et de la respiration microbienne dans lessols. La différence entre ces deux grandeurs correspondau flux d'échange net de CO2 entre l'atmosphèreet la biosphère. Cet échange net calcule par CARAIBa été testé en l'utilisant dans le modèlede transport atmosphérique du MaxPlanck Institut fur Météorologie.

Dans cette procédure, on évalue la variation saisonnièrede la concentration atmosphérique en CO2 induite par leschangements du flux net biosphérique et on la compare auxdonnées observationnelles de diverses stations de mesure(Point Barrow, Alaska; Mauna Loa, Hawai; etc). Le module océaniqueest actuellement dans la phase d'ajustement pour l'étatpréindustriel. Les résultats principaux de celuicisont la distribution spatiale des espèces carbonéesdans l'océan et des flux d'échange de CO2 àl'interface airmer. Le but poursuivi est donc l'évaluationde la capacité de l'océan a absorber le CO2 atmosphérique.Actuellement, le cycle saisonnier océanique n'est pas encorepris en considération. Après quelques améliorations,les différents modules seront assembles en vue de calculerla redistribution, au sein de l'atmosphère, de l'océanet de la biosphère, du carbone injecte dans le systèmepar l'activité humaine.

Le modèle complet fournira donc, pour des scénariosdonnes de rejet anthropogénique de CO2, une estimationdes changements futurs de la concentration atmosphériqueen CO2 et de l'augmentation associée de l'effet de serre.En conséquence, il deviendra un outil utile pour l'élaborationde politiques visant à la limitation des rejets de CO2,ainsi qu'a la

définition de nouvelles stratégies énergétiques.Dans le futur, notre modèle du cycle du carbone devraitêtre utilise conjointement avec les modèles de chimieatmosphérique et de climat développés àl'Université Libre de Bruxelles (G. Brasseur), ainsi quepar

d'autres participants au programme de recherche belge sur le "GlobalChange". Notre équipe est aussi impliquée dansles programmes de recherche de la Communauté Européenne,ainsi que dans le programme international geosphèrebiosphère(IGBP). Plus

particulièrement, les cartes globales de productivitéde la végétation produites par CARAIB sont comparéesaux résultats d'autres modèles au sein d'un groupede travail de

l'IGBP, ceci afin de construire un modèle de la biosphèreterrestre servant de référence au niveau international.

La contribution de l'Université Libre de Bruxelles (G.Brasseur) consiste a valider l'importance des activitéshumaines (industrie et agriculture) sur la composition

chimique de l'atmosphère à l'échelle globale.Les changements dans l'abondance stratosphérique de l'ozone,ainsi que la variation observée dans la concentration atmosphériquedes gaz à effet de serre, ayant un impact sur le climatterrestre (réchauffement global) et altérant lacapacité oxydante de l'atmosphère, sont des

éléments qui requièrent une approche stratégiquede recherche.

De manière à mieux comprendre ces problèmes,nous avons développé et utilise un ensemble de modèlesde chimietransport qui permettent de simuler la formation et l'évolutionde composes chimiques dans la troposphère et la stratosphère,tout en tenant

compte des émissions de surface et de la déposition.Avec ces modèles nous avons simule l'impact des perturbationschimiques d'origine humaine et naturelle. Par exemple, nous avonsvalide les effets sur l'ozone stratosphérique de la libérationvers l'atmosphère des composes chlorofluorocarbones, produitsindustriellement, ainsi que des

substituts chimiques (tels que les hydrocarbones partiellementhalogènes). Nous avons également estime les valeursde réchauffement du à ces gaz ainsi que d'autres.Nous avons estime et quantifie l'impact sur l'ozone stratosphériqued'une éruption

volcanique majeure (telle que celle du Mont Pinatubo) en considérantdifférents contenus atmosphériques de chlore.

Nous avons calculé les changements dans l'abondance del'ozone troposphérique causes par une flotte d'avions commerciaux,et avons estime les effets potentiels sur l'ozone stratosphériqued'une flotte, future, de transport à haute altitude (avions

supersoniques).

USE fr: Utilisateurs potentiels des résultats: Cette étudefournit des informations utiles à la fois aux pouvoirspublics fédéraux et régionaux et aux responsablesdu monde économique. D'une part, les représentantsbelges charges de la négociation ou de l'application deconventions internationales (par ex. le Protocole de Montréalsur la protection de la couche d'ozone et les amendements

successifs, les accords de Rio de Janeiro et les futures conventionssur le climat) pourront s'appuyer sur les études et lesprévisions fournies par nos modèles. D'autre part,pour leur planification à long terme (évolutiondes rejets dans l'atmosphère du CO2, des CFC et autrespolluants), les industriels pourront également faire usagede nos résultats. Enfin, d'autres communautés scientifiquesdésireuses d'estimer les impacts socioéconomiquesdes changements globaux pourront également bénéficierdes prévisions de nos modèles.

Outre leur rôle dans la prévision de l'évolutionfuture du CO2 atmosphérique et du climat, nos modèlespermettront également d'analyser les conséquencesd'un changement global sur la végétation terrestreet les sols (étude d'impact), ainsi que sur le rendement

des récoltes et la productivité forestière.A l'échelle de la Belgique, cette étude fournirades prévisions utiles aux décideurs en matièrede gestion des ressources forestières

et agricoles.

DESCRIPTION fr: Recommandations aux preneurs de décisions:Afin de limiter dans le futur les perturbations climatiques àl'échelle globale et régionale, il est importantde limiter la croissance du CO2 dans l'atmosphère. Nosmodèles montrent, en effet, que l'accroissement de la teneuratmosphérique en CO2 va non seulement

provoquer un réchauffement du système terrestre,mais encore perturber fortement la quantité de végétationet le type d'écosystèmes à l'échelleplanétaire. La fertilisation de la biosphère pourraitêtre accrue par l'apport d'azote dans les sols, suite àla pollution et

a l'utilisation d'engrais.

Il est également essentiel de réduire drastiquementla production de chlorofluorocarbures qui sont responsables dela formation du trou d'ozone en Antarctique et de l'amincissementde la couche d'ozone, notamment aux latitudes moyennes (Belgique).

La Belgique devrait contribuer aux programmes de surveillancede la couche d'ozone. L'usage des halocarbures de substitutioncontribuera à terme à une augmentation de l'effetde serre et leur production devra à longue échéanceêtre limitée.

La mise en service dans le futur d'une flotte d'avions supersoniquesvolant dans la stratosphère pourrait contribuer àla destruction d'ozone entre 10 et 20 km d'altitude. Les rejetsd'oxydes d'azote et d'autres effluents par les moteurs des avionscommerciaux actuels sont également de nature à perturberl'ozone entre 7 et 15 km d'altitude.

Etant donne les incertitudes qui subsistent pour l'ensemble deces questions, malgré les programmes scientifiques internationauxqui tentent d'apporter des réponses concrètes, iln'est pas encore possible dans chacun des cas de présenterdes conclusions définitives.

KEYWORDS: Climate change, model, climate, environment, global

KEYWORDS fr: Modélisation, global, climat, environnement

KEYWORDS nl Globaal, modellering, klimaat, milieu

LINKS fr: Jeux de données: Des banques de donnéesregroupant les distributions tridimensionnelles dans l'atmosphèreet l'océan des principales espèces chimiques calculéespar les divers modèles

seront créées. La distribution spatiale et temporelledes échanges de CO2 avec la biosphère et l'océansera également disponible. En particulier, un groupe detravail IGBP/DISGAIMGCTE dont le but est l'intercomparaison desmodèles de biosphère terrestre s'est réunià Potsdam (Allemagne) en juillet 1994 et juin 1995. Unebanque de données regroupant les distributions spatialeset les variations saisonnières de la productivitévégétale calculée par les différentsparticipants a été créée. Le modèleCARAIB est implique dans cette initiative internationale visanta définir une distribution standard de la productivitévégétale.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 38.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME fr: Vers une approche dynamique du changement global.

LINKS fr: Promoteurs: C. Nicolis (coordinateur), G. Nicolis

OBJECTIVES fr: Le présent projet est basé sur lathèse que les changements globaux de notre environnementnaturel résultent dans une très large mesure ducaractère complexe, hautement instable de la dynamiqueengendrée par les lois d'évolution non-linéairesdes variables atmosphériques et climatiques. Son objectifest, dès lors, de développer une approche pluridisciplinairedu changement global basée sur les méthodologiesnouvelles de la science du non-linéaire et des systèmescomplexes.

DESCRIPTION fr: Synthèse des résultats: 1. Une desprincipales signatures de la complexité de la dynamiquede l'atmosphère est la croissance de petites erreurs provenantde la précision finie des données expérimentales,des arrondis numériques ou des schémas de troncature.Cette propriété introduit des limitations irréductiblesdans la prédiction des états de atmosphèreaudelà d'un horizon de prévisibilité. Unethéorie systématique de la croissance de l'erreuret de la prévisibilité a été élaborée,tenant compte explicitement de la structure probabiliste de ladynamique. Des relations inattendues entre les échellesspatiales et temporelles d'un phénomène et sa prévisibilitéont été mises en évidence et analyséesde façon quantitative sur des modèles opérationnelsde prévision ainsi que sur des modèles de type GCM.

2. On définit habituellement le climat comme l'étatstatistique de l'atmosphère. Les moyennes spatiales ettemporelles des champs météorologiques ont étéanalysées et leurs propriétés comparéesà celles des variables initiales. Il apparaît queles observables moyennées sont plus prévisibles,en ce sens que des erreurs initiales sur ces observables croissentplus lentement et que leurs niveaux de saturation sont plus bas.Leur dynamique reste, cependant, instable. Ce fait est souventignoré dans les études du climat où il esttacitement admis qu'en l'absence de forçage le climat estdans une configuration unique stable, et qu'en présencede forçage la connaissance détaillée du passésuffit pour déduire de façon fiable la réponseà tout instant ultérieur. Les résultats duprésent projet suggèrent que ce point de vue doitêtre reconsidéré.

3. Une approche nouvelle des événements extrêmestenant compte de la nature de la dynamique sous-jacente (en particulier,son origine à la fois déterministe et chaotique)a été élaborée. Elle met en évidenceles limitations de l'approche statistique traditionnelle.

Ce résultat est susceptible de modifier l'estimation destemps de récurrence ainsi que d'autres grandeurs utiliséesdans la prédiction des valeurs extrêmes.

USE fr: Utilisateurs potentiels des résultats: La principaleconclusion suggérée par les résultats estqu'aucune projection fiable des tendances climatiques futuresne peut être entreprise avant que l'horizon de prévisibilitédu modèle numérique de la prévision n'aitété déterminé. Cette réservevaut particulièrement pour les propriétéslocales telles que la distribution géographique de la températureou de la précipitation ou de la composition chimique del'atmosphère. Prédire de telles propriétéssur un horizon de plusieurs décennies paraît hautementproblématique, voire même illusoire. En revanchedes estimations globales telles que la température moyennede surface devraient être plus robustes, pour autant quela modèle de prévision ne laisse pas de côtédes phénomènes potentiellement importants, telsque les rétroactions liées à la couverturenuageuse.

DESCRIPTION fr: Recommandations aux preneurs de décisions:En mettant en évidence l'existence de limites intrinsèquesà la prévision, l'analyse effectuée dansle cadre du présent projet révèle l'imaged'un environnement complexe, instable, siège d'une dynamiqued'une grande richesse, plutôt que l'image d'une "boîtenoire" répondant passivement à un forçage,qu'il soit naturel ou dû aux activités de l'homme.Des stratégies nouvelles d'observation, de mesure et demodélisation visant des objectifs plus réalistes,compatibles avec la nature du système sous-jacent, devrontêtre mises en place avant que l'on puisse relever de manièreefficace les défis à ce changement de perspective.

KEYWORDS: Climate change, model, climate, environment, global

KEYWORDS fr: Modélisation, global, climat, environnement

KEYWORDS nl Globaal, modellering, klimaat, milieu

LINKS fr: Jeux de données: Un modèle atmosphériquedu type GCM (QG T 21, 3 niveaux) a été implantéà l'IRM. Il est utilisé notamment pour créerdes "datasets" sous forme de séries temporellesde variables atmosphériques. Celles-ci seront analyséespar les méthodes développées dans le cadredu projet.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 39.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME nl: Naar een dynamische aanpak van Global Change.

LINKS : promotors: C. Nicolis, coördinator, G. Nicolis

OBJECTIVE nl: Het huidige project is gebaseerd op de thesis datde globale veranderingen van onze natuurlijke omgeving voor eenzeer grote mate voortspruiten uit het complexe, hoog instabielevan de dynamica voortgebracht door de niet-lineaire evolutiewettenvan de atmosferische en klimaatsveranderlijken. Zijn objectiefis dientengevolge een pluri-disciplinaire aanpak te ontwikkelenvan de globale verandering gebaseerd op de nieuwe methodologieënvan de wetenschappen van het niet-lineaire en van de complexesystemen.

DESCRIPTION nl: Samenvatting van de resultaten: 1. Een van devoornaamste kenmerken van de complexiteit van de dynamica vande atmosfeer is de groei van de kleine fouten die voortkomen uitde eindige nauwkeurigheid van de experimentele gegevens, uit denumerieke afrondingen of de afrondingsschema's. Deze eigenschapintroduceert onherleidbare beperkingen in de voorspelling vande toestanden van de atmosfeer verder dan een voorspellingshorizon.Een systematische theorie van de foutengroei en van de voorspelbaarheidwerd ontwikkeld waarbij expliciet rekening werd gehouden met deprobabilistische structuur van de dynamica. Onverwachte relatiestussen de ruimtelijke- en tijdschalen van een fenomeen en vanzijn voorspelbaarheid werden aangetoond en quantitatief geanalyseerdop operationele voorspellingsmodellen evenals op modellen vanhet GCM type.

2. Men definieert gewoonlijk het klimaat als een statistischetoestand van de atmosfeer. De spatiale en temporele gemiddeldenvan de meteorologische velden werden geanalyseerd en hun eigenschappenvergeleken met deze van de oorspronkelijk veranderlijken. Daaruitvolgt dat de uitgemiddelde waarnemingsveranderlijken beter voorspelbaarzijn in de zin dat de initiële fouten op deze veranderlijkenlangzamer groeien en dat hun saturatienieveau's lager liggen.Hun dynamica blijft echter instabiel. Dit feit wordt dikwijlsover het hoofd gezien in klimaatstudies waar stilzwijgend aangenomenwordt dat in de afwezigheid van antropogene forcing het klimaatzich in een unieke stabiele configuratie bevindt, en dat in aanwezigheidvan een forcing de gedetailleerde kennis van het verleden volstaatvoor het afleiden op een betrouwbare wijze van het antwoord opieder later ogenblik. De resultaten van het huidig project suggererendat dit standpunt opnieuw moet bekeken worden.

3. Een nieuwe aanpak van de extreme gebeurtenissen waarbij rekeningwordt gehouden met de natuur van de onderliggende dynamica (metin het bijzonder zowel de deterministische oorsprong als het chaotischkarakter) werd uitgewerkt. De beperkingen van de klassieke statistischeaanpak werden naar voor gebracht. De resultaten zijn van die aarddat ze de schattingen van de herhalingstijden evenals van de anderegrootheden gebruikt in de voorspelling van extreme waarden kunnenwijzigen.

USE nl: Mogelijke gebruikers van de resultaten: De voornaamsteconclusie die door deze resultaten gesuggereerd wordt is dat geenenkele betrouwbare projectie van de toekomstige klimaattrendsondernomen kan worden vooraleer de voorspellingshorizon van hetnumerieke voorspellingsmodel bepaald geworden is. Deze reservegeldt voornamelijk voor de lokale eigenschappen zoals de gedetailleerdegeografische verdeling van de temperatuur, van de neerslag ofvan de chemische samenstelling van de atmosfeer. Voorspellingvan zulke eigenschappen voor een horizon van verschillende decenniaschijnt hoogst problematisch indien niet illusoir. Anderzijdslijken de globale schattingen zoals gemiddelde luchttemperatuuraan de grond robuster te zijn op voorwaarde dat het gebruiktevoorspellingsmodel niet bepaalde phenomenen overziet zoals deterugkoppelingssystemen gebonden aan de bewolking.

DESCRIPTION nl: Conclusions: Door het bestaan van beperkingenvoor de voorspelling te benadrukken, reveleert de uitgevoerdeanalyse in het kader van dit project eerder het beeld van eencomplexe, instabiele omgeving zetel van een eigen rijke dynamicadan het beeld van een zwarte doos die passief op de forcing antwoordt,laat deze natuurlijk of antropogeen zijn. Nieuwe strategieënvoor waarneming, meting en modellering waarin de nadruk gelegdwordt op meer realistische doelen compatibel met de aard van hetonderliggende systeem moeten ontworpen worden vooraleer men opeen efficiënte manier de uitdaging gebonden aan deze veranderingvan perspectieven kan opnemen.

LINKS nl: Datasets: Een atmosferisch model van het GCM type (QGT 21, 3 niveau's) werd op het KMI ingeplant. Het wordt onder anderegebruikt voor het aanmaken van datasets onder de vorm van tijdreeksenvan atmosferische veranderlijken. Deze zullen geanalyseerd wordendoor middel van de methodes ontwikkeld in het kader van het project.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 40.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME fr: Composition des glaces et changements globaux.

LINKS fr: Promoteur: R. Souchez

OBJECTIVES fr: Le contenu en dioxyde de carbone des glaces, leurvolume total en gaz et leur composition en isotopes stables sonttrois propriétés qui peuvent être utiliséespour mieux définir les conditions initiales et les conditionsaux limites à l'interface glace-substrat des calottes polaires.Une telle investigation est requise pour modéliser de manièrecorrecte la cryosphère continentale qui joue un rôleconsidérable dans les changements climatiques.

L'objectif opérationnel du projet est l'analyse de l'origineet de la signification de la composition en gaz et en isotopesstables des glaces basales des calottes polaires de l'hémisphèrenord, particulièrement de l'inlandsis du Groenland. Danscette optique, une recherche sur l'influence de l'eau de fontesur la composition des glaces sera notamment effectuéeà partir de l'étude des glaces surimposées.

DESCRIPTION fr: Synthèse des résultats: Les résultatsque l'on peut obtenir par la modélisation du systèmeclimatique et la prévision des changements climatiquesà moyen terme dépendent du rôle jouépar la cryosphère car l'influence de la glace est particulièrementimportante du fait du mécanisme de rétroaction liéà l'albédo. La modélisation des inlandsispolaires est donc requise. Afin d'obtenir une modélisationcorrecte, il convient de prêter attention aux processusphysiques qui se déroulent à l'interface glacesubstratrocheux.

Les conditions initiales et les conditions aux limites àSummit dans le Centre du Groenland ont été appréhendéespar une étude de la composition des glaces basales du sondageprofond effectué par le projet GRIP, un effort européenmajeur dans le domaine de la glaciologie et des changements globaux.Les principaux résultats indiquent que de la glace forméeen absence d'inlandsis il y a environ 2,4 millions d'annéesest encore présente à la base à Summit etque l'inlandsis du Groenland n'a cessé d'exister depuis.Ces résultats ont été obtenus essentiellementpar une étude d'isotopes stables de l'oxygène etde l'hydrogène de la glace basale . Des conditions initialesprécises peuvent donc être fournies aux modélisateurs.

Des études du contenu en gaz et de la composition en gaz(CO2, CH4, O2, N2) dans la glace basale du sondage GRIP ont montréqu'un mélange induit par l'écoulement à l'échellecentimétrique s'est produit à la base de l'inlandsisdont la température était inférieure àcelle du point de fusion. Une telle étude met en évidenceun mélange nettement plus important et plus intime quecelui suspecté jusqu'ici.

Un tel processus doit donc être pris en compte dans le choixdes paramètres de la loi d'écoulement sur laquelleest basée l'échelle de temps. Ces conditions auxlimites doivent être considérées dans le contextede la découverte par les membres du projet GRIP (dont nousfaisons partie), d'instabilités climatiques au GroenlandCentral durant le dernier interglaciaire, appelé la périodeEémienne. Indépendamment et de manière complémentaire,nous avons pus montrer l'existence de différentes zonesthermiques à la base de l'inlandis dans la zone marginaleau Groenland occidental. Le rôle de ces zones sur la réactionrapide potentielle de la zone marginale à un accroissementde température est discuté.

USE fr: Utilisateurs potentiels des résultats: Modélisateursdes calottes glaciaires et du système climatique avec lequelelles sont en interaction.

DESCRIPTION fr: Recommandations aux preneurs de décisions:La période Eemienne est souvent considéréecomme un analogue d'un monde légèrement plus chaudque l'actuel. On peut dès lors se demander pourquoi lesoscillations de courte durée (quelques centaines d'années)qu'on y a détectées n'existent pas actuellement,et quels sont les facteurs contrôlant qui induiraient detelles instabilités climatiques dans un avenir proche.L'homme est déjà incontestablement en train de perturberl'un des facteurs qui pourraient amener dans le siècleà venir la température de notre globe au niveaude celle de la période Eemienne: la concentration en gazà effet de serre. Tout projet concernant l'étudedes cycles de ces gaz à effet de serre et de leurs interactionsavec les paramètres climatiques, dans le passé etdans l'avenir, nous paraît donc devoir être favorisé.

KEYWORDS fr: Changements passés du climat et de l'environnement,changement climatique, passé

KEYWORDS nl Veranderingen van het klimaat en het milieu in hetverleden

KEYWORDS: Climate change, Past climat change

LINKS fr: Jeux de données: Les nombreuses mesures, tantisotopiques que relatives aux gaz, dans les carottes de glaceanalysees (GRIP, bordure ouest Groenland, Nouvelle Zemble) ontservi a des articles publies dans des revues internationales acomite de lecture. Jusqu'a present, les donnees n'ont pas etefournies a un centre international de recolte de donnees.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 41.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME fr: Les changements brefs et abrupts du climat non directementliés à la théorie astronomique et provoquéspar la réorganisation de la circulation atmosphériqueet océanique globale.

LINKS fr: Promoteur: G. Seret

OBJECTIVES fr: 1. Identifier et quantifier les changements brusquesdu climat dans le passé, d'après l'analyse en hauterésolution de séquences sédimentaires lacustressélectionnées le long de transects situéssur la façade orientale de l'Atlantique Nord;

2. Rechercher l'origine des changements brusques du climat d'aprèsla reconstitution de leur extension géographique dia ousynchrone, de leur âge, de leur durée, de leur intensité;

3. Fournir aux modélisateurs la reconstitution quantifiéedes fluctuations climatiques.

DESCRIPTION fr: Synthèse des résultats: 1. Miseau point d'une nouvelle méthode de quantification des paléotempératuresd'après la géochimie des coquilles d'ostracodes(précision ± 0.7°C).

2. En Europe occidentale, de très nombreux changementsbrusques du climat ont été identifiés etquantifiés : il y a 85.000 ans, un coup froid similaireau "Younger Dryas" a brièvement interrompu leréchauffement caractéristique de la transition entreles sousstades isotopiques 5b et 5a.

Entre 75.000 et 70.000 ans, pendant la transition entre les stadesisotopiques 5 et 4, ainsi que pendant la partie inférieuredu Stade 4, deux fluctuations climatiques très marquéessont survenues. Elles correspondent aux interglaciaires 20 et19 de la séquence GRIP étudiée dans les glacesdu Groenland.

Entre 50.000 et 32.000 ans, sept épisodes relativementtempérés ont interrompu le Stade isotopique 3.

Entre 30.000 et 10.000 ans, peu de fluctuations climatiques étaientconnues. Pourtant, l'analyse géochimique des ostracodesmontre à l'évidence de multiples oscillations dela température, qui se raccordent en généraltrès bien à celles qui ont été identifiéesau Groenland.

* Entre 24.000 et 17.000 ans (âges vrais), huit fluctuationsbrusques sont survenues, très brèves (± 1 siècle)et très intenses (baisse de t° de ± 7°C).A plusieurs reprises, les températures moyennes d'étéétaient proches des valeurs actuelles.

* Entre 17.000 et 14.700 ans, la température étaitd'environ 8°C inférieure à l'actuel. Troisbrefs épisodes moins froids sont identifiés. Pourle stade isotopique 2, c'est pendant cette période quele climat a été le plus rigoureux, et pas plus tôt,vers 21.500 ans (= 18.000 ans 14C), comme généralementadmis.

* Entre 14.700 et 12.400 ans, le climat s'est améliorémais trois brèves pulsations froides ont interrompu leréchauffement.

* Au Younger Dryas, la température a brutalement baisséde ~ 9°C, mais trois pulsations tempérées,de quelques décades, sont enregistrées.

A l'Holocène, le réchauffement postglaciaire a ététrès brutal. En quelque 23 siècles, la températurea augmenté de 10°C. Par ailleurs, des périodesde sécheresse sont décelées. Il y a 8.500ans et 3.500 ans, une désertification naturelle est survenueen région Méditerranéenne. Ces crises desécheresse sont "remontées" d'Afriquedu Nord. En Belgique, cellesci sont traduites par la diminutiondes précipitations bien connue pour le Préboréalet le Boréal.

En conclusion, l'étude des paléoclimats des 100.000dernières années montre clairement que les modificationsde climat n'ont pas été progressives. Des fluctuationsintenses et brèves, de quelques siècles, et trèsbrèves, de quelques décades, se sont surimposéesaux grands changements d'origine astronomique.

USE fr: Utilisateurs potentiels des résultats: 1. Des reconstitutionsdétaillées, précises et quantifiées,des changements climatiques du passé, sont indispensablesaux modélisateurs, à la fois pour établiret pour tester leur modèles climatiques. De tels modèles,bien contrôlés, constituent l'outil de la compréhensionde la dynamique du climat et d'une bonne prévision deschangements du futur.

2. Pendant les derniers 12.500 ans, plusieurs augmentations brusquesde température sont survenues. L'analyse de leur impactsur notre environnement pourrait illustrer les conséquencesd'un prochain réchauffement qui serait lié àl'accroissement de l'effet de serre.

DESCRIPTION fr: Recommandations aux preneurs de décisions:La multitude des changements brusque et intenses du climat des100.000 dernières années est une évidence.Ces fluctuations ont duré quelques siècles et parfoisseulement quelques décades. Les preneurs de décisionne peuvent ignorer l'incidence sur notre tissu social de telsévénements qui surviendraient dans le futur.

KEYWORDS fr: Changements passés du climat et de l'environnement,changement climatique, passé

KEYWORDS nl Veranderingen van het klimaat en het milieu in hetverleden

KEYWORDS: Climate change, Past climat change

LINKS fr: Jeux de données: Les données seront soumisesaux banques de données internationales: NOAA/WDCA : NationalOceanic and Atmospheric Administration/Word Data Center for Paleoclimatology(BOULDERUSA). ARLES (France) : European Pollen Database.

Données disponibles : la reconstitution des paléoclimatsest effectuée pour

les sites suivants :

VICO (Italie) : pollen, susceptibilité magnétique,diatomées, datations 14C, carbone organique.

LA DRAGA (Espagne) : pollen, températures calculéespar la géochimie des coquilles d'ostracodes , datationU/Th and 14C .

HOLZMAAR and MECKLENBURGVORPOMMEN (Allemagne) : pollen.

BAGESSIGEAN (France) : pollen.

SALINAS (Espagne): minéralogie, diatomées, pollen,datations 14C, paléomagnétisme.

La GRANDE PILE (France) : pollen, diatomées, carbone organique,minéraux lourds, minéralogie des argiles par diffractionX,datation 14C.

PINCHESTE (France) : pollen, minéraux lourds, minéralogiedes argiles par diffractionX.

GRAND ETANG (France) : pollen, minéraux lourds, minéralogiedes argiles par diffractionX.

CUSENIER (France) : pollen, minéraux lourds, minéralogiedes argiles par diffractionX, datations 14C.

CUENCA (Spain) : comptage des varves, pollen, diatomées,ostracodes, analyse RX des minéraux néoformés,datations 14C.

Lacs du MACLUS et de l' ABBAYE (Jura, France) : pollen, géochimiedes coquilles d'ostracodes, susceptibilité magnétique,datations 14C. (étude en cours)

Les résultas principaux sont publiés ou soumis pourpublication.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 42.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME fr: Etude éco-physiologique d'un écosystèmeforestier soumis à des teneurs élevées enCO2, dans des chambres à ciel ouvert.

LINKS fr: Promoteur: R.A. Impens

OBJECTIVES fr: A. Etude de l'influence de concentrations élevéesen CO2 sur les mécanismes physiologiques qui déterminentla croissance, l'utilisation de l'eau et les potentialitésforestières en tant que puits à CO2.

B. Contribution à la connaissance des processus au niveaude l'écosystème, de massifs forestiers régionaux,voire au niveau d'un continent qui interviennent dans le rôlede la forêt en tant que puits à CO2 et qui permettentd'envisager la forêt comme un modérateur du tauxd'élévation de la teneur en CO2 atmosphérique.

C. Le PROJET regroupe à la fois une simulation en conditionsnaturelles sur des arbres acclimatés aux conditions deculture chambres de simulation à ciel ouvert dans notreparcelle expérimentale du Grand-Bois (Vielsalm) et le développementde modèles prédictifs, à l'échelled'une parcelle forestière d'une part et à l'échellede la forêt tempérée (recours à l'ordinateur).Ce dernier niveau d'investigation ne pourra être abordéque moyennant une collaboration fructueuse dans le cadre du programmeEPOCH.

DESCRIPTION fr: Synthèse des résultats: Les prémissesexpérimentaux qui sous tendent nos travaux sont que lesarbres forestiers, qui sont des organismes longévifs (del'ordre du siècle), seront exposés à un doublementde la teneur en CO2 atmosphérique et à une élévationde la température et vont devoir s'adapter progressivementà leur nouvel environnement. Conservation des vastes territoiresboisés et régulation de la progression de la teneuren CO2 atmosphérique par une politique de stimulation desplantations forestières sur des terres agricoles marginalessont les deux principaux enjeux de notre programme de recherche.L'essentiel des connaissances scientifiques actuelles porte surdes études physiologiques de plantes non ligneuses, conduitesdans le court terme et dans des conditions de croissance artificielles.

Une procédure expérimentale a étéadoptée depuis MAI 1989 dans la forêt domaniale deVIELSALM pour apporter de nouveaux arguments prenant en compteces limitations à nos connaissances. Elle est baséesur une élévation progressive du CO2 dans des portionsd'écosystèmes forestiers délimitéespar des chambres de culture à ciel ouvert (Open Top Chambers)où de jeunes épicéas (Picea abies (L.) Karst.)sont cultivés à des concentrations en CO2 équidistantes.

L'expérience de Vielsalm permet une étude combinéede l'élévation progressive du CO2 et de la températuresur des arbres exposés à un environnement forestiernaturel, où la lumière, la nutrition minéraleet la compétition racinaire sont proches de celles d'uneforêt en voie de régénération, selon les pratiques sylviculturales en cours en Belgique. Cette expérienceest la plus vieille d'Europe, ce qui donne à nos résultatsune valeur supplémentaire dans la perspective de prévisionsà long terme. Depuis le début de l'expérience,nous avons pris part à des réseaux de rechercheEuropéens (EPOCH et ENVIRONMENT de la CEE, groupe ECOCRAFTet internationaux (notre projet, en tant que partie d'ECOCRAFTa été reconnu comme "core project" del'IGBP).

Les études physiologiques ont été conduites,au niveau cellulaire, au niveau foliaire et au niveau de l'arbreentier, au cours de plusieurs années:

- activités spécifiques et quantités desenzymes contrôlant les flux de carbone dans la plante selondifférentes voies métaboliques, au niveau cellulaire;

- morphologie, biochimie et nutrition;

- variations saisonnières et journalières de poolsde métabolites au niveau foliaire;

- échanges gazeux;

- allocation et partition d'hydrates de carbone, par le recoursau 14C;

- cinétique de croissance des rameaux, densité dubois et analyse des cernes d'accroissement et enfin allocationde biomasse à l'échelle de l'arbre complet.

L'ensemble des résultats démontre clairement, d'annéeen année que, la croissance de jeunes arbres n'est passtimulée sous des concentrations en CO2 atmosphériqueélevées. De là, que nos massifs forestiersrégionaux d'épicéa et que l'ensemble de laforêt tempérée, ne peuvent intervenir parune action directe, dans la modération du taux d'élévationde la teneur en CO2 atmosphérique, tout autre facteur restantidentique.

En particulier, nous mentionnerons que l'activité spécifiquedes enzymes fixatrices de carbone décroît. Chaquefeuille est individuellement plus épaisse mais la surfacefoliaire totale de l'arbre décroît. La croissancedes rameaux est déprimée dans la partie supérieurede la couronne. La date de débourrement est peu modifiée.La densité du bois est plus élevée et lalargeur des cernes d'accroissement est plus réduite sousCO2 élevé. Des modifications dans l'allocation debiomasse et dans l'allocation des hydrates de carbone ont égalementété observées, montrant des changements métaboliquesprofonds.

Notre expérience montre que le CO2 dans des conditionsécologiques représentatives des conditions de croissancedes arbres forestiers en forêts tempéréesn'est pas un facteur écologique limitant la productivitéprimaire de nos forêts et que l'élévationprogressive du CO2 interagit principalement avec la fertilitédu sol et la lumière. Ceci implique que la forêttempérée ne sera pas capable de limiter la progressionde la teneur en CO2 atmosphérique, en accroissant les prélèvementsde CO2 par la photosynthèse, tout autre facteur écologiquerestant semblable. L'interaction des effets de la températureavec le CO2 ne peut être négligée via l'effetrétroactif sur le cycle des éléments nutritifsdans le sol.

Nous avons également montré que l'hypothèsede travail selon laquelle la réponse des arbres àune évaluation de CO2 linéraire entre 350 et 700mmol-1 CO2 est fausse dans les conditions de croissance naturelle.A longue échéance, les effets dépréciatifssur la croissance sont nettement plus marqués aux valeursintermédiaires. Ce fait, actuellement encore, non rapportédans la littérature et partiellement quantifié parnotre équipe de recherche, doit être pris en considérationdans les modèles pour améliorer leur valeur prédictive.Cinquante pour cent du stock de carbone du globe est en effetstocké dans la biosphère, et principalement dansla forêt.

USE fr: Utilisateurs potentiels des résultats: Le siteexpérimental de Vielsalm et les résultats de l'expérienceont été utilisés dans des projets àportée pédagogique pour expliquer l'usage des fondspublics de recherches, expliquer les enjeux de cette recherchesur l'environnement et mettre les résultats à laportée du grand public.

Nous avons présenté au pavillon national de l'Expositionuniverselle de Séville un maquette de 6m2 et une bandevidéo explicative. Nous avons également participéà plusieurs expositions dont INSTRURAMA et le Palais dela découverte scientifique lors du 40ième anniversairedu Couronnement de S.A.R. , feu le Roi Baudouin. Nous avons encoreparticipé à plusieurs émissions de vulgarisationsur les chaînes RTL et M6, à plusieurs articles depresse écrite (L'Express, Vers l'Avenir...) et àune série vidéo tournée par le Morton Arboretum(USA). Outre l'exposé des fondements de la méthodede recherche scientifique et des différentes hypothèsesde travail sur lesquelles nous nous reposons, le message que noustransmettons par ces médias dit, en substance, que lesmodifications de l'environnement, que nous constatons, ne conduisentpas à des cataclysmes écologiques, correspondantà la disparition instantanée de grandes associationsvégétales (telle la forêt tempérée),mais provoquent une série de perturbations de l'écosystèmequi altèrent progressivement son fonctionnement. La conséquencede ces perturbations, quasi imperceptibles à l'échellede temps humaine, se répercutent dans l'affectation desterres et de là dans tout le tissus social.

Les preneurs de décision sont également interpelléspar les résultats de nos recherches. Ils illustrent unefois de plus que de petites équipes de recherches peuvents'intégrer dans des structures internationales (groupeECOCRAFT et core project IGBP) et peuvent même y jouer unrôle clé en infléchissant les hypothèsesde recherches à tester et les programme de recherche àdévelopper.

Au cours de l'impulse programme "Global Change", notreexpertise a été sollicitée sur les sitesexpérimentaux de Birmensdorf (Swiss Federal Research Institute,Suisse), d'Orsay (Université Paris XII, France), de Glendevonet Glencorse (Unité d'Edinburgh, Scotland), de Lyksele(Université d'Uppsala, Sweden) et de Antwerpen (UIA, Belgique).Nous avons de plus été sollicité àde nombreuses reprises pour présenter des communicationsscientifiques, dont les plus importantes ont étédonnées aux USA en Nouvelle Zélande, pour le ComitéIGBP.

L'intégration de nos recherches au niveau belge est égalementpossible et génératrice d'un effet d'échelleappréciable. Les preneurs de décisions doivent toutefoisconsidérer qu'il est incompatible de baser la sélectiondes projets, centrés sur un thème précis,sur un arbitrage sévère entre équipes belgeset de demander, sur le tard, une intégration des résultatsdans le cadre de "clusters".

Les collaborations et les objectifs doivent être définisd'entrée, ce qui risque de donner naissance à desprojets mammouths, difficile à financer. Le choix de cettepolitique n'incombe pas aux scientifiques. Ils doivent êtreclairement énoncés lors des appels d'offres auxrecherches. Tant des actions individuelles de laboratoires quedes actions de groupements de laboratoires peuvent êtretrès prisées à des échelons internationauxet fédéraux.

La communauté scientifique est un utilisateur privilégiéde nos résultats expérimentaux. Les tirés-à-partdes communications scientifiques et les rapports d'activitéssont mis à disposition de tout scientifique intéressé.Notre expertise en matière d'expérimentation a étéreconnue internationalement. Nous souhaitons l'intégrationde groupes de recherches plus fondamentales et plus appliquées,ainsi que celle de modélisateurs au projet de recherchede Vielsalm.

DESCRIPTION fr: Recommandations aux preneurs de décisions:Les forêts ne bénéficient directement de l'évaluationdu CO2 atmosphérique ni au sens d'une production accruede bois (plus de bois de meilleure qualité), ni au sensd'une limitation de la progression de l'élévationdu CO2 atmosphérique par des prélèvementsphotosynthétiques de CO2 plus importants.

Les recherches physiologiques à court terme prédisentun effet positif d'une évaluation de CO2 sur la croissancevégétale. Nos expérimentations à moyenterme (7 ans d'expérimentation sous CO2 élevé)montrent qu'il n'en est rien en raison des limitations naturellesà la croissance des arbres d'une part et en raison du déséquilibreimposé à l'écosystème (teneur en CO2versus éléments nutritifs).

Le CO2 atmosphérique n'est pas un facteur limitant la croissanceet le fonctionnement de l'écosystème forestier perse. Les forces motrices en sont la lumière et les élémentsnutritifs. Dès lors, toute modification de l'environnementqui les influence exerce un rôle indirect sur l'arbre etde là sur l'écosystème tout entier:

- modification de la composition de l'atmosphère = modificationdu spectre solaire;

- modification de la température du sol = modificationdes processus d'humidification et donc de la disponibilitéen éléments minéraux.

L'effet du CO2 atmosphérique sur les écosystèmesforestiers ne peut être dissocié de celui de l'élévationde la température du globe (effet de serre) et doit êtreétudié dans le long terme, pour prolonger les étudessur la physiologie d'arbres forestiers à des étudessur la physiologie de l'écosystème forestier. Lestechniques sont disponibles et la recherche fédéralebelge dispose des potentialités pour la mener àbien.

La recherche fédérale belge s'est particulièrementbien illustrée sur la scène internationale, dansle cadre du programme d'impulsion "Global Change" enmettant rapidement une structure en place. Nous devons tirer profitdes avances de nos recherches en maintenant l'effort sur les thèmesde recherche de longue haleine.

KEYWORDSfr: Effets du changement de climat

KEYWORDS nl: Effecten van de klimaatsverandering

KEYWORDS: Climate change, impacts of climate change, effects ofclimate change

LINKS fr: Jeux de données: Au cours des quatre annéesde recherche financées partiellement dans le cadre du programmed'impulsion "global Change", nous avons procédéà une très importante récole de donnéespermettant de caractériser la réponse des arbresforestiers, exposé à des teneurs élevéesen CO2 dans un milieu naturel caractéristique des "bonnespratiques sylviculturales" de l'épicéa en Belgique.Ces données sont disponibles dans les publications scientifiqueset dans nos rapports d'activité. Les données brutes,également à la disposition de toute personnes intéressées,sont disponibles sur support magnétique, selon leur formatd'encodage. Il s'agit d'un jeu de données et non d'unebase de données au sens informatique et statistique duterme. Ces données ont en effet récoltéespour satisfaire aux objectifs décrits sous les points Aà C de la rubrique 3 ci-dessus.

Paramètre

Base de temps

Données micro climatiques

30 min

Température (sol -air)

30 min

Humidité relative

30 min

Vitesse et direction du vent

30 min

CO2

30 min

SO2

30 min

NOx

30 min

O3

30 min

PAR (éclairement)

30 min

Données physiologiques

Activités spécifiques et quantités des enzymes

15 jours

Morphologie

Biochimie

Nutrition

Pools de métabolites au niveau foliaire

Echanges gazeux

(mesures et modélisation)

Cinétique de croissance des rameaux

(mesures et modélisation)

Densité du bois et analyse des cernes d'accroissement

Allocation et partition d'hydrates de carbone (14C)

Allocation de biomasse à l'échelle de l'arbre complet

1 an

1 an

1 an

15 jours

15 jours

1 an

1 an

1 an

Données générales

Tout paramètre caractérisant les stations écologiques

Phytopathologies

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 43.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME nl: Global change effecten van verhoogd atmosferisch CO2-gehalteen toename van de luchttemperatuur op graslandsystemen.

LINKS : promotors: I. Impens, coördinator, T. Behaeghe, J. Kretzchmar

OBJECTIVE nl: A. Studie in gesimuleerde grasland-ecosystemen vande lange-termijn interactie tussen:

(l) een verdubbeling van de atmosferische CO2 concentratie,

(2) een verhoogde temperatuur tijdens de gewasontwikkeling,

(3) N- en H2O-balans.

B. Schaalvergroting en extensie naar andere vegetatietypes viaremote sensing:

1. Bepaling van de biomassa-toename gedurende een groeiseizoenvoor de belangrijkste "natuurlijke" en landbouwvegetatietypesvoor het Belgisch grondgebied. De classificatie voor deze typesis dezelfde als deze gebruikt bij het EG programma CORINE.

2. Bepaling van de correlatie biomassa-koolstof-dioxide-fixatiecapaciteitvoor de geselecteerde vegetatietypes, uiteindelijk leidend totschatting en catering van de koolstofdioxide-fixatiecapaciteitvoor het Belgisch grondgebied.

C. Studie van de onafhankelijke en synergistische actie van eenverhoogde atmosferische CO2-concentratie, temperatuurveranderingen N-bemesting op de competitie bij graslandsoorten als functioneeltype.

D. Formulering van algemeen landbouwkundige en fytotechnischeimplicaties van verhoogde CO2-concentratie en temperatuur (b.v.op gebied van bemesting, selectie, maaibeheer, enz.).

Inschatting van de langetermijn risico's van hogere atmosferischeCO2 concentratie, verhoogde luchttemperatuur en de combinatievan beide, voor het biologisch functioneren van graslandecosystemen,meer specifiek voor landbouwkundige produktie, de opslagcapaciteitvan koolstof, de interactie met nutriëntenbeschikbaarheid,fytotechnische implicaties, etc. Er wordt gestreefd naar betrouwbareprognoses door global change effecten tevens in (realistische)complexe ecosystemen te onderzoeken (met competitie tussen desoorten).

De gehanteerde methoden zijn:

- langetermijn blootstellling (verschillende jaren) van graslandecosystemenaan verschillende CO2 niveaus (huidig gehalte en 700 mmol mor-1),gecombineerd met verschillende regimes van luchttemperatuur (huidigniveau en +4 °C) in een conditioneringssysteem, ontworpenvoor maximale reproduktie van het microklimaat in het open veld('field tracking').

- integratie van experimenten en deterministische modellen.

DESCRIPTION nl: Samenvatting van de resultaten: Langetermijn blootstellingaan verhoogde CO2 concentratie verhoogt de produktie van oogstbarebiomassa (screening in 6 soorten: +11 to +26 %). De totale produktiviteiten de opslagcapaciteit van C in het ecosysteem verhogen in gelijkwaardigemate. Simulatie van het broeikaseffect induceert daarentegen eenantagonistische respons (oogstbare biomassa 1 to 8 %). De produktiviteitsverliezenin dit +4 °C scenario waren het grootst in de zomer (tot-35%), wat de lage beschikbaarheid van groenvoer voor dierlijkeproduktie in dit seizoen verergert.

Bij lagere nutriëntenvoorziening gaat het stimulerende effectvan CO2 niet verloren, zelfs niet in deficiënte condities.Dit impliceert dat ook extensief beheerde graslanden en natuurlijkegrasvegetaties, gekarakteriseerd door lage stikstof-beschikbaarheid,hun Copslagcapaciteit zullen verhogen, net zoals systemen methoge Ninput. In uitgebate graslanden kan een vermindering vanbemesting verwezenlijkt worden zonder produktieverlies, wegensde compensatie door het CO2voordeel. Dergelijke exploitatie vande 'tradeoff' tussen C en N brengt echter lagere N/C ratios metzich mee en verlaagt de kwaliteit van het plantenmateriaal.

Terwijl CO2concentratie en stikstofvoorziening niet interageren,hangt anderzijds de invloed van het broeikaseffect wel af vande beschikbaarheid aan nutriënten. Met name het produktiviteitsverliesin de zomer, t.g.v. groei in het +4 °C regime, vermindertbij lage N-voorziening. Hierdoor worden gematigde grasvegetatiesonder 'arme' nutriëntencondities minder gevoelig voor hogeretemperaturen t.g.v. het broeikaseffect.

De ecofysiologische mechanismen die de hoger beschreven reactiesveroorzaken konden verklaard worden met een Farquhargebaseerdmodel voor CO2assimilatie.

De doelstelling van het BELFIX project is de schatting van deBelgische Netto Primaire Produktie (NPP) op jaarbasis en de mogelijkeeffecten van klimaatswijzigingen op NPP en de geografische wijzigingenhiervan. Als resultaat van dit onderzoek werden kaarten gegenereerdvan FAPAR (Fractie van fotosynthetisch actieve geabsorbeerde stralingen NPP voor het Belgisch grondgebied.

Een nieuwe methode werd tevens ontwikkeld tot het niveau van 'conceptof proof voor de forcing van deterministische 'summary ecosysteemmodellen.

De validatie van deze methode is nog in uitvoering in het LTEEFproject, voor een site in het Landes woud (Bray site). Deze validatiehoudt de confrontatie in van NEE (Netto Ecosysteem uitwisseling)met NEEmeetgegevens bekomen met de Eddycovariance methode.

Meer specifiek werd een fourier analyseprocedure ontwikkeld voorde analyse van temporele informatie bekomen met satellietplatformsals de NO>VHRR.

Potentiële gebruikers van de bekomen gegevens en informatievormen algemeen de internationale wetenschappelijke gemeenschap,en meer specifiek beleidmakers en overheidsinstellingen die gegevensbehoeven voor de evaluatie van grens overschrijdende CO2exportof import en NPP veranderingen als gevolg van klimaatswijzigingendit met behulp van NPP kaarten en een toepassing van verschillendetemperatuur en CO2scenario's.

Een belangrijke aanbeveling is dat beleidsverantwoordelijken continuïteitzouden voorzien voor de inspanningen die tot nu toe zijn geleverdbinnen het onderzoeksdomein 'Global Change' om meer verfijndekwantificatie mogelijk te maken van de reeds eerder vermelde parametersen een verdere evaluatie van NPP gevoeligheid zowel op het kwantitatievevlak als dat van de geografische wijzigingen in NPP als gevolgvan klimaatsveranderingen.

USE nl: Mogelijke gebruikers van de resultaten: De bevindingenin dit project zijn bruikbaar voor lange-termijn planning in delandbouw, voor het landgebruik-beleid, en voor reductiestrategieënvan broeikasgas-emissies, en dragen tevens bij tot de kennis overbiogeochemische cycli. Wat landbouwkundige produktiviteit betreft,geven de bevindingen de aard en de grootte van de risico's aandie geassocieerd zijn met globale klimaatsveranderingen en hogereCO2-gehaltes. Deze informatie is bruikbaar in het beslissingsprocesover de maatregelen die nodig zijn voor het behoud van een beheersbarelandbouw in de volgende decaden. Dierlijke produktie gebaseerdop graslanduitbating b.v. zal in de toekomst meer bedreigd wordendan vandaag, niet alleen op grond van de verwachting van een verhoogdefrequentie van extreme klimatologische fenomenen (b.v. temperatuursextremen),maar tevens vanwege de sterkere (negatieve) impact van dergelijkeklimaatsextremen op de prodktiviteit van grasland dan vandaaghet geval is. Wat betreft landgebruik-beleid, kan de informatiedie hier bekomen werd bijdragen tot het beslissingsproces overb.v. set-aside politiek, nutriënten-input beleid, de omschakelingvan intensief naar extensief beheer van graslanden, etc., omdatin dit projekt werd nagegaan hoe deze landgebruik-praktijken interagerenmet globale klimaatsveranderingen i.h.b. door de studie van interaktietussen nutriënten-input en CO2 en luchttemperatuur. Ten laatstekan de informatie over de impact op vegetaties tevens worden aangewendals een element in de ontwikkeling van reductiestrategieënvan broeikasgas-emissies (zie volgende paragraaf).

DESCRIPTION nl: Conclusions: Grassen hebben een hoge waarde voorde veeteelt (hoge energie-inhoud, lage kost), en in het huidigklimaat ontwikkelen zich frequent tekorten in de zomer-periodewegens verschillende groeireducerende redenen (droogte, fenologischeen fysiologische factoren). Omdat het broeikaseffect een shiftzal veroorzaken naar verminderde graslandproduktie precies indit seizoen, zal de kost van dierlijke produktie toenemen aangeziendroogvoer-inputs zullen moeten toenemen ter compensatie. Als hogereluchttemperatuur vooral afkomstig zijn van hogere CO2-concentraties,dan zal een groot gedeelte van dit negatief effekt geëlimineerdworden door het stimulerend effekt van de hogere CO2-concentratiezelf.

Dit is een argument om de emissie van andere broeikasgassen danCO2 preferentieel te reduceren, omdat in tegenstelling to CO2,deze andere gassen het negatief effekt van hogere temperaturenop de graslandproduktie niet zullen compenseren zoals CO2 datdoet. Vanzelfsprekend hangen de opties in de strategieënvoor reductie van broeikasgas-emissie ook af van de specifiekekost van elke type van emissie-vermindering, zodat de informatievan deze studie dient ingebed te worden in een economische kosten/batenanalyse.

Hogere CO2-gehaltes stimuleren de produktiviteit in gematigdegraslandsystemen, ongeacht de nutriënten-input (zowel goedbemeste als deficiënte systemen reageren positief). Armeecosystemen zoals extensief beheerde, onbemeste graslanden zullendaarom net zo goed bijdragen aan toegenomen koolstofopslag inlevende fytomassa in een atmosfeer met meer CO2, zodat bij omschakelingvan intensief naar extensief beheer het relatief CO2 voordeelniet verloren gaat. Aan de andere kant hangt de negatieve reaktievan grasland op het broeikaseffekt in de zomer wel degelijk afvan de nutriëntenbeschikbaarheid, in de zin dat een deelvan het produktieverlies kan gecompenseerd worden door de stikstof-inputte verminderen. Om deze reden zijn extensief beheerde, arme gematigdegraslanden beter beschermd tegen het broeikaseffekt. Met dezereakties moet rekening gehouden als geplande veranderingen inlandgebruik worden onderzocht op hun consequenties. Tevens kanworden besloten dat ingeval lagere nutriëntentoediening ingraslandsystemen noodzakelijk is voor het behoud van de leefkwaliteit,dat dergelijke veranderingen in beheer de gevolgen van het broeikaseffektniet (verder) zullen verergeren.

Vandaag de dag is de reaktie van vegetaties op hogere CO2-gehaltesen klimaatsverandering goed gekarakteriseerd op het niveau vanindividuele soorten en monoculturen (b.v. gewassen). Vele reëleecosystemen zijn echter complexe dynamische structuren met eenhoge mate van interne regulatie, die zijn samengesteld uit veleverschillende soorten met elk hun eigen specifieke respons. Ookop dit terrein werd onderzoek gestart in dit projekt, maar momenteelblijven de onzekerheden nog te groot over de manier waarop complexevegetaties zullen reageren. Om deze reden is onderzoek naar "globalchange" en complexiteit in vegetaties een hoge prioriteit,i.h.b. wat betreft de veranderingen in de onderlinge interaktiestussen de soorten. Een beter inzicht hierin moet een verbeterdeprognose toelaten over de wijze waarop de ecosystemen die voorkomenin het huidig klimaat zich in de toekomst zullen ontwikkelen.

KEYWORDSfr: Effets du changement de climat

KEYWORDS nl: Effecten van de klimaatsverandering

KEYWORDS: Climate change, impacts of climate change, effects ofclimate change

LINKS: Datasets: A large dataset on the shortterm and longtermchanges in the assimilation capacity of Lolium perenne was collectedand presently constitutes an autonomous photosynthesis modulefor this important grass species. This will become available forother researchers in agreement with the LINKS: Propotor of thismaterial.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 44.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME nl: Invloed van het verhoogd atmosferisch CO2-gehalte opde primaire produktiviteit en de koolstofallokatie in typischBelgische bosecosystemen.

LINK nl: Promotor: R. Lemeur

OBJECTIVE nl: Het doel van het PROJECT is de studie van het serre-effectop de netto CO2-assimilatie, de groei en de netto primaire produktiviteitin bladverliezende en immergroene boseco-systemen. Het serre-effectwordt in deze studie gedefinieerd als de verdubbeling van hetatmosferisch CO2-gehalte, d.i. tot op het niveau van 700 ppm.

Het PROJECT voorziet een onderzoeksstrategie die uit 3 afzonderlijkestappen bestaat:

1. De fundamentele analyse van het serre-effect op basis van fotosynthese-en groeimetingen in een CO2-aangerijkte en niet-aangerijkte serre(voortaan aangeduid als "model-systeem").

2. Het verzamelen van analoge informatie in reële bosomstandigheden;en dit door fotosynthese-, groei- en biomassametingen uit te voerenin 3 typisch Belgische bosecosvstemen, nl. het proefbos "Aelmoeseneie"van de Faculteit Landbouwwetenschappen van de Universiteit Genten gelegen te Gontrode; een homogeen bestand van Grove Den, gelegente Hechtel; en het homogeen Populierenbestand, eveneens behorendtot het bos "Aelmoeseneie".

3. De vergelijking van de meetresultaten afkomstig van het model-systeemmet deze afkomstig van de reële bossituaties; en dit methet oog op de extrapolatie van de effecten van verhoogd CO2-gehaltewaargenomen in het model-systeem naar het niveau van de primaireproduktiviteit in typisch Belgische bosecosystemen. Aldus zalgepoogd worden om een wetenschappelijk verantwoorde prognose temaken m.b.t. de toekomstige evolutie van de produktiviteit ende koolstofcyclus, wanneer in het midden van volgende eeuw hetatmosferisch CO2-gehalte wellicht zal verdubbeld zijn.

DESCRIPTION nl: Samenvatting van de resultaten: Onderzoek naarde effecten van een verhoogde atmosferische CO2concentratie opde primaire produktiviteit en koolstofallocatie in bosecosystemen,vraagt om een ingewikkelde experimentele benadering. Het is immersbijna onmogelijk om een ecosysteem in zijn totaliteit na te bootsenbij een verhoogde CO2-concentratie.

Dit experimenteel probleem wordt in dit onderzoekprogramma opgevangendoor de gevolgde experimentele benadering, namelijk het gebruikvan een "upscaling" procedure gaande van bladniveautot het niveau van het ecosysteem.

Om de potentiële stijging van de produktiviteit van Belgischebosecosystemen, te wijten aan de verwachte toename van het atmosferischCO2gehalte, te onderzoeken worden drie organisatieniveau's onderscheiden.Meer bepaald zijn dit (i) de fotosyntheseprocessen op bladniveau,(ii)de groei en ontwikkeling op plant niveau en (iii) de fotoenergetischebiomassa-omzettingen op het niveau van volwassen bomen. Deze strategieis gebaseerd op fotosynthesemetingen (op planten gekweekt in groeikamers)en fotosynthese en groeimetingen uitgevoerd op containerplantenopgekweekt in een aangerijkte (700 ppm CO2) en in een niet aangerijkte(350 ppm CO2) serre gedurende 3 opeenvolgende groeiseizoenen.

Biomassaaccumulatie op bos-niveau, en de invloed van een verdubbeldeatmosferische CO2 concentratie hierop, zal geschat worden doorgebruik te maken van een "blackbox" model steunend opde globale omzetingsefficienties in bosecosystemen, wanneer fotosynthetischactieve straling in biomassa wordt omgezet.

Voor dit onderzoekprogramma werden drie boomsoorten geselecteerd,omdat zij belangrijke vertegenwoordigers zijn van Belgische bosecosystemen,namelijk Populus x interamericana, Quercus robur L. and Pinussylvestris L.

Op dit moment is er een dataset voorhanden van vier groeiseizoenen.Vergelijkende metingen in.de verschillende modelsystemen hebbenreeds een aantal interessante bevindingen opgeleverd. Metingenvan de fotosynthesesnelheden op bladniveau (Model Systeem I) bevestigdehet sterk stimulerende effect op de koolstoffixatie van een blootstellingaan verhoogde CO2 concentraties. De bladeren vertonen aanpassingsverschijnselen,en de koolstofaccumulatie vermindert met toenemende bladouderdom.

De groei en ontwikkeling van jonge bomen (Model Systeem Il) vertoondeeen significant verschil naargelang de planten gekweekt warenbij normale dan wel bij verdubbelde CO2 concentraties. De groeien ontwikkeling was dubbel zo sterk voor planten gedurende ééngroeiseizoen opgekweekt in aangerjkte condities. De verhoogdebiomassaaccumulatie was vooral te wijten aan de uitgesproken stimulatievan de wortelgroei (3 x oorspronkelijke gewicht). Gedurende hettweede groeiseizoen werden dezelfde effecten vastgesteld, maarze waren minder uitgesproken.

Voor de verschillende experimentele niveaus werd de omzettingvan opgevangen zonnestraling naar biomassa berekend. Uit de resultatenkan besloten worden dat het stimulerend effect van een verhoogdeatmosferische CO2 concentratie op de omzettingsefficiëntiesmeer uitgesproken is voor boomsoorten die van nature uit een hogereomzettingsefficiënde bezitten zoals Populus, dan voor boomsoortenmet een lagere omzettingsefficiëntie zoals Pinus. Zonderhet effect van een verhoogde CO2 concentratie op de LAI in rekeningte brengen, bedraagt de verwachte jaarlijkse meerproduktie ingeval van een verdubbelde atmosferische CO2 concentratie 8.4,4.6 and 2.2 ton ha-1 jaar-1 voor respectievelijk Populus, Quercusen Pinus. Dit betekent een toename van respectievelijk 92 %, 67% and 42 %.

Door de interessante proefopzet werden data verkregen op drieverschillende ecosysteem niveaus (blad, jonge boom, volwassenboom). Hierdoor is de gecreëerde dataset bijzonder interessantvoor modelleerders die zich toespitsen op bos, ecosysteem en zelfsglobal modellen waarmee men de impact van de "Global Change"effecten tracht te voorspellen.

Bijkomende metingen (gedurende verschillende opeenvolgende) groeiseizoenenzijn van het grootste belang om de effecten van een verhoogdeCO2 concentratie op lange termijn te bepalen. Een meer gedetailleerdemodel-input zal de betrouwbaarheid van de modelresultaten verhogen,en zo de politici helpen bij hun (grensoverschrijdend) beslissingen,door informatie te verschaffen over de koolstofstockeringscapaciteitvan bosecosystemen.

USE nl: Mogelijke gebruikers van de resultaten: DESCRIPTION nl:Conclusions: De resultaten van de modelsimulaties kunnen op hunbeurt bijdragen tot de toekomstige politieke besluitvorming m.b.t.de CO2problematiek (bijvoorbeeld bepalen van emissienormen, bebossingsmaatregelen,het heffen van een CO2 tax).

LINKS nl: Datasets:

Parameter

Methodology

Model Systeem I

(blad niveau)

Model Systeem II

(plant niveau)

Plantage

Model bomen

photosynthese snelheid

stomatale weerstand

stomatalle densiteit

chlorophyll fluorescentie

chlorophyll concentratie

lblad anatomie en dikte

specifieke bladoppervlakte l

boomhoogte en -diameter

drooggewicht van blderen,

stam en wortels

blad- en naaldoppervlakte

boomhoogte en -diameter

drooggewicht van blderen,

stam en wortels

blad- en naaldoppervlakte

stamdiameter (op 1,5m)

boomhoogte

CO2 uitwisseling in blad cuvette

DeltaT porometer

microscopische waarneming

PAM fluorescenctie meter

spectrosfotometrische analyse lmicr. analyse van bladsecties oppervlakteen gewichtbepaling

manuele metingenl

manuele metingenl

manuele metingenl

manuele metingenl

manuele metingenl

manuele metingen

manuele metingen

optische metingen

In Model Systeem I werden, voor drie onderzochte species, 2 seriesvan elk 20 testplanten (een controleserie gegroeid bij 350 ppmCO2en een serie gegroeid bij 700 ppm CO2) gegeroeid in groeikamersvoor 8 weken). In model Systeem II werden jonge boompjes (afzonderlijkeserrres met 350 en 700 ppm CO2 gevolgd gedurende de groeiseizoenen'92 en '93).

Op de plantages werden bomen gevolgd van dezelfde ouderdom alsdeze die gegroeid werden in Model Systeem II. Deze bomen werdengevolgd gedurende de groeiseizoenen '92, '93, en'94.

Volwassen bomen groeiend in Belgische bosecosystemen werden gevolgdgedurende de groeiseizoenen '91, '92, '93, en '94.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 45.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME nl: Hydrologische en biotische verstoringen ten gevolge vanklimaatsveranderingen in laagvenen.

LINK nl: Promotor: R.F. Verheyen

OBJECTIVE nl: De maatschappelijke ontwikkelingen van de laatstedecennia veroorzaken wereldwijd ingrijpende landschappelijke veranderingen.Natuurlijke ecosystemen staan daardoor onder toenemende druk.Verschillende typen dreigen te verdwijnen net als de soorten dieer voorkomen. Mogelijke klimaatsveranderingen kunnen een bijkomendestress voor deze systemen betekenen. In dit onderzoek worden deeffecten van klimaatswijzigingen op soortenrijke, laagproduktievelaagvenen onderzocht. Drie eigenschappen zijn cruciaal voor dekleine zeggevegetaties die er voorkomen: een hoge waterstand,neutrale tot basische zuurtegraad en een lage produktiviteit.De uitstroming van grondwater is van belang voor al deze kenmerken:ze zorgt voor een overschot op de hydrologische balans, ze voertalkaliniteit aan naar het veen en ze voert mineralen aan die debeschikbaarheid van P kunnen regelen. De netto-grondwaterstromingis een functie van het klimaat, het is dan ook te verwachten dathydrologische effecten van klimaatswijzigingen een doorslaggevendeffect zullen hebben op deze systemen. Deze aspecten ontvangenaandacht in dit project, meer bepaald wordt inzicht nagestreefdin:

- de hydrologische effecten via de constructie van hydrologischemodellen;

- de indirecte effecten via experimenteel onderzoek van de bodem;

- de effecten op de vegetatie eveneens via experimenteel onderzoek.

Het project moet toelaten verschillende klimatologische scenario's,doch verdroging in het bijzonder, ecologisch te evalueren.

DESCRIPTION nl: Samenvatting van de resultaten: We hebben aanwijzingengevonden voor een recente overgang van zuur laagveen naar soortenrijk,basisch laagveen tengevolge van het optreden van basische grondwateraanvoerongeveer een eeuw geleden. Deze snelle overgang is in overeenstemmingmet palaeoecologische studies waarin snelle veranderingen vanhoogveen naar basisch laagveen werden aangetoond ten gevolge van(door het klimaat geïnduceerde) hydrologische veranderingen.We hebben ook seizoenale schommelingen aangetroffen in de bodemwatersamenstelling.Sulfaat en alkaliniteit vertoonden tegenovergestelde evolutiesin functie van de tijd. Sulfaat is dominant in droge perioden,met een verhoogde redoxtoestand in de bodem, terwijl bicarbonaatdominant is gedurende natte perioden. Deze zuurbase omslag vertoontdus een duidelijke band met het klimaat.

Deze relatie wordt gemodelleerd en de relatie met nutriëntenbeschikbaarheid,in het bijzonder P, wordt op dit ogenblik experimenteel bestudeerd.Om mogelijke effecten op de vegetatie te evalueren werden bemestingsexperimentenuitgevoerd waarin de limiterende nutriënten bepaald werden.Anderzijds werd de regulatie van P door Fe onderzocht. De resultatengeven aan dat in laagproduktieve venen Fe optreedt als regulatorvan P beschikbaarheid en dat bij hogere produktiviteit vooralhet toxische karakter van Fe van belang is. Uit onze resultatenvolgt dat bodem-plant relaties in deze systemen ook door kortetermijn schommelingen van het klimaat sterk beïnvloed worden.Deze bevindingen zijn vooral gebaseerd op de resultaten uit ééngebied en behoeven validatie in gelijkaardige terreinen, die ookin het buitenland zeldzaam zijn geworden. De prospectie daarvooris momenteel bezig.

USE nl: Mogelijke gebruikers van de resultaten: De resultatenzijn direct bruikbaar voor administraties en nietgouvernementeleorganisaties betrokken bij milieu, natuurbehoud en waterbeheer.In het bijzonder bieden ze een verband tussen problemen van klimaatswijzigingenen verlies van biodiversiteit. Onrechtstreeks kunnen ze daardoorgebruikt worden bij het opstellen van mogelijke regelgeving metbetrekking tot broeikasgassen, wanneer de effecten van scenario'sop natuurlijke systemen moeten worden ingeschat.

DESCRIPTION nl: Conclusions: Uit de tot nog toe verkregen resultatenkan geconcludeerd worden dat het behoud van de vele soorten voorwie deze ecosystemen het laatste habitaat vormen een aangepastwaterbeheer onder global change zal vergen. De blijvende aanvoervan nutriëntenarm, basisch grondwater is nodig. Ongetwijfeldzullen vele systemen geschaad worden indien het klimaat drogerwordt of zelfs indien enkel de klimaatsvariatie toeneemt met meerdrogere perioden tot gevolg. Een algemeen besluit van onze studie,dat toepasbaar is buiten de grenzen van de onderzochte systemen,is dat een droger klimaat de effecten van zure neeslag zal versterken.Beide milieuproblemen zullen dus een synergistisch effect hebbenin waterrijke gebieden.

KEYWORDSfr: Effets du changement de climat

KEYWORDS nl: Effecten van de klimaatsverandering

KEYWORDS: Climate change, impacts of climate change, effects ofclimate change

LINKS nl: Datasets: van de drie onderzoeksgebieden:

× bodem analysen

× plant analysen

× hydrochemische dataset bestaande uit (groei seizoen 1993en 1994):

Twee uurlijkse grondwaterniveau's (diep en oppervlakkig)

Twee uurlijkse neerslag

Twee wekelijkse water kwaliteit in: grondwater (diep en oppervlakkig)en bodem.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 46.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME nl: Effecten van veranderende omgevingsomstandigheden ophet energiemetabolisme van aquatische organismen.

LINK nl: Promotor: W. Decleir

OBJECTIVE nl: De evaluatie van het gebruik van integrerende biochemischeen fysiologische responsen als klinische maat voor de energiestatusvan aquatische organismen onder verschillende omstandigheden.Het uiteindelijke doel is het vinden van een direct kwantitatiefverband tussen de korte termijn fysiologische respons van eenorganisme en de ontwikkeling van individuen en populaties overeen langere periode (overleving, groei en voortplanting).

DESCRIPTION nl: Samenvatting van de resultaten: Veranderingenin het energiemetabolisme van aquatische organismen hebben eendirect effect op de overleving, groei en voortplanting van hetindividu en de populatie waartoe het behoord. Allerlei veranderingenin het milieu zoals wijzigingen in temperatuur, zuurtegraad envervuiling creëren een bepaalde omgevingsdruk waaraan organismenzich moeten trachten aan te passen. Hoewel aanpassing binnen bepaaldegrenzen mogelijk is vereist dit energie die niet langer beschikbaaris voor groei en voortplanting. Groei en voortplanting bepalende ontwikkeling van populaties en de structuur van gemeenschappen.Dit betekent dat eerder welk proces dat de energiestatus van eenorganisme beïnvloedt onvermijdelijk gevolgen heeft voor destructuur van het ecosysteem waarvan het organisme deel uitmaakt.Voorbeelden hiervan zijn de effecten van veranderingen in omgevingsomstandighedenop de grootte en verspreiding van vispopulaties in kustgebieden.In sommige gevallen zijn de populaties nagenoeg verdwenen, inandere gevallen verplaatst naar andere gebieden. Uiteindelijkzijn deze effekten het resultaat van veranderingen in de fysiologievan de individuen waardoor de energiehuishouding wordt verstoord.

Het onderzoek dat werd uitgevoerd in het kader van het projectbetreft de invloed van dergelijke veranderingen in omgevingsomstandighedenop de energiehuishouding van aquatische organismen en de gevolgenhiervan voor groei en reproductie. Er wordt gewerkt met twee organismenvan verschillende structurele en functionele organisatie, de watervloen de karper. Drie processen werden geselecteerd om de invloedvan omgevings-omstandigheden op de aanpassingsmogelijkheden enenergiestatus van de organismen te bepalen.

1. Bepaling van het groeipotentiaal (scope for growth) als eengeïntegreerde fysiologische maat voor de energiebalans vanhet organisme. Hierbij wordt het energiebudget opgemaakt op basisvan gegevens betreffende de energieleverende (voeding en assimilatie)en energievereisende (metabolisme en excretie) processen.

2. Bepaling van de verhouding tussen het zuurstofverbruik en destikstofexcretie en bepaling van de kritische zuurstofconcentratiein het water waarbij het organisme het zuurstofverbruik niet meerconstant kan reguleren. Dergelijke metingen geven informatie overde capaciteit van het aërobe metabolisme en de mate waarinhet zich kan aanpassen aan nieuwe omstandigheden.

3. Bepaling van de concentraties en vormingssnelheid van energierijkeverbindingen (fosfagenen) met in vivo fosfor magnetische resonantiespectrometrie. Dergelijke metingen geven informatie over het energiemetabolismeop het moleculaire niveau. Deze gegevens zijn noodzakelijk omde onder 1 en 2 waargenomen effecten te verklaren.

De meeste methoden die voor het bestuderen van veranderingen inomgevingsomstandigheden op de energiehuishouding werden ontwikkeldzijn niet invasief. Dit betekent dat de organismen blijven levenzodat de dynamiek en kinetiek van de aanpassingen in de tijd perindividu kan worden gevolgd.

Analyse van het energiebudget door bepaling van het groeipotentiaalheeft aangetoond dat er een duidelijk verband bestaat tussen hetgemeten groeipotentiaal en de eigenlijke groei van de populatie,een respons van de populatie die de effecten van mortaliteit enreproductie integreert. In een constant milieu kan het groeipotentiaalbijgevolg worden gebruikt om de groei van de populatie te beschrijvenen/of te voorspellen. In een experiment waarbij verschillendepopulaties werden onderworpen aan een nutriënten stress,reflecteerde het groeipotentiaal duidelijk de conditie (groeiof afname) van de populatie. De fysiologische conditie van dedieren, zoals gemeten met de fysiologische indicatoren, lijktechter geen voorspelling toe te laten van hoe de populatie zalreageren op een latere stress. Zo vertoonden populaties met duidelijkverschillende initiële condities wanneer ze werden blootgesteldaan een saliniteitsverhoging allen dezelfde mortaliteit, en werdgeen verband gevonden tussen de initiële conditie en de populatiegroei.Dit resultaat komt evenwel overeen met literatuurgegevens dieaantonen dat de relatie tussen conditie, of factoren die de conditiebeïnvloeden, en weerstand tegen stress weinig eenduidig is.Dit wijst erop dat de respons van populaties op combinaties vanstress door zijn complexiteit vooralsnog niet te voorspellen is.Door zijn relevantie voor de beschrijving van zowel de fysiologischeconditie van de proeforganismen als van de populatiegroei is metingvan het groeipotentiaal echter wel een belangrijk instrument omte komen tot een definiering van de sleutelresponsen die de gevolgenvan gecombineerde stress op organismen bepalen.

USE nl: Mogelijke gebruikers van de resultaten: De resultatenverschaffen inzicht in de wijze waarop het energiemetabolismewordt beïnvloed en zich eventueel kan aanpassen aan veranderingenin omgevingsomstandigheden. Het groeipotentiaal kan gebruikt wordenvoor het vroegtijdig opsporen van veranderingen in de energiestatusvan organismen. Als dus danig werden reeds monitorprogramma'sopgestart om de invloed van vervuiling op de kwaliteit van kusten estuariene ecosystemen te onderzoeken.

DESCRIPTION nl: Conclusions: De ontwikkeling van fysiologischeen biochemische indicatoren (biomarkers) voor de effecten vanstress op aquatische systemen maken het mogelijk om verstoringenin een zeer vroeg stadium op te sporen. Het is dan ook aan tebevelen dat dergelijke systemen worden gebruikt om de effectenvan globale en lokale veranderingen op de werking van aquatischeecosystemen te detecteren. Hierbij moet opgemerkt dat globaleen lokale effecten zoals opwarming en vervuiling samen voorkomenen de waargenomen effecten bijna steeds het gevolg zijn van beideprocessen tegelijkertijd.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 47.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME nl: Degradatie van het milieu, en meer bepaald de desertificatiein het verleden, heden en toekomst.

LINK nl: Promotor: L. Daels, M. De dapper, C. Vernemmen

OBJECTIVE nl: De actuele desertificatie, en meer algemeen de landdegradatie,is het gevolg van een lange evolutie. Om dit proces te kunnenbegrijpen moet de degradatie in het verleden en heden onderzochtworden en gebeurlijk via simulatiemodellen geëxtrapoleerdworden naar de toekomst. Zowel factoren uit het fysisch als uithet menselijk milieu moeten onderzocht worden. Voor dergelijkonderzoek is het Mediterraan gebied, met zijn uitzonderlijke diversiteit,uitermate geschikt.

DESCRIPTION nl: Samenvatting van de resultaten: Het project legtde nadruk op de milieuveranderingen in Mediterrane gebieden. Dekeuze van een regionale studie in een globaal programma is bepaalddoor het belang van de "regionale" componenten die bijdragentot het cumulatief effect dat resulteert in de globale verandering.Het Mediterraan gebied is gekozen omdat het kan beschouwd wordenals één van de oudste en meest intensief "vermenselijkte"geografische streken van de wereld.

De milieuverandering is het resultaat van processen die kunnengeplaatst worden in het verleden en het heden en waarvan het effectkan geëxtrapoleerd worden naar de toekomst toe. Deze processenverschillen sterk al naargelang de fysische en menselijke kenmerkenvan het gebied.

De complexiteit van het landschap en van de wisselwerking tussende beïnvloedende factoren vereist een multidisciplinairebenadering om aldus de verschillende aspecten van milieuveranderingte bestuderen. In het kader van dit project werd beroep gedaanop geomorfologie, regionale geografie, bodemkunde, klimatologie,bosbouw en archeologie. Ieder van deze deelwetenschappen bestudeertverschillende aspecten van milieuverandering. Belangrijk hierbijis ook de bijdrage geleverd door terreinwerk.

Het is vanzelfsprekend dat een dergelijke benadering niet toelaatalle aspecten van milieuverandering te bestuderen voor ieder vande studiegebieden. De keuze werd gemaakt om verschillende scenario'sop te bouwen voor ieder van de studiegebieden. Deze scenario'sworden dan gebruikt om een synthese betreffende de algemene "milieuverandering"in het Mediterraan gebied te formuleren.

Milieuveranderingen in het verleden worden bestudeerd uitgaandevan geoarcheologie. Onderzoek is uitgevoerd in de Centrale Ebrovlakte (Spanje), Euboia (Griekenland) en Centraal Anatolië(Turkije). De periode die overbrugd wordt varieert tussen i 23002500jr. BP (Turkije, Griekenland) en + 6000 jr. BP (Spanje). Het veldwerk,in combinatie met C14dateringen, en de toepassing van GIS techniekenlaten toe mogelijke archeologische sites te lokaliseren, het vroegerelandschap te reconstrueren en geomorfologische processen die hebbeningewerkt op het landschap af te leiden.

De milieuverandering in het verleden is ook bestudeerd door middelvan geomorfologisch en Kwartair geologisch onderzoek. Het risicovoor erosie is bestudeerd in ZWMessinia (Griekenland) via terreinonderzoek,GIS en teledetectie. De maximale afzettingshoogte van Pliocenemergels werd gereconstrueerd waardoor verlies aan materiaal sindshet Plioceen kon worden berekenend.

Onderzoek in montane gebieden is nog in een beginfase. Tijdensveldwerk in ZuidEuboia zijn sporen gevonden van glaciale werking.Dit onderzoek is zeer belangrijk vermits het de eerste maal isdat glaciale verschijnselen beschreven werden op Euboia.

Verschillende aspecten van milieuverandering in het heden werdenonderzocht: oorzaken en gevolgen van vegetatiebranden, oorzakenen gevolgen van ontvolking en problemen te wijten aan overbegrazing.Uitgaande van de brandgeschiedenis van het gebied en door toepassingvan GIS werden risicomodellen opgesteld voor vegetatiebranden(temporeel en spatiaal) voor ZWMessinia (Griekenland). Milieudegradatieten gevolge van de ontvolking is vrij belangrijk in het grootstedeel van de Mediterrane wereld. De ontvolking tast voornamelijkde landbouwgebieden aan, meer bepaald de heuvel en berggebiedenwaar landbouw te vinden is op cultuuterrassen.

De resultaten van het project GC/02/027 kunnen ten goede komenvan verschillende diensten, zowel op nationaal als regionaal niveau:landbouw, bosbouw en culturele aangelegenheden. De problemen kunnenbeter begrepen worden waardoor een meer effectieve controle kanworden uitgeoefend op de landbouwpraktijken en de vegetatiebranden.

Hierdoor is het mogelijk een ontwikkelingsplan en beleidsplanop te stellen voor de verschillende natuurlijke ecosystemen. Hetarcheologische belang dient gezocht te worden in het feit datde resultaten en technieken kunnen aangewend worden door de betrokkendiensten. In veel gebieden worden de relictfenomenen bedreigddoor de landherinrichting en andere infrastructuurwerken (o.a.wegen). Deze fenomenen zijn uitstekende oefenterreinen die onsinformatie leveren betreffende de milieudegradatie, zoals Pessinus(Turkije) en Paximadhi (Griekenland), en via dateringen is hetmogelijk de processen van degradatie te evalueren.

USE nl: Mogelijke gebruikers van de resultaten: Lokale, regionaleen nationale diensten in het Mediterrane gebied voor landbouw,bosbouw, ruimtelijke ordening en planning, archeologie en toerisme.

Op internationaal vlak zijn mogelijke gebruikers: EC (DG XII),UNESCO, FAO en de Wereldbank.

DESCRIPTION nl: Conclusions: Wanneer de problemen beter begrepenworden kan er een betere controle uitgevoerd worden op bepaaldelandbouwpraktijken en meer algemeen op ruimtelijke ordening vanrurale gebieden. Aldus wordt het mogelijk ontwikkelingsplannenen bedrijfsplannen op te stellen voor de verschillende ecosystemenen aldus zou grensoverschrijdend kunnen gewerkt worden. Deze datasetskunnen aangewend worden om voorspellingen te doen bij ingrepenin de ecosystemen en zouden aldus kunnen geëvalueerd worden.

KEYWORDSfr: Effets du changement de climat

KEYWORDS nl: Effecten van de klimaatsverandering

KEYWORDS: Climate change, impacts of climate change, effects ofclimate change

LINKS nl: Datasets: topografische data, DEM, geologische data,bodemdata, vegetatiedata, statistische gegevens, satellietbeeldenen luchtbeelden en luchtfoto's en thematische kaarten. Deze gegevensworden opgeslagen in een relationele databank.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 48.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME nl: Studie van de gevolgen van veranderingen in het klimaaten het landgebruik op de bodemeigenschappen en de transport- entransformatieprocessen van water en agrochemicaliën in debodem.

LINK nl: Promotor: J. Feyen

OBJECTIVE nl: Studie van het effect van veranderingen in het bodemgebruikop de fysische eigenschappen van de bodem en een beperkt aantallandhoedanigheden, zoals vochtleverend en drainerend vermogen,en uitspoelingsgevoeligheid. Aansluitend bestudeerdt het projecthet effect van klimaatsveranderingen op deze landhoedanigheden.

DESCRIPTION nl: Samenvatting van de resultaten: 1. Karakterisatievan het effect van bodemgebruik op de bodemhydraulische eigenschappen:De fysische en chemische eigenschappen van vijf bodemprofielen,resp. onder permanent bos, recent ontgonnen bos en cultuur werdenopgemeten. De meetresultaten tonen aan dat door omschakeling:(1) de chemische vruchtbaarheid in sterke mate toeneemt, (2) deerosiegevoeligheid in belangrijke mate stijgt, en (3) de fysischeigenschappen van de toplaag in aanzienlijke mate degraderen.Ontbossing heeft een beperkt effect op de vochtretentiekarakteristieken de relatie tussen de hydraulische doorlaatbaarheid en het vochtgehalte.

2. Karakterisatie van de processen die het transport van wateren opgeloste stoffen op niveau van een veld controleren: Voordit gedeelte van het onderzoek werd een tracer experiment in hetveld opgezet. Het experiment werd herhaald op twee sites, resp.op een perceel in Bekkevoort (Belgio) en een perceel in Jülich(Duitsland). Alvorens de tracer werd toegediend werd het proefperceelintensief genrrigeerd. Vanaf het ogenblik dat een stationaireneerwaartse stroming werd vastgesteld werd gedurende 8 uur eenoplossing van calciumchloride (80 g/l) toegediend. Na het toedienenvan de tracer werd het perceel met eenzelfde flux genrrigeerd.De verdeling van de tracer in het bodemprofiel werd op de voetgevolgd d.m.v. TDR sondes ingegraven op verschillende dieptenlangsheen een bodemtransect. Een speciale calibratie en verwerkingstechniekwerd ontwikkeld om naast het vochtgehalte ook de zoutconcentratievan de bodem en het zich verplaatsend bodemwater uit de metingenaf te leiden. De gemeten doorbraakcurven werden gebruikt om tetoetsen welk modelvoorstelling: het convectiefdispersie model(CDE) of het stochastisch lognormaal transferfunctie model (CLT)het best de gemeten doorbraakcurven beschrijft.

De vergelijkende studie wijst uit dat het CLT model het best despreiding van de tracer in beide bodems beschrijft. Daaruit kanworden besloten dat op beide onderzochte sites de stroming kanworden geconceptualiseerd als een stroming door capillairen metvariabele diameter en uitwisseling tussen de individuele capillairen.

3. Karakterisatie van de ruimtelijke variabiliteit van de transportparametersop veldschaal:

In de twee veldexperimenten voor het onderzoek naar de karakterisatievan het transport op veldschaal werd gebruik gemaakt van een computergestuurdemeetinrichtingen met 144TDR sondes. Met deze meetinrichting konde verplaatsing van de tracer in de onverzadigde zone van de bodemin Bekkevoort en Jülich worden opgevolgd. Door het plaatsenvan de sondes op 5 diepten en 24 profielen, gelegen in een transect,kon de ruimtelijke variabiliteit van de verplaatsingstijd vande tracer worden opgemeten. Verwerking van de meetresultaten laattoe van de ruimtelijke variabiliteit van de transportparametersen de kansdichtheidsfuncties voor de modelparameters af te leiden.

4. Identificatie van een wiskundig model voor het voorspellenvan het effect van verandering in landgebruik op een aantal landhoedanigheden:I.v.m. de hydrologische cyclus zijn volgende landhoedanighedenvan belang: de beschikbaarheid aan water in het bodemprofiel (ookhet vochtleverend vermogen van de bodem genaamd), de capaciteitvan de bodem om het overschot aan neerslagwater naar de ondergrondte geleiden (ook het drainerend vermogen van de bodem genaamd)en de capaciteit van de bodem om contaminanten vast te houden(ook de uitspoelingsgevoeligheid van de bodem genaamd). De eerstelandhoedanigheid geeft een beeld van het vermogen van de bodemom water aan de vegetatie te leveren in periode van droogte. Detweede landhoedanigheid geeft een belangrijke aanwijzing overde efficiëntie waarmede de bodem het overschot aan neerslagwaternaar de ondergrond geleidt voor het aanvullen van de ondergrondsewaterreserven. De derde landhoedanigheid karakteriseert de gevoeligheidvan de bodem voor het uitspoelen van chemicaliën afkomstigvan bemesting, onkruidbestrijding en het gebruik van pesticiden.Dit onderzoeksgedeelte had tot doel het zoeken naar een geschiktfysisch gebaseerd wiskundig model dat in een deterministischeen stochastische context kan worden gebruikt om de hierboven opgesomdelandhoedanigheden te berekenen, alsook om het effect van veranderingenin de bodemeigenschappen ingevolge een wijziging in landgebruikop deze landhoedanigheden te kunnen inschatten.

In het project werd speciaal aandacht besteed aan het testen vanhet WAVE model aan de hand van laboratorium, lysimeter en velddata;het ontwikkelen van een procedure voor de calibratie en validatievan complexe fysisch gebaseerde modellen; en het gebruik van dergelijkemodellen in een stochastische context. Het onderzoek toonde aandat het WAVE model in 80% van de onderzochte gevallen in staatis van de evolutie in de veldwaterbalans korrekt te modelleren.Het WAVE model simuleert slechts in 60% van de onderzochte gevallende stikstofbalans met aanvaardbare nauwkeurigheid.

5. Scenarioanalyse:

Het gecalibreerd WAVE model kan aangewend worden om het effectvan scenario s van klimaatsveranderingen op de hydrologie vande bodem en het transport van polluenten te voorspellen.

USE nl: Mogelijke gebruikers van de resultaten: Het onderzoeklevert volgende resultaten op:

een methodologie voor het insitu karakteriseren van de processendie het transport van water en in water opgeloste stoffen dominerenen de ruimtelijke variabiliteit van de transportparameters;

een methodologie voor het calibreren en valideren van fysischgebaseerde complexe modellen;

een fysisch gebaseerd wiskundig model voor het beschrijven vanhet 1D transport en transformaties in het klimaatgewasbodem systeem;en

een methodologie voor het gebruik van het WAVE model in scenarioanalysevoor het voorspellen van het effect van veranderingen in het klimaaten het bodemgebruik op de bodemhydrologie.

Elk van de outputs kan door de wetenschappelijke gemeenschap wordengebruikt voor de studie van het transport en de transformatievan water en chemicaliën in de bodem op punt en veldschaal.De onderzoeksresultaten zijn onmiddellijk bruikbaar door

milieumaatschappijen en instellingen voor het evalueren van milieuproblemen;het ontwerpen van saneringsstrategies; het conceptualiseren enhet bestuderen van stromingsprocessen; het aanleveren van informatievoor besluitvorming; en het identificeren van tekorten en gebrekenin bestaande meetnetten.

DESCRIPTION nl: Conclusions: In het onderzoeksproject worden deprocessen onderzocht die het transport van water en opgelostestoffen in de bodem op punt en veldschaal controleren. De kennisverzameld op dit niveau is onmiddellijk implementeerbaar in modellendie de hydrologische

kringloop bestuderen op niveau van een stroombekken. Vermits hetbeleid recentelijk geïnteresseerd is in methoden en procedurendie toelaten het effect van veranderingen in het klimaat en hetlandgebruik op de hydrologie van stroombekkens in te schatten,dient de kennis verzameld in dit project te worden uitgebreidtot op het niveau van het

stroombekken. In het domein van het integraal waterbeheer op bekkenniveaumoet daarenboven het onderzoek in de toekomst worden afgestemdop de studie van: (i) de interactie tussen het klimaat en de hydrologischecyclus; (ii) het effect van veranderingen in het klimaat op degrootte en frekwentie van stormen en vloedgolven; (iii) de impact

van klimaatsverandering op de reserven aan oppervlakte en grondwater;(iv) de functionele analyse, het beheer en beschermen van wetlands; (v) het verbeteren van meetnetten en hun exploitatie voor decontrole van de kwantiteit en kwaliteit van de zoetwaterreservenop regionaal niveau; (vi) het verbeteren van de technieken voorhet beschermen en saneren van de waterreserven; en (vii) het wegwerkenvan de socioeconomische oorzaken die aan de grondslag liggen vande pollutie van de waterreserven.

KEYWORDSfr: Effets du changement de climat

KEYWORDS nl: Effecten van de klimaatsverandering

KEYWORDS: Climate change, impacts of climate change, effects ofclimate change

LINKS nl: Datasets: In het kader van het onderzoeksproject werdeen omvangrijk set van veldgegevens verzameld die het transportvan water en een niet reactive tracer in twee bodems op veldschaalbeschrijven. De velddata werden opgemeten d.m.v. een computergestuurdTDR systeem met 144 kanalen. De data laten toe van de processendie het transport in de

bodem op veldschaal domineren te identificeren, alsook de ruimtelijkevariabiliteit van de modelparameters.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 49.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME fr: Etude de sensibilité du cycle hydrologique - Impactdu changement climatique induit par un doublement de la concentrationdu CO2 atmosphérique.

LINKS fr: Promoteur: H. Malcorps

OBJECTIVES fr: A. Etude de l'impact du changement de climat induitpar un doublement de la concentration du CO2 atmosphériquesur le bilan hydrique et le cycle hydrologique d'une sélectionde bassins hydrographiques de Belgique.

B. Mise en évidence des caractéristiques géomorphologiqueset/ou phytogéographiques déterminant la réponsedes bassins. Etude de l'évolution des ressources en eaudes bassins étudiés. Si possible, généralisationdes résultats à l'ensemble du territoire belge.

C. Recherche des variables climatologiques dont les perturbationsont le plus d'impact sur le bilan hydrique et devraient en conséquenceêtre modélisées avec le plus de précisionpar les modèles de circulation générale.

DESCRIPTION fr: Synthèse des résultats: La sensibilitédu cycle de l'eau et des événements hydrologiquesextrêmes de huit bassins hydrographiques répartissur le territoire de la Belgique a été étudiéesous l'hypothèse d'un changement de climat dû àun doublement du CO2 atmosphérique. Ces conditions ontété simulées au moyen de plusieurs scénariosclimatiques fournis par des modèles climatiques et superposésaux conditions actuelles. Malgré des différencesn tables entre les scénarios, d'importantes réponsescommunes aux différents bassins ont été misesen évidence.

En plus d'une diminution drastique de l'enneigement, la haussede la température provoquera une augmentation de l'évapotranspirationet un allongement de la période de végétation.Des périodes de dessèchement du sol pourraient seproduire un peu plus souvent qu'à l'heure actuelle àla fin de l'été et en automne. Cet impact négatifpourrait nécessiter la recherche de nouvelles variétésde plantes plus résistantes à la chaleur et àla sécheresse.

L'augmentation hivernale des précipitations dépeintepar la plupart des modèles climatiques produira une augmentationdes débits des rivières durant la saison froide.Davantage d'eau de surface sera disponible pour les besoins dela population et l`infiltration de l eau dans les réservoirsd'eau souterrains augmentera également. Les ressourcesen eau seront donc favorablement influencées durant lasaison hivernale dans l ensemble du pays. D une importance cruciale.I étude a montré que pour toutes les rivièreset presque tous les scénarios, la fréquence et lintensité des pointes de crues seront plus élevéesdans les conditions du 2xCO2.

Bien que les grandes inondations comme celles survenues en décembre1993 et plus récemment en janvier 1995 ne puissent pasêtre considérées à ce jour comme lamarque d'un changement de climat, il est cependant à craindreque ce genre d événement ne se produise plus fréquemmentdans le future. L étude montre le besoin d`adopter de nouvellespolitiques de l'aménagement du territoire en vue d'un développementdurable à long terme. en particulier dans les zones reconnuespour être dès à présent fort exposéesaux risques d'inondation.

Durant la saison estivale, suite à la plus faible cohérencedes précipitations simulées par les modèlesclimatiques, la réponse des bassins hydrographiques dépendrades scénarios aussi bien que des bassins euxmêmes.Dans les bassins à forte infiltration, comme par exemplela Aa ou la Dijle, une augmentation du contenu des aquifèresse produira, provoquant un hausse du débit de base toutau long de l'année et ce pour presque tous les scénarios.Parmi les impacts positifs, on pourrait s'attendre à plusd'eau dans la rivière en été et donc àdes risques moindres de pollution. Au contraire dans le cas desbassins où le ruissellement de surface domine. comme laSemois et l'Ourthe. La diminution des réserves en eau souterrainesimulée dans la plupart des scénarios induira unediminution des débits en été. Des réservesen eau moindres et des risques accrus de pollution ont étésimulés ainsi que des restrictions un peu plus fréquentesde la distribution d eau en été et en automne. Desadaptations de la politique de gestion des ressources en eau pourraientêtre nécessaires pour réduire ces conséquencesdéfavorables.

USE fr: Utilisateurs potentiels des résultats: Les utilisateurspotentiels sont tous les organismes ayant la gestion des ressourcesen eau, au sens large, sous leur responsabilité. Ceci couvredonc, dans des mesures diverses, les instances federales (pourcertains volets touchant a la convention de Rio, mais aussi lapartie de l'agriculture qui reste federale), les Regions biensur, qui ont une part tres importante en matiere de gestion deseaux de surface, souterraines et des voies navigables. Plus localement,les intercommunales de gestion de la distribution des eaux etde l'epuration des eaux usees sont également concernées.D'autres utilisateurs peuvent en outre etre mentionnes, en particulierles organismes comme les assurances qui sont impliquees dans toutprobleme de dégats dus aux inondations, perte de revenusdes speculations agricoles dues a des secheresses.

En aval il est en outre possible de mettre en evidence les secteursindustriels comme le refroidissement de certaines usines (ex centralesthermiques d'electricite, siderurgie) et le secteur des transportspar les voies fluviales. Ces derniers exemples pourraient d'ailleursfaire l'objet d'analyses de vulnerabilite.

DESCRIPTION fr: Recommandations aux preneurs de décisions:Les résultats de l`étude de sensibilité réaliséeillustrent que les conséquences hydrologiques d'un changementde climat concernent de nombreux secteurs. Outre la gestion desressources en eau et la prévention des événementshydrologiques extrêmes. elle concerne également l'agriculture,l'aménagement du territoire et l économie. Le projeta également montré la nécessité deprendre en compte les caractéristiques locales afin d`estimerau mieux les impacts possibles du changement de climat induitpar un doublement de la concentration du CO2

KEYWORDSfr: Effets du changement de climat

KEYWORDS nl: Effecten van de klimaatsverandering

KEYWORDS: Climate change, impacts of climate change, effects ofclimate change

LINKS fr: Datasets: L'ensemble des données hydrométéorologiquesnécessaires au fonctionnement du modèle hydrologiqueIRMB, à savoir, les précipitations, les températures,..., pour chaque bassin étudié, ainsi que les différentesvariables de sortie du bilan hydrique simulées par le modèledans les conditions climatiques actuelles. Les variables climatiquessous les conditions perturbées par les scénariosde changement de climat ne font pas, quant à elles, toujoursl'objet de banques de données persistantes car elles sontgénérées au sein des programmes et disparaissentensuite afin de réduire l'encombrement du systèmeinformatique. Etant donné que la diffusion de ces donnéesn'était pas prévue initialement, nous pourrionséventuellement à la demande fournir sur une basemensuelle certaines d'entreelles.

Les données de base nécessaires à l'élaborationdes scénarios sont en outre du domaine des publicationsIPCC et leur diffusion est libre.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 50.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME nl: Sensibiliteitsstudie van de hydrologische kringloop -Impact van de door een verdubbeling van het atmosferisch CO2 gehaltegeïnduceerde klimaatsverandering.

LINK nl: Promotor: Dr. H. Malcorps

OBJECTIVE nl: A. Studie van de impact van de door een verdubbelingvan het atmosferisch CO2-gehalte geïnduceerde klimaatveranderingop de waterbalans en op de hydrologische kringloop van een selectievan hydrografische bekkens in België.

B. Het naar voor brengen van de geomorfologische en/of fytogeografischekarakteristieken die het antwoord van de bekkens bepalen. Studievan de evolutie van de watervoorraden van de bestudeerde bekkens.Indien mogelijk, veralgemening van de resultaten tot het heleBelgisch grondgebied.

C. Onderzoek naar de klimatologische veranderlijken waarvan deperturbaties het meest impact hebben op de waterbalans en diedaarom met de meeste nauwkeurigheid door de algemene circulatiemodellenzouden moeten gemodelleerd worden.

DESCRIPTION nl: Samenvatting van de resultaten: De gevoeligheidvan de waterkringloop en de extreme hydrologische gebeurtenissenvan acht stroombekkens verspreid over het Belgische grondgebiedwerd bestudeerd onder de CO2 verstoorde klimaatcondities. Dezevoorwaarden worden beschreven door middel van verschillende klimaatscenario'sgeleverd door klimaatmodellen en worden bovenop de huidige toestandengeplaatst. Ondanks duidelijke verschillen tussen de scenario'swerden sommige belangrijke reacties gemeenschappelijk aan de verschillendebekkens naar voor gebracht.

Benevens de drastische vermindering, overigens zonder grote gevolgen,van de sneeuwbedekking, zal de stijging van de temperatuur eenvermeerdering van de evapotranspiratie en een verlenging van devegetatieperiode induceren. Periodes met lichtjes drogere bodemconditiesdan nu zouden zich een weinig vaker kunnen voordoen op het eindevan de zomer en in de herfst. Deze negatieve impact zou onderzoekkunnen wettigen naar nieuwe variëteiten van planten die meerresistent zijn aan de warmte en aan de droogte.

De toename van de winterneerslag beschreven door de meeste klimaatmodellenzal een verhoging van de afvoeren van de rivieren gedurende hetkoude seizoen tot gevolg hebben.

Meer oppervlaktewater zal ter beschikking staan voor de behoeftenvan de bevolking en de infiltratie van het water in de reservoirsvan de watervoerende lagen zal tevens verhogen. De ontginbarewatervoorraden zullen dus gunstig beïnvloed worden gedurendehet winterseizoen over het geheel van het land. Van cruciaal belangis dat de studie heeft aangetoond dat voor alle rivieren en voorbijna alle scenario's, de frequentie en de intensiteit van depiekafvoeren hoger zullen zijn onder de 2xCO2 voorwaarden. Alhoewelde grote overstromingen zoals deze voorgedaan in december 1993en meer recentelijk in januari 1995 op vandaag niet kunnen beschouwdworden als een teken van een klimaatverandering, blijft het tochte vrezen dat dergelijke gebeurtenissen zich in de toekomst meerfrequent zouden kunnen voordoen. De studie toont de nood aan omeen nieuw beleid inzake landinrichting met het oog op een duurzameontwikkeling op lange termijn, in het bijzonder voor de zonesdie nu reeds herkend werden als zeer blootgesteld aan overstromingsrisico's.

Gedurende het zomerseizoen, ten gevolge van de zwakke coherentievan de neerslagen gesimuleerd door de klimaatmodellen, zal hetantwoord van de stroombekkens benevens van de scenario's ook afhangenvan de bekkens zelf. In de bekkens met sterke infiltratie, zoalsbij voorbeeld de Aa of de Dijle, zal zich een toename van de inhoudvan de watervoerende lagen voordoen die een verhoging van de basisafvoerover het ganse jaar tot gevolg zal hebben en dit voor bijna allescenario's. Onder de positieve impacten zou men zich kunnen verwachtenaan meer water in de rivier in de zomer en mindere risico's voorverontreiniging. In tegenstelling, in het geval van stroombekkenswaar de oppervlakteafvoer domineert, zoals voor de Semois en deOurthe, zal de vermindering van de reserves aan grondwater gesimuleerdvoor de meeste van de scenario's een vermindering van de zomerafvoerenveroorzaken. Kleinere waterreserves en verhoogde risico's voorverontreiniging werden gesimuleerd evenals een meer frequenteroptreden van beperkingen in de waterverdeling in de zomer en deherfst. Aanpassingen van het beleid en beheer van de ontginbarewatervoorraden zouden nodig kunnen zijn om deze ongunstige gevolgente reduceren.

USE nl: Mogelijke gebruikers van de resultaten: De potentielegebruikers zijn al de organismen die de waterwinning onder hunverantwoordelijkheid hebben. Het betreft hier dus de federaleinstanties (voor zekere luiken verbonden met de Conventie vanRio, maar ook het gedeelte van de landbouw dat federaal blijft)en de Gewesten op het gebied van het beheer van de oppervlaktewateren, de ondergrondse watervoorraden en de waterwegen. Op lokalerniveau zijn de intercommunales belast met waterverdelingen zuiveringhier eveneens bij betrokken . Andere gebruikers kunnen bovendienvermeld worden, zoals de verzekeringen die te maken hebben methet probleem van waterschade bij overstromingen of verliezen vanvooropgestelde landbouw inkomsten als gevolg van de droogte, maarook de industriele sektoren zoals de koeling van zekere fabrieken(bv: thermische elektriciteitscentrales, siderurgie) en de sektortransportlangs de waterwegen. Deze laatste voorbeelden zouden het voorwerpkunnen uitmaken van een analyse van hun kwetsbaarheid .

DESCRIPTION nl: Conclusions: De resultaten van de gerealiseerdegevoeligheidsstudie tonen aan dat de hydrologische gevolgen vande klimaatverandering veel sectoren beslaat. Benevens het beheervan de beschikbare watervoorraden, de preventie van extreme hydrologischegebeurtenissen, omvat zij tevens de landbouw, de landinrichtingen de economie. Het project heeft eveneens de noodzaak aangetoondom rekening te houden met de locale karakteristieken ten eindede mogelijke impacten van de klimaatverandering ge<nduceerddoor de verdubbeling van de CO2 concentratie te schatten.

KEYWORDSfr: Effets du changement de climat

KEYWORDS nl: Effecten van de klimaatsverandering

KEYWORDS: Climate change, impacts of climate change, effects ofclimate change

LINKS nl: Datasets: De gegevenspaketten die op het punt werdengezet in het kader van het projekt bestaan uit het geheel vande hydrometeorologische gegevens nodig voor het functioneren vanhet hydrologisch model IRMB, te weten, de neerslag, de temperaturen,voor elk bestudeerd bassin, alsook de verschillende variabelenvoorkomend uit de hydrologische balans gesimuleerd door het modelin de aktuele klimaatomstandigheden. De klimaatvariabelen onderde storende voorwaarden door de scenario's van klimaatveranderingzijn niet altijd het object van blijvende gegevensbanken, daarzij voortkomen uit de programma's zelf en nadien verdwijnen omuiteindelijk de lading van het informatica systeem te verminderen.Als de verspreiding van deze gegevens oorspronkelijk niet wasvoorzien, zouden wij eventueel op aanvraag, en op maandbasis zekeregegevens kunnen verstrekken. De basisgegevens nodig voor de verwerkingvan de scenario's komen trouwens uit het domein van de IPCC publicatiesen worden vrij verspreid .

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 51.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME nl: SELIFA : Een kritisch onderzoek naar de betekenis vande hypsometrische positie van 69zeespiegelindicatoren in verbandmet de Flandriaanse zeespiegelbewegingen.

LINK nl: Promotor: G. De moor, C. Vernemmen

OBJECTIVE nl: De doelstelling van het project Selifa bestaat ineen kritische evaluatie van de zeespiegelbewegingen sinds de laatste2000 jaar zoals geregistreerd in de Belgische en Noordfranse Kustvlakte.Zowel de altimetrische positie van recente en subrecente zeespiegelindicatorenals de kustdynamiek worden bestudeerd als parameters voor zeespiegelbewegingen.Het is verder ook de bedoeling om tijdsreeksen van extreme hoogwaterstanden,die maregrafisch geregistreerd zijn, te analyseren voor zoverze het resultaat zijn van extreme meteorologische of hydrodynamischecondities.

DESCRIPTION nl: Samenvatting van de resultaten: Uit het meteo-maregrafischonderzoek blijkt dat er een duidelijke toename is van het voorkomenvan meteorologisch geïnduceerde excessieve hoogwaterpeilen(> 5 m TAW te Oostende) sinds het begin van de 20ste eeuw.Toch is er geen significante verhoging van het absolute stormvloedpeilwaar te nemen over dezelfde periode. Er kan met een zeker voorbehoudgesteld worden dat de toename van het zeespiegelpeil met 1 cmper decade (Van Cauwenberge 1990) langsheen de Belgische Kustdan ook niet snel zal leiden tot extreme stormvloeden. Wel kande toename van de meteorologisch geïnduceerde opstuwingsfrekwentievan het hoogwaterpeil, die in verband staat met de veranderendeatmosferische circulatiepatronen, ernstige gevolgen inhouden voorkust en hinterland in de nabije toekomst.

De resultaten van het onderzoek naar de zeespiegelbewegingen vande laatste 2000 jaar duiden aan dat reeds vóór dealgemene bedijking van de 10de eeuw springhoogwaterstanden voorkwamenin de toenmalige wadgebieden die vergelijkbaar zijn met het huidigemaregrafisch geregistreerde gemiddeld hoogwaterpeil. De springhoogwaterniveau'suit de late Middeleeuwen wijzen op analoge waterstanden. Er iseveneens aangetoond dat lokale hydrologische factoren kunnen verantwoordelijkzijn voor aanzienlijke verhogingen van het lokale hoogwaterpeil.Geen indicatoren uit de Belgische en Noordfranse Kustvlakte wijzentot nu toe op een verandering van het zeespiegelpeil tijdens dekoude periode die volgde op de Middeleeuwen (de "Kleine IJstijd").Verder wordt een link naar voor geschoven tussen de maregrafischeregistraties sinds 1850 te Oostende en de zeespiegelbewegingen.

De resultaten van de topografische opnames die gedurende vierjaar op het strand opgenomen werden duiden op het bestaan vanzones met erosieve stranden en zones waar aggradatie of stabilisatiewaargenomen wordt. Het is duidelijk dat de zeespiegelstijgingvan 1 mm per jaar, zoals geregistreerd te Oostende (Van Cauwenberghe1990), niet kan verantwoordelijk gesteld worden voor de regressievan de duinvoet, die lokaal tot 4 à 6 m per jaar kan oplopen,terwijl aangrenzende secties zandaanwinst kennen. Het onderzoekduidt aan dat verscheidene lokale hydromariene condities een effecthebben op het sedimenttransport, dat op zijn beurt de hedendaagsestrandevolutie beïnvloedt.

USE nl: Mogelijke gebruikers van de resultaten: Inzicht in variatiesvan het zeespiegelniveau tijdens de laatste millenia is van bijzonderbelang bij het modelleren van zeespiegelvariaties voor de nabijetoekomst. Echter zijn weinig data voorhanden betreffende zeespiegelvariatiesop een schaal van 1 tot 2 meter met een resolutie van 10 tot zelfs100 jaar, voorafgaand aan de nauwkeurige maregrafische registratiesdie ongeveer 150 startten. Het onderzoek van zeespiegelbewegingenvan de laatste 2000 jaar levert tijd - hoogtereeksen van vroegerezeespiegelstanden die gebruikt worden bij voorspellingen van toekomstigezeespiegelbewegingen, gebaseerd op statistische analyse, en bijmodellering. De hierboven vermelde resultaten en datasets kunneno.a. een substantiële bijdrage betekenen in volgende projectendie betrokken zijn in het onderzoek van kustdynamiek en/of modelleringvan zeespiegelbewegingen.

* Het IGCP project 367 (International Geological Correlation Programmeof the UNESCO):

"Rapid climatic changes, sea level and co-seismic eventsrecorded in Late Quaternary shorelines of the world: relationshipto past and future conditions".

Selifa heeft gemeenschappelijke onderzoeksaspecten met volgendewerkgroepen:

1. tidal amplitude changes,

2. storm surge history and change,

3. rapid sea level change and response,

4. changes in sedimentation rate and responses.

* Het "coastal - ocean programme STARFISH" (1993 - 1995)van de Europese Gemeenschap.

* Het DYSOP programme in Frankrijk (coastal monitoring)

* "Een ecosysteemvisie voor de Vlaamse Kust" van AMINAL- Departement Leefmilieu en Infrastructuur van het Ministerievan de Vlaamse Gemeenschap. Een van de doelstellingen van ditproject was het opstellen van een inventaris van de geomorfologischeeenheden langsheen de Belgische Kust. Een aantal van de resultatenvan Selifa kunnen gevaloriseerd worden in dit project.

* IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) - Working GroupIII Response Strategies ("ICZM: Coastal Zone Management subgroup"- bepaling van de kwetsbaarheid van een regio tegenover zeespiegelstijging)

* IPCC - Working Group I Climate Change (bepaling van het tempoder zeespiegelstijging)

DESCRIPTION nl: Conclusions: De implementatie van de hierbovenvermelde resultaten m.b.t. zeespiegelbewegingen en kustdynamieksitueren zich o.a. op het vlak van de bescherming en het managementvan de kust en de estuaria. Tijdens de laatste decennia werdendoor verscheidene administraties (o.a. Dienst der Kust) aanzienlijkeinspanningen geleverd bij het onderzoek van de kustdynamiek enhet management en bescherming van kust en hinterland.

KEYWORDSfr: Effets du changement de climat

KEYWORDS nl: Effecten van de klimaatsverandering

KEYWORDS: Climate change, impacts of climate change, effects ofclimate change

LINKS nl: Datasets: Drie uitgebreide datasets werden opgesteld:

1. Een gedetailleerde meteo-maregrafische dataset betreffendestormen die zich voordeden tijdens de periode 1991 - 1994. Dezestormen hadden een duur van 20 tot 100 uur en veroorzaakten eensterke hydrodynamische reactie. Analoge datareeksen van een aantalrecente stormen, waarbij het gevaarlijk stormpeil van 5.65 m TAWte Oostende bereikt werd, werden toegevoegd. De database omvatook een volledige inventaris van alle hoogwaterstanden hoger dan5 m TAW te Oostende sinds het begin van deze eeuw, vervolledigdmet de gelijktijdig opgenomen meteorologische parameters;

2. Een inventaris van fossiele zeespiegelindicatoren, gevormdtijdens de laatste 2000 jaar, uit de Belgische en NoordfranseKustvlakte. Deze inventaris omvat de altimetrisch positie vande indicatoren, de ouderdom en een aanduiding van de verticaleen horizontale foutenmarges;

3. Een database van sequentiële topografische strandprofielenopgenomen op regelmatige tijdstippen gedurende het project. Dezestrandprofielen zijn representatief voor de verschillende morfologischetypes van stranden.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 52.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME nl: Optimalisering van strategieën voor broeikasgasreductie.

LINKS : promotors: G. Wouters (coördinator), S. Proost

OBJECTIVE nl: De doelstelling is het maken van een modelinstrumentdat de beleidsmakers kan adviseren omtrent twee vragen:

Welk type van internationale overeenkomst kan getekend wordendoor België? Welke zijn de alternatieven die kunnen besprokenworden: bijv. gelijke procentuele reductie voor alle landen, gelijkCO2 gehalte per eenheid BNP enz.. Welk is de te verwachten kostvan een dergelijk engagement voor België?

Hoe kunnen België en de drie gewesten een internationaalaanvaard CO2 reductieobjectief bereiken aan de laagste kost? Welkefederale en regionale technologische opties laten toe om dit objectiefte bereiken? Welke is de meeste geschikte timing, moet er nu onmiddelijkingegrepen worden of kan er gewacht worden op nieuwe technologischeontwikkelingen?

DESCRIPTION nl: Samenvatting van de resultaten: Gedurende hetproject werd het MARKAL model geïmplementeerd voor België.MARKAL is een globaal optimisatiemodel van het energiesysteem:van de produktie van energie tot en met de levering van energiedienstenaan de consumentenzijde zoals huisverwarming of proceswarmte.Het is het resultaat van de gezamenlijke inspanningen van een15tal landen in het kader van de IEAsamenwerkingsovereenkomstETSAP (Energy Technologies System Analysis Programme). De implementatievan dit model heeft ondermeer de constructie van een grote databankvereist van het Belgische energiesysteem. In deze databank zijnalle technologieën voorgesteld die nuttig kunnen zijn voorde produktie en conversie van energie, voor het gebruik van energiealsook de belangrijkste milieutechnologieën in de energiesector.Deze databank werd continu up to date gehouden met een specialeinspanning voor de technologieën voor electriciteitsproduktie,de technologieën gebruikt in de transportsector en de technologieëndie biomassa gebruiken.

Er werden een aantal belangrijke verbeteringen aangebracht aanhet MARKAL model. Er werd door ons team een partieel evenwichtsversiegemaakt zodat MARKAL kan rekening houden met een prijsgevoeligevraag naar energiediensten. Het MARKALMacro model, een Amerikaanseontwikkeling die een macroeconomische module toevoegt tot hethoofdzakelijk technologische MARKAL model, werd geïmplementeerdvoor België.

Mogelijke gebruikers

Overheidsdiensten op federaal of regionaal niveau kunnen de resultatenvan het MARKAL model gebruiken om de kost van verschillende emissiereduktiestrategieën te evalueren, om de reduktieinspanningen oververschillende sektoren te verdelen enz.. De modelresultaten latenook toe om het potentieel belang van bestaande en nieuwe technologieënin het bereiken van de reduktiedoelstellingen in te schatten.

Van het model

In het licht van de beleidsplannen ontwikkeld in de context vande Framework Convention on Climate Change, kunnen landen gebruikmaken van MARKAL om hun energiesysteem te modelleren en emissiereductie strategieën te ontwikkelen.

DESCRIPTION nl: Conclusions: Verschillende studies gerealizeerdtijdens dit project en voorgesteld aan verschillende internationaleforums wijzen uit dat:

De meest costefficiënte CO2 reduktie technieken zijn te vindenin de electriciteitsproduktiesector, dit zelfs afgezien van denucleaire opties. Efficiënte gascentrales voor gecentraliseerdeen gedecentraliseerde productie, eventueel gecombineerd met warmteproductiezijn de meest belovende technieken.

De huishoudelijke sektor kan best bijdragen tot de CO2 reductiedoor substitutie van olie door aardgas. Duurdere maatregelen zoalswarmtepompen zijn minder interessant.

In de industriële sector is het interessant de emissies tebeperken door het gebruik van gecombineerde produktie in de sektorendie een grote electriciteit en warmtevraag hebben en door eenovergang naar best beschikbare technologieën en energiebesparingsoptiesin de andere sectoren.

In de transportsektor zijn de kosten om CO2 emissies te reducerenhet hoogst.

Biomassa kan enkel kosteffectief worden vanaf 2020 wanneer drastischereduktiedoelstellingen worden ingesteld (20% vermindering in 2030vergeleken met 1990). De netto bijdrage van biomassa blijft hoedan ook klein omwille van de beperkte beschikbare oppervlakte.De meest geschikte aanplanting is hout met een korte rotatie (populier).

KEYWORDS fr: Changement climatique, Aspects socio-économiques,support à la décision politique

KEYWORDS nl Sociaal-economische aspekten, ondersteuning voor hetbeleid

KEYWORDS: Climate change, Socio-economical aspects, support onpolicy decision

LINKS nl: Datasets: De databank bevat de belangrijkste energieen milieutechnologieën en een sociaalekonomische ontwikkelingsscenariovoor de evaluatie van de toekomstige energiebehoeften. Verwachtingeninzake de vraag naar energiediensten werden gedesaggregeerd persector: industriële sectoren (16 subsectoren), residentiëlesector (3 subsectoren met 4 vraagcategorieën), tertiairesector (2 subsectoren) en de transportsector (2 subsectoren met6 vraagcategorieën). Er werd een onderscheid gemaakt tussenvier types van technologiën: technologieën voor de generatievan electriciteit of afstandsverwarming (met belastingspatroonin de tijd), andere transformatietechnologieën (van éénenergievector naar een andere, beiden zonder opgave van het belastingspatroonin de tijd), vraagtechnologieën (alle toestellen die energievectorengebruiken voor het leveren van energiediensten in verschillendesectoren, met inbegrip van isolatietechnologieën), milieutechnologieën,zoals CO2 captatie, ontzwaveling en denitrificatie, catalytischetechnieken.

Voor elke technologie is de volgende informatie beschikbaar:

technische parameters: efficiëntie van het proces, energieinput en output, gebonden output ratio's;

capaciteitsparameters: bestaande residuele capaciteit, levensduurvan de technologie, capaciteitsbeperkingen per periode, startdatum(voor nieuwe technologieën;

kostparameters: investeringskost, vaste werkings en onderhoudskost,variabele werkingskosten en distributiekosten

beschikbaarheidsparameters: niet geplande onbeschikbaarheidsratio,gepland onderhoud

milieuparameters: emissiefactoren

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 53.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME nl: Ecofilosofische grondslagen van een lange-termijnbeleidgericht op Global Change.

LINK nl: Promotor: E. Vermeersch

OBJECTIVE nl: A. Het brengen van een synthetisch overzicht vande voornaamste standpunten en argumenten in de ecofilosofischeen eco-ethische literatuur (met het uitbouwen van een documentatiecentrumen data-base).

B. Een critische evaluatie van de standpunten.

C. Het ontwikkelen van een nieuwe theorie, steunend op een reekseigen uitgangspunten, met het oog op het realiseren van een bredereconsensus.

D. Voorlegging ter discussie van deze inzichten in een internationaalcongres over milieu-filosofie (b.v. in 1994).

DESCRIPTION nl: Samenvatting van de resultaten: Aard van het onderzoek:

Wijsbegeerte is de studie van die problemen waarvoor geen volwaardigewetenschappelijke oplossingsmethoden bestaan. Het is ons inziensde taak van de milieufilosofie om (1) te achterhalen welke deoorzaken zijn van de milieucrisis, en vervolgens (2) een nieuweethiek te formuleren die een voldoende motiverende rol kan spelen.

(1) Er bestaat een brede consensus dat de kern van het probleemongeveer tot het volgende kan worden herleid. In de loop van denegentiende eeuw is er in het Westen, onder de stuwkracht vanwetenschap en techniek, een produktie en consumptiesysteem ontstaandat zich gaandeweg over de wereld verspreidt en een natuurverwoestendeuitwerking heeft. Wij zijn overtuigd dat dit systeem zijn oorsprongvindt in de onderlinge beïnvloeding van Wetenschap, Techniek,en Kapitalisme (WTKbestel), en dat de weg naar een oplossing vande milieucrisis sterk afhangt van ons vermogen om tot een stationaireproduktie en consumptie te komen. Deze stationaire situatie bevatvolgende kenmerken: (a) alle energie wordt aan zichzelf vernieuwendeenergiebronnen ontleend (hoofdzakelijk zonneenergie), (b) de grondstoffenworden door kringlooptechnieken teruggewonnen, (c) men dringtdoor aangepaste methoden het pollutieniveau terug, (d) men brengteen radicale bescherming van dier en plantensoorten en ecosystementot stand. De stabilisering (en/of de reductie) van de wereldbevolking,en het terugschroeven van armoede in de Derde Wereld, zijn eenabsolute voorwaarde om zelfs maar de mogelijkheid van een stationairbestel in overweging te nemen.

(2) Een belangrijke stuwkracht van het WTKbestel ligt in de consumptiegerichtheidvan de bevolking. Om de mensen tot een hervorming in de richtingvan een stationaire situatie te motiveren moeten wij een milieuethiekontwerpen die aan de volgende criteria beantwoordt: (a') ze dientgeformuleerd te worden binnen de grenzen van een rationeel vertoog(psychometafysiche beelden worden vermeden), (b') ze dient overvoldoende motiverende kracht te beschikken, (c') ze wordt in eeneenvoudige en toegankelijke taal geformuleerd, teneinde een zogroot mogelijke belangstelling te krijgen, (d') ze dient criteriavoor te leggen (tweedeorde beginselen) teneinde waardenkonfliktenop te lossen.

USE nl: Mogelijke gebruikers van de resultaten: Potentiëlelezers:

Wetenschappers, moraal en politieke filosofen, beleidsverantwoordelijken,onderzoekers, onderwijzers en studenten.

DESCRIPTION nl: Conclusions: Op het niveau van het beleid zullenwij de prioriteit verdedigen van de Ethische Rationaliteit bovende Economische Rationaliteit. Het voorzorgsprincipe (of 'geenschade'principe) moet de voorkeur krijgen op het verhogen vande welvaart of economische groei. We zullen eveneens argumenterendat het verkiesbaar is, op ethische gronden, het risico te lopeneen ware nul hypothese te verwerpen, eerder dan het risico telopen een valse nul hypothese niet verworpen te hebben (Churchman,1947; Lindgren, 1968); zo is het bijvoorbeeld verkiesbaar 'publiekerisico's' te minimaliseren, eerder dan 'ontwikkelingsrisico's.

KEYWORDS fr: Changement climatique, Aspects socio-économiques,support à la décision politique

KEYWORDS nl Sociaal-economische aspekten, ondersteuning voor hetbeleid

KEYWORDS: Climate change, Socio-economical aspects, support onpolicy decision

LINKS nl: Datasets: Er werd een bibliografie opgesteld die eenbrede waaier aan theoretische en empirische onderwerpen omvat.Deze bibliografie is interessant voor diegenen die professioneelbetrokken zijn in ecologische en ecofilosofische onderwerpen,scholieren, studenten,... De brede waaier omvat: ecologie (empirische& methodologische aspecten), geschiedenis van de ecologie,menselijke ecologie, milieubeleid, milieupolitiek, milieuethiek,milieuwetgeving, ecologische economie, ecologisch feminisme, geschiedenisvan de groene partijen, hedendaagse politieke filosofie, hedendaagsemoraalfilosofie, filosofie en sociologie van technologie, sociologischestudies en ecologie

Support à la gestion du programme

Ondersteuning voor het programmabeheer

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 54.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME fr: Intégration et promotion dans le programme d'impulsionbelge "Global Change", des liens officiels entre l'"InternationalGeosphere-Biosphere Programme" de l'ICSU et les AcadémiesRoyales des Sciences (Groupe National IGBP "Global Change").

Integratie en bevordering binnen het Belgische impulsprogramma"Global Change" van de officiële relaties tussenhet "International Geosphere-Biosphere Programme" vande ICSU en de Koninklijke Academieën voor Wetenschappen (NationaleGroep IGBP "Global Change").

LINKS fr: Promoteurs: VANDERBORGHT O., Bourdeau Philippe

OBJECTIVES fr: Faire bénéficier le programme d'impulsionbelge "Global Change" des informations et contacts obtenuspar les Académies Royales des Sciences dans le cadre del'"International Geosphere-Biosphere Programme" (IGBP)de l'ICSU.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 55.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME nl: Integratie en bevordering binnen het Belgische impulsprogramma"Global Change" van de officiële relaties tussenhet "International Geosphere-Biosphere Programme" vande ICSU en de Koninklijke Academieën voor Wetenschappen (NationaleGroep IGBP "Global Change").

LINKS nl: Promotors: VANDERBORGHT O., Bourdeau Philippe

OBJECTIVE nl: Het Belgische impulsprogramma "Global Change"voordeel te laten trekken van de informatie en contacten die deKoninklijke Academieën voor Wetenschappen verkrijgen in hetkader van het "International Geosphere-Biosphere Programme"(IGBP) van de ICSU.

DESCRIPTION nl: Samenvatting van de resultaten: 1. Het NationaalComité stelde aan de D.W.T.C. zijn connecties met IGBPen aanverwante structuren ter beschikking.

2. Het Nationaal Comité voor IGBP verzorgde de promotievan alle gekende Belgische onderzoeksgroepen en bevorderde derechtstreekse contacten, zowel tussen de teams in Belgiëals op wereldschaal. Het uitbrengen van een compendium met eenoverzicht van het aan de gang zijnde Belgische "Global Change"onderzoek,dat zijn wetenschappelijke gehalte kon staven met publikatiesin internationaal gereviewde tijdschriften, was een belangrijkhulpmiddel om deze opdracht uit te voeren. Het compendium bevatde beschrijving van meer dan 110 programma's, waarbij meer dan440 onderzoekers betrokken zijn. Deze financiële inspanning(in arbeidskrachten) wordt geschat op 30 miljoen US$ per jaar.De uitgaven aan speciale uitrusting (zonder satellieten) bedragenmeer dan 10 miljoen US$. Deze bedragen vertegenwoordigen een budgettaireinspanning van 3 US$ per Belgische inwoner per jaar. De Belgischeoverheid had in dit verband een erg stimulerende rol d.m.v. het5-jarig impulsprogramma "Global Change" waarbij 15 miljoenUS$ wordt vrijgemaakt ter ondersteuning van de Belgische onderzoeksteams,die zich bezig houden met Global Changeonderzoek.

Meer dan 50% van de Belgische Global Changeverwante projectenzijn ingebed in internationale samenwerkingsverbanden. De projectenin het compendium kunnen allen publikaties voorleggen in internationaalgereviewde tijdschriften. Opleiding en trainingsprogramma's werdenniet opgenomen in het compendium. Het compendium reveleert ineerste instantie de Belgische wetenschappelijke "Global Change"inspanningen aan de internationale IGBPgemeenschap, maar draagtook bij tot de bewustwording van het inherent multidisciplinairkarakter van IGBP en van de essentiële verbanden met andereprogramma's zoals WCRP (World Climate Research Programme) en hetHDP (Human Dimensions Programme).

Een overzichtstabel in het compendium verleent op eenvoudige wijzeinzicht in de sterke punten van het Belgisch onderzoek, in debudgettering (voornamelijk uitgedrukt in man/jaren besteed aanonderzoek en speciale zware uitrusting) en de financiëlebronnen. Ze geeft ook de banden aan van de verschillende projectenmet de doelstellingen van de IGBP Core Projecten.

Het compendium (259 pp.) kan verkregen worden bij Elly Janssens,Belgisch Nationaal Comité voor IGBP, Paleis der Academiën,Hertogsstraat 1, 1000 Brussel.

USE nl: Mogelijke gebruikers van de resultaten: 1. Alle Belgischeonderzoekers, die zich bezighouden met Global Change, in hun zoektochtnaar mogelijke partners.

2. Alle IGBPstructuren zoals het IGBPhoofdkwartier, de ScientificSteering Committees van de Core Projects. Het compendium is eenhandig instrument om hen ten volle bewust te maken van de Belgischeonderzoeksinspanningen.

DESCRIPTION nl: Conclusions: 1. De activiteiten van de verschillendeNationale Comités vormen de basis van het InternationalGeosphere Biosphere Programma. De verderzetting van de Belgischeinspanningen is een noodzaak in het perspectief van de internationaleIGBPactiviteiten.

2. De uitdaging om te komen tot een multidisciplinaire integratiemet andere wetenschapstakken is een van de meest prominent aanwezigeaspecten van het moderne milieuonderzoek. Elke inspanning vande natuurwetenschappen in dit opzicht moet uiteraard gericht zijnop het begrijpen van de complexe interacties in het milieu, maartezelfdertijd verbonden worden met de sociale, economische engedragsmatige aspecten van milieuzorg.

Het is van het grootste belang dat men tot een consensus komtdat de mens zich dient te gedragen "als een gast in eigenhuis". Het begrijpen van mogelijke klimaatsveranderingen,van de wereldwijde eutrofiëring van water, van de verminderingvan de ozonlaag, van desertificatie en erosie, van de wereldwijdeen lokale afname van de biodiversiteit is inderdaad geen geïsoleerdeactiviteit. Dit moet aangepakt worden in het perspectief van desociale wetenschappen en menselijk gedrag om uiteindelijk de algemenetoestand te verbeteren.

KEYWORDS fr: Changement climatique, Aspects socio-économiques,support à la décision politique

KEYWORDS nl Sociaal-economische aspekten, ondersteuning voor hetbeleid

KEYWORDS: Climate change, Socio-economical aspects, support onpolicy decision

LINKS nl: Datasets: Een overzicht (compendium) werd uitgegevenvan alle ons bekende (juni 1994) lopende Belgische onderzoeksprogramma's.Hierbij werden alleen programma's opgenomen, die gestaafd wordendoor publikaties in internationaal gereviewde werken. Dit werkis ook beschikbaar op floppy disk.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 56.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

NAME: Vanderstraeten Martine

PARENT: DWTC-SSTC

STREET fr: rue de la Science, 8

STREET nl: Wetenschapsstraat 8

ZIP: 1040

CITY nl: Brussel

CITY fr: Bruxelles

DESCRIPTION: Responsible for the impulse programme Global Changeof DWTC-SSTC, 1990-1995, Belgium.

KEYWORDS: Global change, climate change, Belgium

DOCUMENTALIST: Bruno Kestemont

DATE RECORD: 19960606

URI DEMO: 57.htm


SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: programme

NAME fr: NAME nl: Impulsprogramma Global Change

PARENT: DWTC-SSTC

START: 1990

STOP: 1995

DESCRIPTION fr: Le Conseil des Ministres a approuvé lamise en oeuvre du programme d'impulsion national Global Changedans son principe le 2 décembre 1989 et dans son contenufinal le 7 décembre 1990. Début décembre1994, le Conseil des Ministres a décidé de prolongerle programme jusqu'à fin 1995. Le programme a donc unedurée de cinq ans, du 1 décembre 1990 jusqu'au 31décembre 1995, avec un budget total de 475 millions FB.

Le programme est consacré aux facteurs essentiels et inconnusintervenant dans les changements globaux du climat et de l'environnementIl se veut une contribution aux programmes de recherche internationaux,en particulier l'IGBP, dans le but de fournir aux décideursde par le monde les informations nécessaires pour une gestionjudicieuse de notre environnement.

Les Services fédéraux des affaires scientifiques,techniques, et culturelles (SSTC) ont assuré le suivi etla coordination du programme, tant sur les plans scientifiquequ'administratif et sont assistés par le Comitéd'accompagnement du programme Global Change (CGC), composéd'un représentant de chacun des départements nationauxsuivants: Politique scientifique, Environnement, Affaires économiques,Agriculture et Transports, de deux représentants de chaqueRégion et d'un représentant de chaque Communauté.Le CGC réunit les utilisateurs potentiels des résultatsdu programme et donne son avis sur l'avancement de celui-ci etsur les dispositions qu'il estime devoir être prises pouren atteindre les objectifs.

Les principaux domaines de recherche sont:

A. Processus atmosphériques

- Evaluation de l'ampleur des perturbations anthropogéniquespassées et présentes des aérosols atmosphériquesdans des régions éloignées.

- Mesures spectroscopiques des changements atmosphériquesau sol et dans l'espace; participation au NSDC (Network for theDetection of Stratospheric Changes) et à l'expériencespatiale ATMOS (Atmospheric Trace MOlecule Spectroscopy).

- Processus chimiques de formation des gaz à effet de serredans l'atmosphère.

URI DEMO: 58.htm


B. Cycles biogéochimiques

- Production de N²O par dénitrification biologique.

- Production, transport et destination de la matière organiqueet des éléments associés dans les systèmesmarins.

- Changements globaux dans le transport des nutriments des continentsà l'océan.

C. Modélisation globale du climat et de l'environnement

- Modélisation globale du système climatique etde la réponse de ce système aux activitéshumaines.

- Les changements globaux dans la perspective de la théoriede systèmes dynamiques non linéaires.

D. Changements dans l'environnement et le climat dans le passé

- Composition des glaces et changements globaux.

- Fluctuations climatiques brèves et brutales non directementliées aux cycles astronomiques mais attribuées àla réorganisation des circulations océanique etatmosphérique globales.

E. Effets des changements globaux

- Effets de l'augmentation de la concentration du CO² atmosphériqueet de la température de l'air sur la physiologie des planteset les écosystèmes forestiers et de prairie.

- Effets des changements des conditions environnementales surles écosystèmes et les organismes d'eau douce.

- Impact du changement de climat sur le cycle hydrologique.

- Effets des changements du climat et de l'utilisation des terressur les propriétés du sol et sur les processus detransport et de transformation de l'eau et des composéschimiques dans le sol.

- Dégradation de l'environnement et désertificationdans le passé, le présent et le futur.

- Recherches critiques sur la signification de la position hypsométriquedes indicateurs du niveau de la mer.

F. Aspects socio-économiques (support à la décisionpolitique)

- Optimalisation des stratégies de réduction desgaz à effet de serre.

- Fondements écophilosophiques d'une politique àlong terme en rapport avec les changements globaux.

Le programme a ainsi contribué:

- à une meilleure compréhension quant aux interactionsentre les processus physiques, chimiques et biologiques susceptiblesde provoquer des variations dans le système Terre;

- au développement des modèles et méthodologiesfiables destinés à prévoir les changementséventuels du climat (nature, ampleur, moment) afin de pouvoiry faire face;

- à évaluer le rôle des activités humainesdans ces changements.

- une meilleure compréhension quant aux effets directset indirects de ces changements.

- au développement du support scientifique et techniquenécessaire à la définition et à lamise en oeuvre en Belgique (voir plan national pour la réductiondes émissions de CO2) d'une politique internationale enla matière (en particulier la convention cadre sur leschangements climatiques et la décision du Conseil concernantun mécanisme de monitorage pour le CO2 et les autres gazà effet de serre (93/ 389 /EEC)) et des politiques àsuivre au niveau national ou régional dans des domainestels que l'environnement, l'énergie, le transport, l'agricultureet l'industrie.

- à la participation et l'intégration des chercheursbelges dans les programmes scientifiques internationaux en relationavec le changement global, en particulier l'IGBP (InternationalGeosphere-Biosphere Programme), le WCRP (World Climate ResearchProgramme), les programmes européens relevants.

- au renforcement du potentiel scientifique belge;

- à l'amélioration du dialogue entre les scientifiques;

DESCRIPTION nl: De Ministerraad hechtte zijn goedkeuring aan deoprichting van een nationaal impulsprogramma Global Change watzijn principe betreft op 2 december 1989 en wat de uiteindelijkeinhoud betreft op 7 december 1990. Begin december 1994, beslistede Ministerraad om het programma te verlengen tot einde 1995.Het loopt dus over voor een periode van een vijftal jaren, van1 december 1990 tot 31 december 1995, met een begroting van 475miljoen BF.

Het impulsprogramma richtte zich tot essentiële, onbekendefactoren met betrekking tot de globale milieu- en klimaatsveranderingen.Het is bedoeld als een bijdrage tot de internationale onderzoekprogramma's,in het bijzonder het IGBP, om de beleidsmakers over de hele wereldde nodige informatie te verstrekken om ons leefmilieu in zijngeheel oordeelkundig te beheren.

De Federale diensten voor wetenschappelijke, technische en cultureleaangelegenheden (DWTC) stonden in voor het volgen en coördinerenvan het programma, zowel wetenschappelijk als administratief enwerd hierin bijgestaan door een begeleidingscomité (BGC)dat is samengesteld met één vertegenwoordiger vanieder van de volgende nationale departementen: Wetenschapsbeleid,Leefmilieu, Economische Zaken, Landbouw en Verkeerswezen, tweevertegenwoordigers van ieder Gewest en één vertegenwoordigervan iedere Gemeenschap. Het BGC verenigde de potentiële gebruikersvan de resultaten van het programma en bracht zijn advies uitover de voortgang van het programma en de maatregelen die hetnoodzakelijk acht om de doelstellingen ervan te bereiken.

De voornaamste onderzoekgebieden waren:

A. Atmosferische processen

- Schatting van de omvang van de voorbije en huidige antropogeneimpact veroorzaakt door atmosferische aërosols in verafgelegengebieden.

- Spectroscopische metingen, aan de grond en in de ruimte, vanatmosferische veranderingen; deelname aan het NDSC (Network forthe Detection of Stratospheric Changes) en het ATMOS (AtmosphericTrace MOlecule Spectroscopy) ruimte- experiment.

- Chemische vormingsprocessen van broeikasgassen in de atmosfeer.

URI DEMO: 59.htm


B. Biogeochemische cycli

- Produktie van N2O via biologische denitrificatie.

- Produktie, transport en bestemming van organisch materiaal enaanverwante elementen in mariene systemen.

- Global change in het nutriëntentransport van land naarzee.

C. Globale modellering van klimaat en milieu

- Globale modellering van het klimaatsysteem en van de reactievan dit systeem op de menselijke activiteiten.

- De Global Change in het licht van de theorie van dynamische,niet-lineaire systemen.

D. Klimaats- en milieuveranderingen in het verleden

- Samenstelling van het ijs en Global Change.

- Korte, bruuske klimaatfluctuaties die niet direct verbondenzijn met de astronomische cycli maar te wijten zijn de reorganisatievan de oceanische en atmosferische globale circulaties.

E. Effecten van Global Change

- Effecten van een toegenomen atmosferische CO2-concentratie enluchttemperatuur op de plantenfysiologie en de bos- en graslandecosystemen.

- Effecten van de veranderende milieuvoorwaarden op de zoetwaterecosystemen en organismen.

- Impact van de klimaatverandering op de hydrologische cyclus.

- Effecten van de veranderingen in het klimaat en het landgebruikop de bodem-eigenschappen en de transport- en transformatieprocessenvan water en agrochemicaliën in de bodem.

- Degradatie van het milieu en verwoestijning in het verleden,het heden en de toekomst.

- Kritisch onderzoek naar de betekenis van de hypsometrische standvan de zeespiegel-indicatoren.

F. Sociaal-economische aspecten (ondersteuning van de beleidsvorming)

- Optimalisering van strategieën voor broeikasgassenreductie.

- Ecofilosofische grondslagen voor een lange-termijnbeleid gerichtop Global Change

Het programma heeft aldus bijgedragen tot:

- het verbeteren van het inzicht in de fysische, chemische enbiologische processen die variaties kunnen teweegbrengen in hetsysteem "Aarde" en in hun interacties;

- het ontwikkelen van modellen en methodieken om de mogelijkeklimaatsveranderingen (aard, omvang, tijdstip) te voorspellenmet als doel hierop te kunnen inspelen;

- het inschatten van de rol van de menselijke activiteiten indeze veranderingen;

- het verbeteren van het inzicht in de directe en indirecte effectenvan deze veranderingen.

- de deelneming en integratie van Belgische onderzoekers bevorderenin de internationale wetenschappelijke programma's in verbandmet Global Change, in het bijzonder het IGBP (International Geosphere-BiosphereProgramme), het WCRP (World Climate Research Programme) en deEuropese relevante programma's

- de ontwikkeling van de wetenschappelijke en technische ondersteuningvoor de vorming en tenuitvoerlegging in België (zie het nationaalCO2- reductieplan) van een internationaal beleid (in het bijzonderhet Raamverdrag inzake Klimaatswijziging en de beslissing vande Raad over een monitoringmechanisme voor CO2 en andere broeikasgassen(93/ 389 /EEC)) op dit gebied en van de beleiden inzake aanverwantegebieden zoals milieu, energie, transport, landbouw, industrie.

- het versterken van het Belgisch wetenschappelijk potentieel;

- het bevorderen van de dialoog tussen de wetenschappers onderling;

DOCUMENTALIST: Martine Vanderstraeten

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 60.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME nl: Bepaling van de samenstelling en herkomst van het regionaalatmosferisch aërosol op grote afstand van antropogene brongebieden- Onderzoek naar het belang van de antropogene invloed.

LINKS nl: Project: Bepaling van de samenstelling en herkomst van het regionaalatmosferisch aërosol op grote afstand van antropogene brongebieden- Onderzoek naar het belang van de antropogene invloed.

LINKS nl: Promotor: Maenhaut, W.

DESCRIPTION nl: De meeste van onze datasets bevatten atmosferischeconcentraties voor de deeltjesmassa en verschillende particulairespecies en elementen. Deze gegevens werden bekomen via gefractioneerdeaërosolmonsternemingen in de atmosferische grenslaag. Demonsternemingen werden gewoonlijk verricht in grondstations, maarsoms ook met vliegtuigen. De gegevens zijn uitgedrukt in nanogram(of mg) van de veranderlijke per m3 en per deeltjesfractie. Erkan een onderscheid worden gemaakt tussen datasets van lange-termijnaërosolcollecties en deze van intensieve meetcampagnes. Verderhebben we datasets met bronprofielen (samenstellingen) voor dedeeltjes die worden geëmitteerd bij biomassaverbranding (vooralsavannebranden). Deze datasets werden bekomen uit monsternemingennabij voorgeschreven branden, en zijn uitgedrukt in microgramper gram geëmitteerde deeltjes van een bepaalde groottefractie.

A. Datasets van lange-termijn collecties: (1) voor het Zeppelinbergstation in Ny Ålesund, Spitsbergen; (2) voor Sevettijärviin Fins Lapland; (3) voor een kustplaats nabij Homer, Alaska;(4) voor twee plaatsen (Birkenes en Skreådalen) in zuidelijkNoorwegen; (5) voor Cuiaba, Brazilië; (6) voor het BraziliaansAntarctisch station op het King George eiland.

B. Datasets van intensieve meetcampagnes: (1) voor twee plaatsen(Dye 3 en Summit) in Groenland; (2) voor Ny Ålesund, Spitsbergen(winter van 1989); (3) van monsternemingen tijdens de "InternationalArctic Ocean Expedition 1991"; (4) van monsternemingen tijdensde lente in Birkenes en Nordmoen, zuidelijk Noorwegen; (5) voorregenwoud en cerradogebieden in Brazilië; (6) van grondstationen vliegtuigmonsternemingen tijdens het Southern Africa Fire-AtmosphereResearch Initiative (SAFARI-92).

C. Datasets met bronprofielen voor de deeltjes die geëmitteerdworden tijdens biomassaverbranding (savannebranden): (1) van metingentijdens het DECAFE/FOS experiment (DECAFE=Dynamique et Chimiede l'Atmosphère en Forêt Equatoriale/ FOS=Fires ofSavannas) in Lamto, Ivoorkust, in januari 1991; (2) van metingenbij voorgeschreven savannebranden nabij Pretoriuskop tijdens SAFARI-92,in september 1992.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 61.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME: SMAC : Spectroscopic Measurements of Atmospheric Changes

NAME fr: Mesures spectroscopiques des changements atmosphériques

LINKS fr: Project: Mesures spectroscopiques des changements atmosphériques

LINKS fr: Promoteurs: P.C. Simon (coordinateur)

L. Delbouille

R. Colin

DESCRIPTION fr: Les données d'observations obtenues dansle cadre de ce projet, en relation avec les campagnes internationaleset les réseaux de surveillance existants constituent unensemble unique au monde, notamment par leur durée et leurvalidation réalisée au cours de ce projet. L'archivagede ces données est en cours de réalisation dansle cadre des projets internationaux. A cela, il faut ajouter lessections efficaces d'absorption dans l'UV, le visible et l'infrarougede plusieurs constituants atmosphériques qui seront utiliséespar la communauté scientifique internationale pour la détectionet la mesure des constituants atmosphériques et l'étudedes effets radiatifs.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 62.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME: SMAC : Spectroscopic Measurements of Atmospheric Changes

NAME nl: Spectroscoop metingen van atmosferische veranderingen

LINKS nl: Project: Spectroscoop metingen van atmosferische veranderingen

LINKS nl: P.C. Simon (coördinator)

L. Delbouille

R. Colin

DESCRIPTION nl:

De observaties verkregen in het kader van dit project, en tegelijkertijdin overeenstemming met de internationale campagnes en bestaandeopvolgingsnetwerken, vormen een unieke set, in het bijzonder doorde lengte van de bestreken periode en doordat ze gevalideerd werdenbinnen dit project.

Opslag ervan in de databanken geassocieerd aan de internationaleprogramma's is momenteel aan de gang. Daarnaast is een set gegevensopgebouwd betreffende de werkzame doorsneden voor absorptie inhet UV, zichtbaarlicht en infrarood spectraal gebied die de internationalewetenschappelijke gemeenschap kan benutten voor de kwantitatievebepaling van atmosferische componenten en voor de studie van stralingseffecten.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 63.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME fr: Antenne ATMOS - Contribution belge à l'étudeglobale de la composition chimique et des caractéristiquesphysiques de l'atmosphère terrestre grâce àl'exploitation de spectres solaires infrarouges enregistréspar l'instrument ATMOS (Atmospheric Trace MOlecule Spectroscopy).

LINKS fr: Project: Antenne ATMOS - Contribution belge à l'étudeglobale de la composition chimique et des caractéristiquesphysiques de l'atmosphère terrestre grâce àl'exploitation de spectres solaires infrarouges enregistréspar l'instrument ATMOS (Atmospheric Trace MOlecule Spectroscopy).

LINKS fr: Promoteur: R. Zander

DESCRIPTION fr: Jeux de données créés dansle cadre du programme ATMOS

plusieurs dizaines de milliers de spectres infrarouges d'absorption"purs" de l'atmosphère terrestre entre 2 et 15mm, archivés au NSSDC (National Scientific Space Data Center,Greenbelt, MD, USA), sont accessibles à Liège

des ensembles de profils de concentration, entre 10 et 150 kmd'altitude, de 28 gaz atmosphériques observés en1985, 1992, 1993 et 1994, à différentes latitudesautour de la Terre, également archivés au NSSDC

des atlas de spectres solaires et de spectres atmosphériques"purs" entre 2 et 15 mm permettant une évaluationrapide de l'absorption du rayonnement solaire à différentesaltitudes de l'atmosphère terrestre

- plus de 50 publications scientifiques dans des revues internationales,auxquelles des chercheurs belges ont participé trèsactivement.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 64.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME nl: Organolood verbindingen in sneeuw en ijs uit Groenland.

LINKS nl: Project: Organolood verbindingen in sneeuw en ijs uit Groenland.

LINKS nl: Promotor: F. Adams

DESCRIPTION nl: Datasets (beschikbaar op diskette)

m.b.t. wijn:

Me3Pb+ (pg Pb/g) en Et3Pb+ (pg Pb/g) in Europese wijn:

Chateauneuf du Pape: verschillende jaren van 1959 tot 1991

Crozes wijn: verschillende jaren van 1978 tot 1990

Cotes du Rhone en Rhone Vallei:

wit: 1990

rosé: 1987 en 1990

rood: verschillende jaren van 1970 tot 1990

Me3Pb+(ng Pb/l),Et3Pb+(ng Pb/l) en Et2Pb2+(ng Pb/l) in niet Europesewijn:

California rood: (verschillende jaren van 1984 tot 1991):

California rood: (1991)

California wit : (1991)

Australia rood: (1985)

Argentinië wit: (1987)

m.b.t. ijs en sneeuw:

Me3Pb+ ,Me2Pb2+ ,Et3Pb+ en Et2Pb+ (fg Pb/g sneeuw) in 37 stalen(Snow Pit)

Me3Pb+, Me2Pb2+, Et3Pb+ en Et2Pb2+ (fg Pb/g sneeuw) in 4 stalen(Antarctica)

Me3Pb+, Me2Pb2+ ,Et3Pb+ en Et2Pb+ (fg Pb/g sneeuw) in oppervlaktesneeuw,staalname nabij Dye 3 op 7/1/89 ,23/2/89 ,10/4/89 ,15/4/89 ,19/4/89,22/4/89 ,25/4/89 ,29/4/89, 5/6/89 ,10/6/89 ,15/6/89 ,25/6/89,26/6/89 ,2/7/89, 18/7/89, 5/8/89 ,6/8/89 ,16/7/89.

Et3Pb+, Et2Pb+ (fg Pb/g sneeuw) in opppervlaktesneeuw, staalnamenabij de Summit Point op 13/5/87 ,28/5/87, 14/6/89, 19/6/89, 25/7/89,28/7/89.

Et3Pb+, Et2Pb2+ (fg Pb/g) in 25-m diepe sneeuwboring nabij SummitPoint (38 stalen)

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 65.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME nl: Rol van alpha-pineen bij de vorming van broeikasgassenin de atmosfeer.

LINKS nl: Project: Rol van alpha-pineen bij de vorming van broeikasgassenin de atmosfeer.

LINKS nl: Promotor: C. Vinckier

DESCRIPTION nl: -de snelheidsconstante van de alpha-pineen /waterstofatoom reactie :

k=(9.83.3)x10-13cm3molecule-1s-1

-de snelheidsconstante van de alpha-pineen /hydroxyl radicaalreactie :

k=(5.61.4)x10-11cm3molecule-1s-1

-sticking coefficiënt van alpha-pineen op kwarts : gamma1.4x10-4

-sticking coefficiënt van alpha-pineen op natrium chloride: gamma 1.0x10-4

-product rendementenen :

rendementen van vluchtige componenten op basis van de koolstof-balans:aceton,3%; koolstofdioxide, 23%; koolstof-monoxide,39% en pinonaldehyde,

10% stikstofdioxide rendement: (102)% van de hoeveelheid weggereageerdalpha-pineen

-condenseerbare stoffen :

pinonaldehyde, pinol, campholene aldehyde, pinocamphon (de cisen de trans vorm), transcarveol and carvoton aceton.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 66.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME nl: Produktie van N2O door biologische denitrifikatie.

LINKS nl: Project: Produktie van N2O door biologische denitrifikatie.

LINKS nl: Promotor: K. Vlassak

DESCRIPTION nl: Type data :

Reeksen van data over gassen, geproduceerd of verbruikt door debodem onder anaërobe omstandigheden, gemeten met een "gasflow soil core" methode onder He atmosfeer.

Gemeten gassen :

N2O, NO, N2, CO2, O2, CH4

Waarnemingsperiode :

7 tot 21 dagen

Meetfrequentie :

om de 90 minuten tot 6 uur

Bijkomende data :

verandering in de gehalten van nitraat, ammonium, wateroplostparekoolstof en vetzuren tijdens de incubatie (tijdsinterval: 1 tot4 dagen).

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 67.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME fr: Production, transport et destinée de la matièreorganique et des éléments associés dans lessystèmes marins.

LINKS fr: Project: Production, transport et destinée de la matière organique et des éléments associés dans les systèmes marins.

LINKS fr: Promoteurs: R. Wollast (coordinateur), W. Baeyens, J.M.Bouquegneau

DESCRIPTION fr: Les rapports de chaque mission ROSCOP (Reportof Observations/Samples Collected by Oceanographic Programmessont intégrés dans le système d'échangede données de la Commission Océanographique Internationale(IOC). Les formulaires ROSCOP fournissent un inventaire de donnéeset d'échantillons disponibles pour un échange international.La liste des paramètres physiques, météorologiques,chimiques et biologiques collectés durant les campagnesdu Belgica, aussi bien à bord que plus tard au laboratoireest transmise au BODC (British Oceanographic Data Center) quien assure la compilation, le traitement et la distribution parminos partenaires européens. Certaines données ontégalement été fournies sur demande au NOWESP(North-West European Shelf Programme) et au SCOR (Scientific Committeeof Oceanographic Research).

Zones étudiées: Mer du Nord, Manche, Golfe de Gascogne

Périodes (campagnes du Belgica):

11 au 26 septembre 1989

2 au 18 juillet 1990

24 juin au 10 juillet 1991

16 au 26 juin 1992

8 au 23 octobre 1992

16 avril au 6 mai 1993

21 septembre au 6 octobre 1993

20 avril au 6 mai 1994

3 au 17 mars 1995

Paramètres mesurés (surface et distribution verticale):

Température, salinité, oxygène, pH, alcalinité,fluorescence

Substances nutritives dissoutes: NO3, NO2, NH4, SiO2, PO4

Carbone organique et inorganique dissous

Azote et carbone organique particulaire

Composition isotopique de la matière particulaire (C, N)

Chlorophylle, phytoplancton, zooplancton, biomasse

Composition de la matière particulaire: Al, Ba, Ca, Sr,Si, Pb, Cd, Mn, Cr, Zn, Co, Ni, Cu

Processus mesurés:

Production primaire par incorporation de 14C, 15N ( NO3 et NH4)et 32P

Production et respiration du zooplancton

Incorporation d'oligo-éléments par radiotraceurs:Mn, Zn, Co

Mesure des flux de CO2 à l'interface air-mer

Reminéralisation par dilution isotopique (15N)

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 68.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME nl: Produktie, transport en bestemming van organisch materiaalen geassocieerde elementen in zeesystemen.

LINKS : promotors: R. Wollast (coördinator), W. Baeyens, J.M. Bouquegneau

DESCRIPTION nl: De verslagen van elke campagne (ROSCOP, Reportof Observations/Samples Collected by Oceanographic Programmes)worden geïntegreerd in het uitwisselingssysteem voor gegevensvan de IOC. De ROSCOP lijsten leveren een inventaris van gegevensen monsters die beschikbaar zijn voor internationale uitwisseling.De lijst van fysische, meteorologische, chemische en biologischeparameters die gedurende de campagnes aan boord van de Belgicaen in de respectievelijke laboratoria werden verworven wordt terbeschikking gesteld van het BODC, dat de compilatie, behandelingen verdeling ervan aan de Europese partners garandeert. Op aanvraagwerden eveneens gegevens ter beschikking gesteld van het NOWESP(North-West European Shelf Programme) en van SCOR (ScientificCommittee of Oceanographic Research).

Bestudeerde zones: Noordzee, Kanaal, Golf van Biskaje

Periodes (Belgica Campagnes):

11 tot 26 september 1989

2 tot 18 juli 1990

24 juni tot 10 juli 1991

16 tot 26 juni 1992

8 tot 23 oktober 1992

16 april tot 6 mei 1993

21 september tot 6 oktober 1993

20 april tot 6 mei 1994

3 tot 17 maart 1995

Gemeten parameters (oppervlakte zowel als verticale distributie):

Temperatuur, saliniteit, zuurstof, pH, alcaliniteit, fluorescentie

Opgeloste nutriënten: nitraat, nitriet, ammonium, silicaaten fosfaat

Organisch en anorganisch opgelost koolstof

Particulair organisch koolstof en stikstof

Isotopensamenstelling van het particulair materiaal

Chlorophyll, phytoplankton en zoöplankton biomassa

Elementaire samenstelling van het particulair materiaal: Al, Ba,Ca, Sr, Si, Pb, Cd, Mn, Cr, Zn, Co, Ni, Cu

Gemeten processen:

Primaire produktie met incorporatie van 14C, 15N (nitraat en ammonium)en 32P

Produktie en respiratie van zoöplankton

Incorporatie van oligo-elementen met behulp van radiotracers:Mn, Zn, Co

CO2 uitwisselingen aan de interface lucht-zee

Remineralizatie met behulp van 15N dilutie

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 69.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME fr: Changements globaux dans le transport des nutrimentsdes continents à l'océan.

LINKS fr: Project: Changements globaux dans le transport des nutrimentsdes continents à l'océan.

LINKS nl: Project: Produktie, transport en bestemming van organischmateriaal en geassocieerde elementen in zeesystemen.

LINKS : promotors: R. Wollast (coördinator), W. Baeyens, J.M. Bouquegneau

DESCRIPTION nl: De verslagen van elke campagne (ROSCOP, Reportof Observations/Samples Collected by Oceanographic Programmes)worden geïntegreerd in het uitwisselingssysteem voor gegevensvan de IOC. De ROSCOP lijsten leveren een inventaris van gegevensen monsters die beschikbaar zijn voor internationale uitwisseling.De lijst van fysische, meteorologische, chemische en biologischeparameters die gedurende de campagnes aan boord van de Belgicaen in de respectievelijke laboratoria werden verworven wordt terbeschikking gesteld van het BODC, dat de compilatie, behandelingen verdeling ervan aan de Europese partners garandeert. Op aanvraagwerden eveneens gegevens ter beschikking gesteld van het NOWESP(North-West European Shelf Programme) en van SCOR (ScientificCommittee of Oceanographic Research).

Bestudeerde zones: Noordzee, Kanaal, Golf van Biskaje

Periodes (Belgica Campagnes):

11 tot 26 september 1989

2 tot 18 juli 1990

24 juni tot 10 juli 1991

16 tot 26 juni 1992

8 tot 23 oktober 1992

16 april tot 6 mei 1993

21 september tot 6 oktober 1993

20 april tot 6 mei 1994

3 tot 17 maart 1995

Gemeten parameters (oppervlakte zowel als verticale distributie):

Temperatuur, saliniteit, zuurstof, pH, alcaliniteit, fluorescentie

Opgeloste nutriënten: nitraat, nitriet, ammonium, silicaaten fosfaat

Organisch en anorganisch opgelost koolstof

Particulair organisch koolstof en stikstof

Isotopensamenstelling van het particulair materiaal

Chlorophyll, phytoplankton en zoöplankton biomassa

Elementaire samenstelling van het particulair materiaal: Al, Ba,Ca, Sr, Si, Pb, Cd, Mn, Cr, Zn, Co, Ni, Cu

Gemeten processen:

Primaire produktie met incorporatie van 14C, 15N (nitraat en ammonium)en 32P

Produktie en respiratie van zoöplankton

Incorporatie van oligo-elementen met behulp van radiotracers:Mn, Zn, Co

CO2 uitwisselingen aan de interface lucht-zee

Remineralizatie met behulp van 15N dilutie

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 70.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME fr: Changements globaux dans le transport des nutrimentsdes continents à l'océan.

LINKS fr: Changements globaux dans le transport des nutrimentsdes continents à l'océan.

LINKS fr: Promoteur: G. Billen

DESCRIPTION fr: Dans le cadre de cette étude une base dedonnées très complète a pu être rassembléeconcernant le fonctionnement biogéochimique de quelquesgrands bassins hydrographiques, dont la Seine et l'Escaut.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 71.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME fr: Modélisation du système climatique et desa réponse aux activités humaines.

LINKS fr: Project: Modélisation du système climatiqueet de sa réponse aux activités humaines.

LINKS fr: Promoteur: André Berger

DESCRIPTION fr: Nous avons archivé les plus importantessorties des expériences saisonnières réaliséesavec la version originale du MCGA du LMD ainsi qu'avec la versionstandard de notre MCGO et de notre modèle de glace marine.En particulier, nous avons produit un fichier avec le champ tridimensionnelde vitesse simulé par le MCGO. Ces données serontutilisées par l'Institut d'Astrophysique de l'Universitéde Liège pour forcer son modèle de cycle du carbone.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 72.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME nl: Driedimensionale modellering van de continentale cryosfeer.

LINKS nl: Project: Driedimensionale modellering van de continentalecryosfeer.

LINKS nl: Promotor: H. Decleir

DESCRIPTION nl: Glacial cycles op het noordelijk halfrond (50km grid; laatste 225000 jaar):

- ijskapgeometrie: ijsdikte, oppervlaktehoogte, bedrock hoogte

- fysische karakteristieken: ijstemperatuur, ijssnelheid, ijsvolume

- massabalans: gemiddelde maandelijkse neerslag en temperatuurop het 1000 mb vlak.

Klimaat tijdens het laatste glaciale maximum (globaal, jaarlijksen seizonaal op een 10*10 graden rooster):

- oppervlakte-temperatuur en -druk

- hydrologie: verdamping, neerslag, bodemvochtigheid

- winden: oppervlag, 1 km hoogte, 500 mb niveau

Broeikas-experimenten (globale zeeniveauwijzigingen 1985-2484;20 km rooster: Groenland; 40 km rooster: Antarctica):

- ijskapgeometrie, ijsdikte

- klimaatsforcering afgeleid van ECHAM-LSG: gemiddelde maandelijkseoppervlaktetemperatuur en gemiddelde maandelijkse neerslag

- globale zeeniveauveranderingen voor IPCC scenario's A en D engevoeligheidstesten

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 73.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME fr: Modélisation des processus verticaux intervenantdans le modèle de circulation océanique globalede Semtner et Chervin.

LINKS fr: Project: Modélisation des processus verticauxintervenant dans le modèle de circulation océaniqueglobale de Semtner et Chervin.

LINKS fr: Promoteur: G. Pichot

DESCRIPTION fr: Il s'agit des valeurs des trois composantes dela vitesse, des viscosités et diffusivités turbulentes,de la température et de la salinité en tous lespoints de la grille du modèle (une grille de 3° par3° avec 20 niveaux selon la verticale).

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 74.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME nl: Modellering van de verticale processen in verband methet globaal oceaancirculatiemodel van Semtner en Chervin.

LINKS nl: Project: Modellering van de verticale processen in verbandmet het globaal oceaancirculatiemodel van Semtner en Chervin.

LINKS nl: Promotor: G. Pichot

DESCRIPTION nl: Op elk roosterpunt van het drie-dimensionale model(een rooster van 3° x 3° met 20 lagen over de verticale)zullen de waarden van de drie componenten van de snelheid, deturbulente viscositeit en diffusiviteit, de temperatuur en desaliniteit beschikbaar zijn.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 75.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME fr: Modélisation globale des changements coupléschimiques-climatiques dus aux activités humaines.

LINKS fr: Project: Modélisation globale des changementscouplés chimiques-climatiques dus aux activitéshumaines.

LINKS fr: Promoteur: J.C. Gérard, coordinateur, G. Brasseur

DESCRIPTION fr: Des banques de données regroupant les distributionstridimensionnelles dans l'atmosphère et l'océandes principales espèces chimiques calculées parles divers modèles

seront créées. La distribution spatiale et temporelledes échanges de CO2 avec la biosphère et l'océansera également disponible. En particulier, un groupe detravail IGBP/DISGAIMGCTE dont le but est l'intercomparaison desmodèles de biosphère terrestre s'est réunià Potsdam (Allemagne) en juillet 1994 et juin 1995. Unebanque de données regroupant les distributions spatialeset les variations saisonnières de la productivitévégétale calculée par les différentsparticipants a été créée. Le modèleCARAIB est implique dans cette initiative internationale visanta définir une distribution standard de la productivitévégétale.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 76.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME fr: Vers une approche dynamique du changement global.

LINKS fr: Project: Vers une approche dynamique du changement global.

LINKS fr: Promoteurs: C. Nicolis (coordinateur), G. Nicolis

DESCRIPTION fr: Un modèle atmosphérique du typeGCM (QG T 21, 3 niveaux) a été implanté àl'IRM. Il est utilisé notamment pour créer des "datasets"sous forme de séries temporelles de variables atmosphériques.Celles-ci seront analysées par les méthodes développéesdans le cadre du projet.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 77.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME nl: Naar een dynamische aanpak van Global Change.

LINKS : promotors: C. Nicolis, coördinator, G. Nicolis

DESCRIPTION nl: Een atmosferisch model van het GCM type (QG T21, 3 niveau's) werd op het KMI ingeplant. Het wordt onder anderegebruikt voor het aanmaken van datasets onder de vorm van tijdreeksenvan atmosferische veranderlijken. Deze zullen geanalyseerd wordendoor middel van de methodes ontwikkeld in het kader van het project.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 78.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME fr: Composition des glaces et changements globaux.

LINKS fr: Project: Composition des glaces et changements globaux.

LINKS nl: Project: Naar een dynamische aanpak van Global Change.

LINKS : promotors: C. Nicolis, coördinator, G. Nicolis

DESCRIPTION nl: Een atmosferisch model van het GCM type (QG T21, 3 niveau's) werd op het KMI ingeplant. Het wordt onder anderegebruikt voor het aanmaken van datasets onder de vorm van tijdreeksenvan atmosferische veranderlijken. Deze zullen geanalyseerd wordendoor middel van de methodes ontwikkeld in het kader van het project.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 79.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME fr: Composition des glaces et changements globaux.

LINKS fr: Project: Composition des glaces et changements globaux.

LINKS fr: Promoteur: R. Souchez

DESCRIPTION fr: Les nombreuses mesures, tant isotopiques que relativesaux gaz, dans les carottes de glace analysees (GRIP, bordure ouestGroenland, Nouvelle Zemble) ont servi a des articles publies dansdes revues internationales a comite de lecture. Jusqu'a present,les donnees n'ont pas ete fournies a un centre international derecolte de donnees.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 80.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME fr: Les changements brefs et abrupts du climat non directementliés à la théorie astronomique et provoquéspar la réorganisation de la circulation atmosphériqueet océanique globale.

LINKS fr: Project: Les changements brefs et abrupts du climatnon directement liés à la théorie astronomiqueet provoqués par la réorganisation de la circulationatmosphérique et océanique globale.

LINKS fr: Promoteur: G. Seret

DESCRIPTION fr: Les données seront soumises aux banquesde données internationales: NOAA/WDCA : National Oceanicand Atmospheric Administration/Word Data Center for Paleoclimatology(BOULDERUSA). ARLES (France) : European Pollen Database.

Données disponibles : la reconstitution des paléoclimatsest effectuée pour

les sites suivants :

VICO (Italie) : pollen, susceptibilité magnétique,diatomées, datations 14C, carbone organique.

LA DRAGA (Espagne) : pollen, températures calculéespar la géochimie des coquilles d'ostracodes , datationU/Th and 14C .

HOLZMAAR and MECKLENBURGVORPOMMEN (Allemagne) : pollen.

BAGESSIGEAN (France) : pollen.

SALINAS (Espagne): minéralogie, diatomées, pollen,datations 14C, paléomagnétisme.

La GRANDE PILE (France) : pollen, diatomées, carbone organique,minéraux lourds, minéralogie des argiles par diffractionX,datation 14C.

PINCHESTE (France) : pollen, minéraux lourds, minéralogiedes argiles par diffractionX.

GRAND ETANG (France) : pollen, minéraux lourds, minéralogiedes argiles par diffractionX.

CUSENIER (France) : pollen, minéraux lourds, minéralogiedes argiles par diffractionX, datations 14C.

CUENCA (Spain) : comptage des varves, pollen, diatomées,ostracodes, analyse RX des minéraux néoformés,datations 14C.

Lacs du MACLUS et de l' ABBAYE (Jura, France) : pollen, géochimiedes coquilles d'ostracodes, susceptibilité magnétique,datations 14C. (étude en cours)

Les résultas principaux sont publiés ou soumis pourpublication.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 81.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME fr: Etude éco-physiologique d'un écosystèmeforestier soumis à des teneurs élevées enCO2, dans des chambres à ciel ouvert.

LINKS fr: Project: Etude éco-physiologique d'un écosystèmeforestier soumis à des teneurs élevées enCO2, dans des chambres à ciel ouvert.

LINKS fr: Promoteur: R.A. Impens

DESCRIPTION fr: Au cours des quatre années de recherchefinancées partiellement dans le cadre du programme d'impulsion"global Change", nous avons procédé àune très importante récole de données permettantde caractériser la réponse des arbres forestiers,exposé à des teneurs élevées en CO2dans un milieu naturel caractéristique des "bonnespratiques sylviculturales" de l'épicéa en Belgique.Ces données sont disponibles dans les publications scientifiqueset dans nos rapports d'activité. Les données brutes,également à la disposition de toute personnes intéressées,sont disponibles sur support magnétique, selon leur formatd'encodage. Il s'agit d'un jeu de données et non d'unebase de données au sens informatique et statistique duterme. Ces données ont en effet récoltéespour satisfaire aux objectifs décrits sous les points Aà C de la rubrique 3 ci-dessus.

Paramètre

Base de temps

Données micro climatiques

30 min

Température (sol -air)

30 min

Humidité relative

30 min

Vitesse et direction du vent

30 min

CO2

30 min

SO2

30 min

NOx

30 min

O3

30 min

PAR (éclairement)

30 min

Données physiologiques

Activités spécifiques et quantités des enzymes

15 jours

Morphologie

Biochimie

Nutrition

Pools de métabolites au niveau foliaire

Echanges gazeux

(mesures et modélisation)

Cinétique de croissance des rameaux

(mesures et modélisation)

Densité du bois et analyse des cernes d'accroissement

Allocation et partition d'hydrates de carbone (14C)

Allocation de biomasse à l'échelle de l'arbre complet

1 an

1 an

1 an

15 jours

15 jours

1 an

1 an

1 an

Données générales

Tout paramètre caractérisant les stations écologiques

Phytopathologies

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 82.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME nl: Global change effecten van verhoogd atmosferisch CO2-gehalteen toename van de luchttemperatuur op graslandsystemen.

LINKS : promotors: I. Impens, coördinator, T. Behaeghe, J. Kretzchmar

DESCRIPTION: : A large dataset on the shortterm and longterm changesin the assimilation capacity of Lolium perenne was collected andpresently constitutes an autonomous photosynthesis module forthis important grass species. This will become available for otherresearchers in agreement with the LINKS: Propotor of this material.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 83.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME nl: Invloed van het verhoogd atmosferisch CO2-gehalte opde primaire produktiviteit en de koolstofallokatie in typischBelgische bosecosystemen.

LINKS nl: Project: Global change effecten van verhoogd atmosferischCO2-gehalte en toename van de luchttemperatuur op graslandsystemen.

LINKS : promotors: I. Impens, coördinator, T. Behaeghe, J. Kretzchmar

DESCRIPTION: : A large dataset on the shortterm and longterm changesin the assimilation capacity of Lolium perenne was collected andpresently constitutes an autonomous photosynthesis module forthis important grass species. This will become available for otherresearchers in agreement with the LINKS: Propotor of this material.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 84.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME nl: Invloed van het verhoogd atmosferisch CO2-gehalte opde primaire produktiviteit en de koolstofallokatie in typischBelgische bosecosystemen.

LINKS nl: Promotor: R. Lemeur

DESCRIPTION nl:

Parameter

Methodology

Model Systeem I

(blad niveau)

Model Systeem II

(plant niveau)

Plantage

Model bomen

photosynthese snelheid

stomatale weerstand

stomatalle densiteit

chlorophyll fluorescentie

chlorophyll concentratie

lblad anatomie en dikte

specifieke bladoppervlakte l

boomhoogte en -diameter

drooggewicht van blderen,

stam en wortels

blad- en naaldoppervlakte

boomhoogte en -diameter

drooggewicht van blderen,

stam en wortels

blad- en naaldoppervlakte

stamdiameter (op 1,5m)

boomhoogte

CO2 uitwisseling in blad cuvette

DeltaT porometer

microscopische waarneming

PAM fluorescenctie meter

spectrosfotometrische analyse lmicr. analyse van bladsecties oppervlakteen gewichtbepaling

manuele metingenl

manuele metingenl

manuele metingenl

manuele metingenl

manuele metingenl

manuele metingen

manuele metingen

optische metingen

In Model Systeem I werden, voor drie onderzochte species, 2 seriesvan elk 20 testplanten (een controleserie gegroeid bij 350 ppmCO2en een serie gegroeid bij 700 ppm CO2) gegeroeid in groeikamersvoor 8 weken). In model Systeem II werden jonge boompjes (afzonderlijkeserrres met 350 en 700 ppm CO2 gevolgd gedurende de groeiseizoenen'92 en '93).

Op de plantages werden bomen gevolgd van dezelfde ouderdom alsdeze die gegroeid werden in Model Systeem II. Deze bomen werdengevolgd gedurende de groeiseizoenen '92, '93, en'94.

Volwassen bomen groeiend in Belgische bosecosystemen werden gevolgdgedurende de groeiseizoenen '91, '92, '93, en '94.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 85.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME nl: Hydrologische en biotische verstoringen ten gevolge vanklimaatsveranderingen in laagvenen.

LINKS nl: Project: Hydrologische en biotische verstoringen tengevolge van klimaatsveranderingen in laagvenen.

LINKS nl: Promotor: R.F. Verheyen

DESCRIPTION nl: van de drie onderzoeksgebieden:

× bodem analysen

× plant analysen

× hydrochemische dataset bestaande uit (groei seizoen 1993en 1994):

Twee uurlijkse grondwaterniveau's (diep en oppervlakkig)

Twee uurlijkse neerslag

Twee wekelijkse water kwaliteit in: grondwater (diep en oppervlakkig)en bodem.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 86.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME nl: Effecten van veranderende omgevingsomstandigheden ophet energiemetabolisme van aquatische organismen.

LINKS nl: Project: Effecten van veranderende omgevingsomstandigheden op het energiemetabolisme van aquatische organismen.

LINKS nl: Promotor: W. Decleir

DESCRIPTION nl: topografische data, DEM, geologische data, bodemdata,vegetatiedata, statistische gegevens, satellietbeelden en luchtbeeldenen luchtfoto's en thematische kaarten. Deze gegevens worden opgeslagenin een relationele databank.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 87.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME nl: Studie van de gevolgen van veranderingen in het klimaaten het landgebruik op de bodemeigenschappen en de transport- entransformatieprocessen van water en agrochemicaliën in debodem.

LINKS nl: Project: Studie van de gevolgen van veranderingen inhet klimaat en het landgebruik op de bodemeigenschappen en detransport- en transformatieprocessen van water en agrochemicaliënin de bodem.

LINKS nl: Promotor: J. Feyen

DESCRIPTION nl: In het kader van het onderzoeksproject werd eenomvangrijk set van veldgegevens verzameld die het transport vanwater en een niet reactive tracer in twee bodems op veldschaalbeschrijven. De velddata werden opgemeten d.m.v. een computergestuurdTDR systeem met 144 kanalen. De data laten toe van de processendie het transport in de

bodem op veldschaal domineren te identificeren, alsook de ruimtelijkevariabiliteit van de modelparameters.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 88.htm


LANGUAGE: fr

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME fr: Etude de sensibilité du cycle hydrologique - Impactdu changement climatique induit par un doublement de la concentrationdu CO2 atmosphérique.

LINKS fr: Project: Etude de sensibilité du cycle hydrologique- Impact du changement climatique induit par un doublement dela concentration du CO2 atmosphérique.

LINKS fr: Promoteur: H. Malcorps

LINKS fr: Datasets: L'ensemble des données hydrométéorologiquesnécessaires au fonctionnement du modèle hydrologiqueIRMB, à savoir, les précipitations, les températures,..., pour chaque bassin étudié, ainsi que les différentesvariables de sortie du bilan hydrique simulées par le modèledans les conditions climatiques actuelles. Les variables climatiquessous les conditions perturbées par les scénariosde changement de climat ne font pas, quant à elles, toujoursl'objet de banques de données persistantes car elles sontgénérées au sein des programmes et disparaissentensuite afin de réduire l'encombrement du systèmeinformatique. Etant donné que la diffusion de ces donnéesn'était pas prévue initialement, nous pourrionséventuellement à la demande fournir sur une basemensuelle certaines d'entreelles.

Les données de base nécessaires à l'élaborationdes scénarios sont en outre du domaine des publicationsIPCC et leur diffusion est libre.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 89.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME nl: Sensibiliteitsstudie van de hydrologische kringloop -Impact van de door een verdubbeling van het atmosferisch CO2 gehaltegeïnduceerde klimaatsverandering.

LINKS nl: Project: Sensibiliteitsstudie van de hydrologische kringloop- Impact van de door een verdubbeling van het atmosferisch CO2gehalte geïnduceerde klimaatsverandering.

LINKS nl: Promotor: Dr. H. Malcorps

DESCRIPTION nl: De gegevenspaketten die op het punt werden gezetin het kader van het projekt bestaan uit het geheel van de hydrometeorologischegegevens nodig voor het functioneren van het hydrologisch modelIRMB, te weten, de neerslag, de temperaturen, voor elk bestudeerdbassin, alsook de verschillende variabelen voorkomend uit de hydrologischebalans gesimuleerd door het model in de aktuele klimaatomstandigheden.De klimaatvariabelen onder de storende voorwaarden door de scenario'svan klimaatverandering zijn niet altijd het object van blijvendegegevensbanken, daar zij voortkomen uit de programma's zelf ennadien verdwijnen om uiteindelijk de lading van het informaticasysteem te verminderen. Als de verspreiding van deze gegevensoorspronkelijk niet was voorzien, zouden wij eventueel op aanvraag,en op maandbasis zekere gegevens kunnen verstrekken. De basisgegevensnodig voor de verwerking van de scenario's komen trouwens uithet domein van de IPCC publicaties en worden vrij verspreid .

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 90.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME nl: SELIFA : Een kritisch onderzoek naar de betekenis vande hypsometrische positie van 69zeespiegelindicatoren in verbandmet de Flandriaanse zeespiegelbewegingen.

LINKS nl: Project: SELIFA : Een kritisch onderzoek naar de betekenisvan de hypsometrische positie van 69zeespiegelindicatoren in verbandmet de Flandriaanse zeespiegelbewegingen.

LINKS nl: Promotor: G. De moor, C. Vernemmen

DESCRIPTION nl: Drie uitgebreide datasets werden opgesteld:

1. Een gedetailleerde meteo-maregrafische dataset betreffendestormen die zich voordeden tijdens de periode 1991 - 1994. Dezestormen hadden een duur van 20 tot 100 uur en veroorzaakten eensterke hydrodynamische reactie. Analoge datareeksen van een aantalrecente stormen, waarbij het gevaarlijk stormpeil van 5.65 m TAWte Oostende bereikt werd, werden toegevoegd. De database omvatook een volledige inventaris van alle hoogwaterstanden hoger dan5 m TAW te Oostende sinds het begin van deze eeuw, vervolledigdmet de gelijktijdig opgenomen meteorologische parameters;

2. Een inventaris van fossiele zeespiegelindicatoren, gevormdtijdens de laatste 2000 jaar, uit de Belgische en NoordfranseKustvlakte. Deze inventaris omvat de altimetrisch positie vande indicatoren, de ouderdom en een aanduiding van de verticaleen horizontale foutenmarges;

3. Een database van sequentiële topografische strandprofielenopgenomen op regelmatige tijdstippen gedurende het project. Dezestrandprofielen zijn representatief voor de verschillende morfologischetypes van stranden.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 91.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME nl: Optimalisering van strategieën voor broeikasgasreductie.

DESCRIPTION nl: De databank bevat de belangrijkste energie enmilieutechnologieën en een sociaalekonomische ontwikkelingsscenariovoor de evaluatie van de toekomstige energiebehoeften. Verwachtingeninzake de vraag naar energiediensten werden gedesaggregeerd persector: industriële sectoren (16 subsectoren), residentiëlesector (3 subsectoren met 4 vraagcategorieën), tertiairesector (2 subsectoren) en de transportsector (2 subsectoren met6 vraagcategorieën). Er werd een onderscheid gemaakt tussenvier types van technologiën: technologieën voor de generatievan electriciteit of afstandsverwarming (met belastingspatroonin de tijd), andere transformatietechnologieën (van éénenergievector naar een andere, beiden zonder opgave van het belastingspatroonin de tijd), vraagtechnologieën (alle toestellen die energievectorengebruiken voor het leveren van energiediensten in verschillendesectoren, met inbegrip van isolatietechnologieën), milieutechnologieën,zoals CO2 captatie, ontzwaveling en denitrificatie, catalytischetechnieken.

Voor elke technologie is de volgende informatie beschikbaar:

technische parameters: efficiëntie van het proces, energieinput en output, gebonden output ratio's;

capaciteitsparameters: bestaande residuele capaciteit, levensduurvan de technologie, capaciteitsbeperkingen per periode, startdatum(voor nieuwe technologieën;

kostparameters: investeringskost, vaste werkings en onderhoudskost,variabele werkingskosten en distributiekosten

beschikbaarheidsparameters: niet geplande onbeschikbaarheidsratio,gepland onderhoud

milieuparameters: emissiefactoren

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 92.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME nl: Ecofilosofische grondslagen van een lange-termijnbeleidgericht op Global Change.

LINKS nl: Project: Optimalisering van strategieën voor broeikasgasreductie.

DESCRIPTION nl: De databank bevat de belangrijkste energie enmilieutechnologieën en een sociaalekonomische ontwikkelingsscenariovoor de evaluatie van de toekomstige energiebehoeften. Verwachtingeninzake de vraag naar energiediensten werden gedesaggregeerd persector: industriële sectoren (16 subsectoren), residentiëlesector (3 subsectoren met 4 vraagcategorieën), tertiairesector (2 subsectoren) en de transportsector (2 subsectoren met6 vraagcategorieën). Er werd een onderscheid gemaakt tussenvier types van technologiën: technologieën voor de generatievan electriciteit of afstandsverwarming (met belastingspatroonin de tijd), andere transformatietechnologieën (van éénenergievector naar een andere, beiden zonder opgave van het belastingspatroonin de tijd), vraagtechnologieën (alle toestellen die energievectorengebruiken voor het leveren van energiediensten in verschillendesectoren, met inbegrip van isolatietechnologieën), milieutechnologieën,zoals CO2 captatie, ontzwaveling en denitrificatie, catalytischetechnieken.

Voor elke technologie is de volgende informatie beschikbaar:

technische parameters: efficiëntie van het proces, energieinput en output, gebonden output ratio's;

capaciteitsparameters: bestaande residuele capaciteit, levensduurvan de technologie, capaciteitsbeperkingen per periode, startdatum(voor nieuwe technologieën;

kostparameters: investeringskost, vaste werkings en onderhoudskost,variabele werkingskosten en distributiekosten

beschikbaarheidsparameters: niet geplande onbeschikbaarheidsratio,gepland onderhoud

milieuparameters: emissiefactoren

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 93.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: product

SOURCE TYPE: datasets

NAME nl: Ecofilosofische grondslagen van een lange-termijnbeleidgericht op Global Change.

LINKS nl: Promotor: E. Vermeersch

DESCRIPTION nl: Er werd een bibliografie opgesteld die een bredewaaier aan theoretische en empirische onderwerpen omvat. Dezebibliografie is interessant voor diegenen die professioneel betrokkenzijn in ecologische en ecofilosofische onderwerpen, scholieren,studenten,... De brede waaier omvat: ecologie (empirische &methodologische aspecten), geschiedenis van de ecologie, menselijkeecologie, milieubeleid, milieupolitiek, milieuethiek, milieuwetgeving,ecologische economie, ecologisch feminisme, geschiedenis van degroene partijen, hedendaagse politieke filosofie, hedendaagsemoraalfilosofie, filosofie en sociologie van technologie, sociologischestudies en ecologie

Support à la gestion du programme

Ondersteuning voor het programmabeheer

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 93.htm


LANGUAGE: en

CORDIS PROJECT RCN: 30855

DATE RECORD: 1996-04-08

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME: Variability of the glacial and interglacial climates andabrupt climatic changes

KEYWORDS: Climate change, Environmental Protection, Meteorology,Safety

DESCRIPTION: This project aims at reconstructing quantitativelypast climatic changes in the North Atlantic Ocean by detailedanalysis of a series of deep sediment cores and understandingthe physical mechanisms responsible of the observed variabilityby careful modelling experiments closely linked to the data generatedby the geological teams. The great variability of the glacialclimate is a well established fact, even though its mechanismis not fully understood. The variability of the interglacial climateis more difficult to evaluate, because polar ice, marine and lakesediments records have provided contradictory evidences on theclimatic evolution of the last interglacial period, called Eemian.In order to document the variability of the climate during bothglacial and interglacial conditions and determine the major mechanismsresponsible for this variability, we propose to adopt the followingstrategy: a) to generate precise 14C AMS dating, isotopic, geochemical,sedimentological, sediment magnetism and micropaleontologicaldata in a series of deep North Atlantic sediment cores providinga detailed reconstruction of the oceanic record of major examplesof abrupt climatic changes, typical of the variability of theglacial and interglacial climates. The glacial examples to beinvestigated are two massive iceberg discharges (called Heinrichevents H3 and H4) which occurred during the last glaciation about27,000 and 35,000 radiocarbon years ago. Each discharge resultedin a major cooling followed by a very rapid warming leading toconditions almost as warm as those of today in the mid-latitudeof the North Atlantic Ocean. Investigating these will enable usto understand the dynamics of rapid climate changes forced bymajor perturbations of the oceanic salt budget. The second exampleto be investigated is the succession of climatic events whichoccurred during the last interglaciation, in order to understandthe stability of interglacial climates and the impact of the earlycooling of the Norwegian-Greenland Sea (that we have recentlydiscovered) on the oceanic and atmospheric circulation. b) tointerpret the obtained reconstructions through several numericalexperiments performed using 3-D general circulation models ofthe atmosphere and the ocean, rur first in a forced mode and thenfully coupled. These experiments, together with thosc performedwith simpler models, should allow us to better understand thefeedbacks internal to the climate system (including the behaviourof the ocean and the CO2 cycle) and which are responsible forrapid transition from one climatic state tc another. In addition,transient experiments will be conducted with 2-D coupled modeleof the climate system, helping to identify the role and potentialimportance oi specific physical processes for climatic changes.The computational flexibility of 2D climate models would allowus to take into account all the different components oi the climatesystem in an interactive and time-dependent way. These data generatedwithin the project will constitute a unique data base providingdetailed reconstructions of temperature, salinity, and circulationof the North Atlantic Ocean and model simulations of the climatesystem during the las interglaciation and during the glaciation(before, during and after the iceber, discharge). As they maybe used later by other scientists involved in paleoclimat reconstructionor modelling, they will be deposited in several European an internationaldata bases open to public.

START DATE: 1996-01-01

STOP DATE: 1997-12-31

SIZE: Duration: 24 months

STATUS: Execution

LINKS: CONTACT PERSON: Fichefet, Thierry

Institut d'Astronomie et de Geophysique Departement de Physique- Faculte des Sciences

Université Catholique de Louvain

2 Chemin du Cyclotron

Louvain-la-Neuve

1348 Nivelles

URI DEMO: 127.htm


LANGUAGE: fr

NAME fr: Institut d'Astronomie et de Geophysique Departement dePhysique - Faculte des Sciences

PARENT fr: Université Catholique de Louvain

SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: academic

STREET fr: 2 Chemin du Cyclotron

CITY fr: Louvain-la-Neuve

ZIP: 1348

COUNTRY: Belgium

URI DEMO: 94.htm


LANGUAGE: en

CORDIS PROJECT RCN: 30833

DATE RECORD: 1996-04-08

ACRONYM: EPICA

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME: European Project for Ice Coring in Antarctica

KEYWORDS: Climate change, Environmental Protection, Meteorology,Safety

DESCRIPTION: EPICA is a long-term (7 years) European deep ice-coredrilling project in Antarctica to derive high resolution recordsof climate and atmospheric composition through several glacial-interglacialcycles. The project is designed to complement the highly successfulcentral Greenland projects and it will allow extension and fulldocumentation of the East Antarctic record so far essentiallylimited to the analysis of the Vostok core. To achieve EPICA'sgoals, it will be necessary to drill at two sites, both to achievethe required resolution o n different timescales and an adequatecontinent-wide perspective. In order to ensure that logisticsand ice-core laboratory capacities across Europe are not overloaded,and to match the shorter-term cycle of funding, the project willbe split into two phases. The first five-year phase will focuson the major climate shifts that have characterized the past severalglacial interglacial cycles. This will be done by analyzing a3500 m long ice core drilled at Dome Concordia, south of the IndianOcean in East Antarctica. A core from this location, which isideally placed to secure an undisturbed long record, will allowexamination of the relative phasing of climate and climate-forcingparameters associated with these major climate-change events.The core location is also optimal to put the Antarctic recordinto a global context, and in particular, to produce a recordfor comparison with the ocean, continental and Greenland ice records.The new core will be adequate for a detailed examination of theexistence and global character of rapid events during the Eemianand previous interglacials as well as during ice ages. Duringthe second phase of the project, a core will be obtained fromDronning Maud Land, an area of Antarctica most strongly influencedby the Atlantic ocean, and a region of somewhat higher annualsnowfall rate and thinner ice cover. This phase of the projectis designed to focus specifically on the rapid climate oscillationsthat have been detected across Greenland throughout the last glaciation,and that are believed to have been associated with mode-shiftsin the Atlantic thermohaline circulation. The drilling shouldalso give access to the Eemian ice sequence to test the existenceand possible mechanisms of the totally unexpected sequence ofapparently rapid cooling changes reported from the GRIP recordduring this past warm period. The Dronning Maud Land area is alsoone of the least explored sectors of Antarctica, hence a frameworkof basic geophysical survey is needed to ensure that the optimalsite is selected for drilling. In order to ensure that there isno major hiatus in the project, this reconnaissance survey isbeing planned as an integral part of the first phase of drillingat Dome Concordia. Traverses to the two drilling sites will providethe opportunity to obtain shallow cores to study recent changesin climate and atmospheric chemistry in a wide geographic contextas well as data relevant to mass balance and ice dynamics.

START DATE: 1996-02-01

STOP DATE: 1999-01-31

SIZE: Duration: 36 months

STATUS: Execution

LINKS: EC Program acronym: ENV 2C

URI: contact person: Souchez, Roland

Glaciologie

Departement des Sciences de la Terre

Université Libre de Bruxelles

50 Avenue Franklin Roosevelt

PO Box 160/02

Bruxelles 1050

URI DEMO: 95.htm


LANGUAGE: fr

NAME fr: Glaciologie

Departement des Sciences de la Terre

PARENT: Université Libre de Bruxelles

SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: academic

STREET fr: 50 Avenue Franklin Roosevelt

PO Box 160/02

CITY fr: Bruxelles

ZIP: 1050

COUNTRY: Belgium

URI DEMO: 96.htm


LANGUAGE: en

CORDIS PROJECT RCN: 30636

DATE RECORD: 1996-04-08

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME: Climate technology strategy within competitive energy markets: towards

new and sustainable growth

KEYWORDS: Climate change, ,Fossil Fuels, Renewable Sources ofEnergy, Energy Saving)

DESCRIPTION: The project proposal will prepare a study and publicationsin the domain of global analysis for energy RTD strategy. Theproject addresses the general issue dealing with the prospectsand the optimal policy mix that could ensure sustainable economicgrowth and technological development in the energy sector, sufficientto succeed within the climate change objectives, in particularthe reduction of C02 emissions. The project aims at providingconcrete recommendations for the medium and the long term regardingthe energy technology prioritisation and the appropriate accompanyingpolicy measures. The project will characterise the candidate technologiesand measures, in terms of their overall effects on the economy,social equity, international equity and current energy policyobjectives. The project will attempt also to estimate the likelypotential contribution of energy technologies and measures forthe climate objectives, under different economic and energy systemconditions, moreover under different market structures. Conclusionswill be drawn about the robustness of technology strategy priorities,the market forces that may facilitate any accelerated penetrationof new technologies and the performance of policy instrumentsthat influence the economic agents in their decision about thecandidate options. The project will integrate the analysis interms of complete economy, energy, environment projections forthe period 1995-2030 and will cover both the European Union member-statesand the World regions. The project will consider not only theactions related to the energy system, but also the actions inthe rest of the economy. To this end, it will combine engineering-economicanalysis of the energy system with economic equilibrium evaluations.All projections and assessment activities will be empirical andnumerical at a sufficiently disaggregated nomenclature for sectors,countries, consumers, products and plants, by using the computablegeneral equilibrium model SOLFEGE (merging GEM-E3, WARM and MEGAPEST),the partial equilibrium model of the European energy system PRIMES,the World energy model POLES and the technicoeconomic model fornew technology prospects and cost-benefit evaluations SAFIRE.These are the new generation models developed under the auspicesof the European Commission within the JOULE-II programme. Theproject plans to publish a multi-volume book on the new growthpossibilities that integrate the climate policy and technologystrategy and a special publication on technology characterisationand prioritisation for the climate change problem, named Clima-Tech.Global Analysis for RTD strategy, climate change, E3 model applications.

START DATE: 1996-01-01

STOP DATE: 1997-06-30

SIZE: Duration: 18 months

STATUS: Execution

LINKS: EC Program acronym: JOULE/THERMIE

URI: contact person: SMEERS, Yves

Center for Operations Research & Econometrics

PARENT fr: Université Catholique de Louvain

34 Voie du Roman Pays

Louvain-la-Neuve

1348 Nivelles

URI: contact person: PROOST, Stef

Centrum voor Economische Studien - Faculteit Economische en

Toegepaste Economische Wetenschappen

Katholieke Universiteit Leuven

69 Naamsestraat

Leuven

3000 Leuven

URI DEMO: 97.htm


LANGUAGE: fr

NAME: Center for Operations Research & Econometrics

PARENT fr: Université Catholique de Louvain

SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: academic

STREET fr: 34 Voie du Roman Pays

CITY fr: Louvain-la-Neuve

ZIP: 1348

COUNTRY: Belgium

URI DEMO: 98.htm


LANGUAGE: nl

NAME nl: Centrum voor Economische Studien - Faculteit Economischeen

Toegepaste Economische Wetenschappen

PARENT nl: Katholieke Universiteit Leuven

SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: academic

STREET nl: 69 Naamsestraat

CITY nl: Leuven

ZIP: 3000

COUNTRY: Belgium

URI DEMO: 99.htm


LANGUAGE: en

CORDIS PROJECT RCN: 28249

DATE RECORD: 1996-05-20

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME: Long term integration of renewable energy sources into theEuropean energy system and its potential economic and environmentalimpacts

KEYWORDS: Climate change, Renewable Sources of Energy

DESCRIPTION: The present energy system based mainly on fossiland nuclear fuels can not be sustained for the near to mid termfuture due to the massive environmental and health damages causedby it. The ultimate solution of global climate change and a numberof other fundamental environmental problems will rest with a massivereliance on renewables. By the year 2050 renewables will haveto supply well over 50% of the energy services of the world. Scenariosof system integration of renewables as well as trajectories ofreaching these high penetration rates moving from the presentsituation to the year 2050 have to be developed. The proposedresearch project will make a systematic account of the presentcost situation of the different technologies for the use of renewablesand the corresponding foreseeable cost reduction potentials, drawup the necessary consistent scenarios and trajectories, analysethe probable impacts on major economic and ecological parameters,identify obstacles and bottlenecks standing against a substantialincrease of the energy supplied by renewables and outline themost important political measures to achieve the goals set outby the scenarios. An additional task of the project will be toidentify major open questions to be tackles. The main tasks ofthe project will be split into three main parts, a systematicaccount of the present technological and economic situation includingforeseeable future improvements the building of consistent scenariosfor the introduction of renewables in the European Union until2050 including the analysis of impacts on jobs and the environmentand an analysis of bottlenecks and obstacles for the large scaleintroduction of renewables. A more detailed description of theactual work composed of seventeen major steps is given in theaccompanying project proposal The study will be carried out bya research team drawing directly on Danish, French, Belgium andGerman experiences with five different research teams from thesecountries beina involved in the actual work as proposers and associateproposers.

START DATE: 1995-01-01

STOP DATE: 1996-06-30

SIZE: Duration: 18 months

STATUS: Execution

LINKS: EC Program acronym: RENA

URI fr: Contact person: BOUGARD, Jacques

Laboratoire de Thermodynamique

9 Rue Houdain

7000 Mons

URI DEMO: 100.htm


LANGUAGE: fr

NAME fr: Laboratoire de Thermodynamique

PARENT: Faculte Polytechnique de Mons

SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: academic

STREET fr: 9 Rue Houdain

CITY fr: Mons

ZIP: 7000

COUNTRY: Belgium

LINKS: project: Long term integration of renewable energy sourcesinto the European energy system and its potential economic andenvironmental impacts

URI DEMO: 101.htm


LANGUAGE: en

CORDIS PROJECT RCN: 27121

DATE RECORD: 1996-05-06

ACRONYM: LTEEF

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME: Long-term effects of CO2-increase and climate change onEuropean forest

KEYWORDS:

ENV (Environmental Protection)

MET (Meteorology)

SAF (Safety)

DESCRIPTION: Long-term effects of C02-increase and climate changeon European forests are expected to lead to significant changesin vegetation-atmosphere interactions such as exchange of energy,carbon and water. This may have far-reaching consequences forforest growth and dynamics, especially concerning drought, competitionbetween species, and the overall ecosystem carbon balance. Thisalso will have consequences for catchment hydrology, and for feedbackmechanisms of the vegetation-atmosphere interaction. This proposalfocusses on carbon and water fluxes because of their influenceon future climate, and because changes in these fluxes may havefar-reaching consequences for forest ecosystems, e.g. in determiningthe southern limit of many tree species. To understand ecosystemresponse to changing climate, feedback mechanisms both at thelevel of the individual processes, and at the tree and stand levelwill be studied by means of functional analysis and modelling.Interactions between the processes are complex and little understood,but models of forest ecosystems can be used as tools for integrationand prediction. Such models need refinement and further development,and extensive testing against field data. This project unitesmost of the modelling groups in Europe with experimentalists specialisingin gas exchange and water fluxes, so that modelling can be integratedwith the latest and best experimental work. The aim of the projectneeds a large, multidisciplinary consortium, to draw from a widevariety of experimental results and models, to address the complexlong-term effects of climate change on forests. Uncertainty analysisand model comparison using common datasets will be used to contributeto data interpretation and synthesis. Models or data at one levelwill be used to check and test models at the next larger scale,going from detailed tree physiology to remote sensing. The projectis organized in four subject areas: 1) Water fluxes; 2) carbonfluxes and biomass. 3) phenology and competition; and 4) nutrientfluxes and integration. Each subject area will be coordinatedby one of the participants, with all coordinators together Withthe general coordinator forming the project management team. Thesubject areas will be linked with ongoing experimental work elsewhere,to use the latest experimental results available. Together, modelsand data will be used to predict long-term effects on forests.'

START DATE: 1994-05-01

STOP DATE: 1996-12-31

SIZE: Duration: 32 months

STATUS: Execution

LINKS: EC Program acronym: ENV 1C

URI nl: Contact: Afdeling Milieu

Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek

200 Boeretang

Mol B-2400

URI DEMO: 102.htm


LANGUAGE: nl

NAME nl: Afdeling Milieu

PARENT: Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek

SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: research

STREET nl: 200 Boeretang

CITY nl: Mol

ZIP: 2400

COUNTRY: Belgium

LINKS: project: Long-term effects of CO2-increase and climatechange on European forest

URI DEMO: 103.htm


LANGUAGE: en

CORDIS PROJECT RCN: 23980

DATE RECORD: 1996-05-06

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME: Holocene-late pleistocene high resolution climate reconstructionfrom

continental carbonates

KEYWORDS: Climate change, Environmental Protection, Meteorology,Safety

DESCRIPTION: A new high-resolution reconstruction of the ratesand patterns of change in the European continental palaeoclimateis absolutely essential in order to: (i) evaluate critically thevalidity of equilibrium-mode general circulation models (GCMS);(ii) evaluate the potential rates of future climate change forspecific regions within Europe; and (iii) quantify the time dependenteffects, for example the role of oceanic thermal inertia, in orderto formulate correctly the next generation of more realistic transient-responseGCMs. Such palaeoclimatic information is available only from therecent geological record. Until now, the focus has been on theoceanic deposits (e.g. 180 in foraminifera), whereas the recordfrom continental deposits has been largely qualitative. We proposeto reconstruct a high-resolution quantitative record of palaeotemperatureand palaeoprecipitation using continental carbonates (speleothems,calcite veins and soil carbonates) for two time intervals (125-75kyr and 18-Okyr) along a N.W.-S.E. traverse across several Europeanclimate zones. Such quantitative palaeotemperature and palaeoprecipitationdata are best obtained from stable isotope compositions, and recentstudies have demonstrated spectacularly the hitherto unexploitedpotential of vein carbonates and speleothems as terrestrial palaeoclimaticrecorders. These deposits offer a quantitative palaeoclimaticrecord which is unrivalled by any other proxy indicator on thecontinents. New high-precision mass-spectrometric U-Th dating(e.g. 30 years at 18,000 years) will be combined with an innovativeluminescent band counting technique (1 year over selected intervals)and stable isotope data (180 and 13C), to provide a detailed quantitativepalaeoclimatic record at a time resolution which was hithertounattainable.

START DATE: 1994-06-01

STOP DATE: 1996-12-31

SIZE: Duration: 31 months

STATUS: Execution

LINKS: EC Program acronym: ENV 1C

URI nl: Contact: Labo voor Stabiele Isotopen Geochemie. EenheidGeochronologie

Vrije Universiteit Brussel

Pleinlaan

Bruxelles 1050

URI DEMO: 104.htm


LANGUAGE: nl

NAME nl: Labo voor Stabiele Isotopen Geochemie. Eenheid Geochronologie

PARENT: Vrije Universiteit Brussel

SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: academic

STREET nl: Pleinlaan

CITY fr: Bruxelles

ZIP: 1050

COUNTRY: Belgium

URI DEMO: 105.htm


LANGUAGE: en

CORDIS PROJECT RCN: 20079

DATE RECORD: 1996-02-26

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME: Crop development for the cool and wet regions of Europe

KEYWORDS: Climate change, Coordination, Cooperation, ScientificResearch, Botany

OBJECTIVE: The primary aim of the project is to coordinate crop development research in those northern and western regions ofEurope that are strongly influenced by a maritime climate. Itis recognized that other regions that have related problems, forexample in upland areas, should be included. Plant Adaptation and Breeding To co-ordinate and encourage research in existingparallel programmes, particularly to ensure adequate researchinto adaptation and development of crops relevant to the region.For example, genetic and phenotype adaptability to existing climatic,edaphic and biotic conditions and to stresses arising from foreseeableclimate change, application of conventional and new techniquesto improvement of these crops. Action will be taken to avoid duplicationand to facilitate more extensive multi-site trilling. Productquality will be particularly important. Ecology and Agronomy Tocoordinate and encourage research into the distinctive ecologicalproblems in the regions in peatlands, wet grasslands, forestryetc. For example, the influence of managed grasslands on fieldmargins, water courses and natural habitats; population structureand dynamics and species diversity on grasslands; low input grazingsystems and use of legumes; nutrient turnover in grazing and croppingsystems. To coordinate and encourage research in agronomy relevantto the cool wet regions, including agricultural engineering. Developmentof environmentally-friendly technologies for production from geneticallyadapted, high quality crops. Relevant crop modelling. Crop RelatedAlternative Enterprises To coordinate and encourage research onnew cropping and related opportunities for the region, specificallyto develop Demonstration Projects on a transnational basis. Exampleswould include alternative crops such as fodder maize for coolregions, triticale, oats genetically enhanced to give high addedvalue, forage root crops, fibre from flax, modified cereals andgrasses for paper pulp, forestry enterprises, berry production:adding value to existing livestock production systems, alternativelivestock such as camelids, fish, goats; grasses suitable foramenity such as golf courses. Market Structure To coordinate andencourage research in agricultural economics with emphasis ondevelopment of a unified market for regional products and incorporatingstudies on physical and social factors, product development, pricingpolicy, market research, promotion and advertising, and distributionproblems. Economic modelling for crop processing and for providingguidance on development of new and added value products in theregion will be an important development. Recognition and facilitationof interactive studies among these four major areas will be necessary.

DESCRIPTION: The COST Action 814 now has active internationalWorking Groups concerned with adaptation of thermophile cropsto cool and wet regions and with the overwintering and springgrowth of white clover, the most important forage legume of theseregions. Both these groups now meet regularly to exchange ideasand results. In addition, successful Workshops on Nitrogen cyclingand on Crop adaptation to cool and wet climates have been held,and others are planned. These Workshops have initiated a rangeof collaborations and several publications have been publishedor are in preparation that describe work conducted under the auspicesof COST Action 814. Three contracts in the frame of the EuropeanCommission Initiative PECO have permitted, to integrate successfullyscientific groups from Poland and the Slovak Republic.

START DATE: 1991-02-21

STOP DATE: 1996-02-20

SIZE: Duration: 60 months

STATUS: Completed

LINKS: EC Program acronym: COST

URI nl: contact person: VAN BOCKSTAELE, E.

Rijkstation van Plantenveredeling

Rijkscentrum voor Landbouwkundig Onderzoek

Burg. Van Gansberghelaan 109

Merelbeke 9820

URI: Contact person: FRANCOIS, ETIENNE

Ministry of Agriculture

Chaussee de Wavre 115

Gembloux 5030

URI DEMO: 106.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: person

NAME: VAN BOCKSTAELE, E.

URI nl: Rijkstation van Plantenveredeling

Rijkscentrum voor Landbouwkundig Onderzoek

Burg. Van Gansberghelaan 109

Merelbeke 9820

LINKS: project: Crop development for the cool and wet regionsof Europe

KEYWORDS: Climate change, Coordination, Cooperation, ScientificResearch, Botany

URI DEMO: 107.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: organisation

NAME nl: Rijkstation van Plantenveredeling

PARENT: Rijkscentrum voor Landbouwkundig Onderzoek

STREET nl: Burg. Van Gansberghelaan 109

CITY nl: Merelbeke

ZIP: 9820

COUNTRY: Belgium

URI DEMO: 108.htm


LANGUAGE: en

NAME: FRANCOIS, ETIENNE

LINKS: Ministry of Agriculture

Chaussee de Wavre 115

Gembloux 5030

LINKS: project: Crop development for the cool and wet regionsof Europe

KEYWORDS: Climate change, Coordination, Cooperation, ScientificResearch, Botany

URI DEMO: 109.htm


LANGUAGE: en

CORDIS PROJECT RCN: 20062

DATE RECORD: 1996-02-26

ACRONYM: ICAT

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME: Impacts of elevated CO2 levels, climate change and air pollutantson tree physiology

KEYWORDS: Climate change, Coordination, Cooperation, ScientificResearch, Atmospheric science, Biological interactions; Botany;Climatology

OBJECTIVE: The primary aim of the project is to coordinate cooperativeEuropean research on the impact of the so-called greenhouse effect(elevated CO2 levels, climate change) and of air pollution, singlyand in combination, on tree functioning in the different Europeanclimate regions. The Action proposed has the following researchobjectives: Tree functioning and adaptation: To promote, integrateand intensify cooperative interdisciplinary research on the impactof various combinations of elevated CO2 levels, the consequencesof an altered climate (drought, temperature stress) and a pollutedatmosphere on the physiological functioning and phenotypic plasticityof trees. To expand the present knowledge of the impact of multipleenvironmental-stress factors on the biophysics, biochemistry andphysiology of trees. Forests: To assess the role of forests asa sink for CO2. To develop a systems analysis for the forestsof the various European regions in which the effects of combinationsof elevated CO2 levels and air pollutants on forest functioningcan be simulated. Forest fitness and wood production: To defineparameters necessary for the modelling and prediction of the consequencesof the so-called greenhouse effect for the state of forests andcommercial wood production in general.

DESCRIPTION: The number of participating countries has increasedto 17 at the end of 1994. The role of Scientific Secretary wastaken over by the COST secretariat from 1 September 1993 by theemployment of a Seconded National Expert (END); Mr PJC Kuipercould then concentrate on the project chairmanship. In order togive the action a more result oriented profile the ManagementCommittee organized the scientific activities in four workinggroups with a Coordinator (listed below) for each group: Workinggroup 1 (boreal and mountain forests): Mr S Linder Working group2 (temperate forests): Mr R Lemeur Working group 3 (Mediterraneanforests): Mr JS Perreira Working group 4 (modelling): Mr GMJ MohrenThe overall aim of the working groups is the integration of researchwithin COST 614 for particular forest ecosystem types in Europeand the establishment of a framework for research in the fieldof COST 614, to be adopted by the EU and by national funding agencies.

START DATE: 1991-09-18

STOP DATE: 1996-09-17

SIZE: Duration: 60 months

STATUS: Execution

LINKS: EC Program acronym: COST

KEYWORDS: Climate change, Environment

URI fr: personne de contact: LAITAT, E.

Enseignement et Recherche de biologie vegetale

Faculte des Sciences Agronomiques de Gembloux

Passage des Deportes

Gembloux 5030

URI: contact person: LEMEUR, R.

Laboratory of Plant ecology

Universiteit Gent

Coupure Links 653

Gent B-9000

URI DEMO: 110.htm


LANGUAGE: fr

NAME fr: Enseignement et Recherche de biologie vegetale

PARENT: Faculte des Sciences Agronomiques de Gembloux

STREET fr: Passage des Deportes

CITY fr: Gembloux

ZIP: 5030

COUNTRY: Belgium

LINKS fr: Person: LAITAT, E.

URI DEMO: 111.htm


LANGUAGE: en

NAME: Laboratory of Plant ecology

PARENT nl: Universiteit Gent

STREET nl: Coupure Links 653

CITY nl: Gent

ZIP: 9000

COUNTRY: Belgium

LINKS: Person: LEMEUR, R.

URI DEMO: 112.htm


LANGUAGE: en

CORDIS PROJECT RCN: 6225

DATE RECORD: 1995-11-10

ACRONYM: NACD

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME: North Atlantic climatological dataset

KEYWORDS: Climate change, Environmental Protection, Meteorology,Safety

DESCRIPTION: The objectives are to provide: Understanding andprediction of anthropogenic climate change with a focus on regionalchange of climate statistics, including understanding and simulationof natural climate variability: Analyses to correct possible inhomogeneitiesin data sets covering the last 200 years, and to accurately reconstructthe evolution of temperature, precipitation, and other climaticvariables during the last two centuries. Development of methodsfor data assimilation into dynamical models of the climate system,and for producing time series of consistent datasets in formssuitable for studies of changes in climate. Regional to global-scaleanalyses of meteorological data docomenting recent changes incomparison with the latest model results. The purpose is to providethe earliest possible warnjng of future changes in climate. Variousdetection strategies (e.g. the "fingerprint" method)which employ a variety of climate variables and combinations ofthese variables need to be explored and further developed. Detectingand attributjng climate change is a difficult task which willrequire the coordinated use of better data sets and appropriatemodelllng work. Much of the needed historical data has seriousproblems of jnhomogeneity, inaccessjbjlity or poor coverage. Finally,documentation of changing instrumentation and observing practicesmust be much better systematjsed so that artificially inducedtrends in all climatic data can be quantified.

START DATE: 1993-11-01

STOP DATE: 1995-10-31

SIZE: Duration: 24 months

STATUS: Completed

LINKS: EC Program acronym: ENV 1C

URI: contact person: DEMAREE, GASTON RENE

Hydrologie Section

Departement de Climatologie

Institut Royal Meteorologique de Belgique

3 Avenue Circulaire

Bruxelles B-1180

TLX : 21315 METEOB

URI DEMO: 113.htm


LANGUAGE: fr

NAME fr: Hydrologie Section

Departement de Climatologie

PARENT fr: Institut Royal Meteorologique de Belgique

SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: non Commercial

STREET fr: 3 Avenue Circulaire

CITY fr: Bruxelles

ZIP: 1180

COUNTRY: Belgium

TLX : 21315 METEOB

URI DEMO: 114.htm


LANGUAGE: en

CORDIS PROJECT RCN: 5548

DATE RECORD: 1995-11-10

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME: Anthropogenic Climate Change -

KEYWORDS: Climate change, Environmental Protection, Meteorology,Safety)

DESCRIPTION: The accurate assessment of the magnitude and regionaldistribution of the future climate change is of prime importancefor economical and ecological policy decision. However, therecurrently exist only four models and model integrations worldwide,which simulate the effect of a time-dependent rise of the greenhouse-gaseson earth's climate with global coupled ocean atmosphere model.These simulations are too few to allow a sensible estimate aboutthe uncertainty of the predicted 0 climate change. To solve thisproblem, it is therefore proposed under the project area "anthropogenic"climate change": 1. To develop and improve models necessaryto predict the future anthropogenic climate change. 2. To performa number of extended (ca. 100 years) climate change simulationswith these models assuming various future emissions of greenhousgases. 3. To perform a number of shorter integrations with higherresolution models. Data generated by the experiments performedunder 2. will provide the input for these "time-slice"integrations. It is furthermore planned to investigate the sensitivityof the climate change predictions to parameterizations, modelformulation and initial conditions. 4. To evaluate the simulations,to intercompare the results and to identify problems. in the experiments.Theexpected achievement in this project area is a prediction of theanthropogenic climate change with various independently developedmodels. This should give an information about the future stateof the climate and an estimate about the reliability of the forecasts.This research will provide an important input to various climatechange assessments like the IPCC. The research in this projectarea will closely be linked to the research done in other projectareas of the EC Environment program. This collaboration will besupervised by a steering committee under the chairmanship of prof.K. Hasselmann

START DATE: 1992-11-01

STOP DATE: 1995-10-31

SIZE: Duration: 36 months

STATUS: Completed

LINKS: EC Program acronym: ENV 1C0

URI: contact person: André Berger

Institut d'Astronomie et de Geophysique

Departement de Physique - Faculte desSciences

Université Catholique de Louvain

2 Chemin du Cyclotron

Louvain-la-Neuve B-1348

URI DEMO: 115.htm


LANGUAGE: fr

NAME fr: Institut d'Astronomie et de Geophysique

Departement de Physique - Faculte desSciences

PARENT fr: Université Catholique de Louvain

SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: academic

STREET fr: 2 Chemin du Cyclotron

CITY fr: Louvain-la-Neuve

ZIP: 1348

COUNTRY: Belgium

LINKS: contact person: André Berger

URI DEMO: 116.htm


LANGUAGE: en

CORDIS PROJECT RCN: 5213

DATE RECORD: 1996-01-15

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME: The global carbon cycle and its perturbation by man andclimate II. Part B :terrestrial biosphere

KEYWORDS: Climate change, Environmental Protection, Meteorology,Safety

DESCRIPTION: The present project represents part B (Biosphere)of a joint, three-proposal study on the global carbon cycle. Thelong-term objective of this project for research on the globalcarbon cycle is the quantitative description, modeling and forecastingof the interaction between the carbon pools on land and in thesea with the physical climate system. The emphasis thereby lieson those processes which control the concentration of atmosphericC02 on time-scales of up to several hundred Years, both in responseto the direct anthropogenic 1 perturbation but also as a consequenceof feedbacks induced bY climate change. In particular, the proposedstudy Will provide : i) an improved inventory of the regionaldistribution of the sources: and sinks of atmospheric carbon dioxide;ii) an improved assessment of the relative storage capacitiesof the different carbon pools With respect to anthropogenic emissionsof C02 ;ii) a quantitative assessment of the dynamics of the carboncycle as it reacts to climate changes. The objective of the project"part B, Biosphere" is to forecast interactions betweenterrestrial biosphere and climate. The Challenge is to developa predictive understanding of important issues like i)the impactof a changing climate, driven for example bY concentration increaseof greenhouse:gases, on vegetation, both natural and cultivated,and soils . ii) the impact of anthropic activities, like fossilfuel release, land use change, forest clearing, on vegetation,soil and 1 climate ; iii) the response oE vegetation to continuousincrease of carbon dioxide concentration in the atmosphere (Eertilizationeffect) ; iv) the effects of changes in terrestrial ecosystemson the physical climate system ;v) the impact of difeerent energypolicies on climate change. In the frame of 1993-1994 EC Environmentprogram, our proposal is focused on the description and modelingof the role of vegetation and soils in the carbon cycle, on aglobal scale, and 0E their evolution during the 1980's. The proposalis the contribution of several teams (the so-called BiosphereGroup) involved in terrestrial biosphere studies, and close relationshipsexist with the Ocean and Atmosphere

START DATE: 1993-01-01

STOP DATE: 1995-12-31

SIZE: Duration: 36 months

STATUS: Completed

LINKS: EC Program acronym: ENV 1C

URI fr: personne de contact: GERARD, JEAN-CLAUDE

Departement d'Astronomie et Astrophysique

Universite de Liege

5 Avenue de Cointe

Liege B-4000

URI DEMO: 117.htm


LANGUAGE: fr

NAME fr: Departement d'Astronomie et Astrophysique

PARENT fr: Universite de Liege

SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: academic

STREET fr: 5 Avenue de Cointe

CITY fr: Liege

ZIP: 4000

COUNTRY: Belgium

LINKS: person: GERARD, JEAN-CLAUDE

URI DEMO: 118.htm


LANGUAGE: en

CORDIS PROJECT RCN: 4438

DATE RECORD: 1995-08-09

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME: Proposal for work on EC/US joint study on fuel cycle costs.

KEYWORDS: Climate change, Energy Saving, Fossil Fuels, RenewableSources of Energy

OBJECTIVE: This contract is an element in the definition of anaccounting framework on a set of fuel cycles. This project isled in parallel with a joint programme of the US Department ofEnergy. It has the objective to create an unified conceptual designfor quantifying the various external costs associated with theproduction and consumption of energy from different fuel sources.

DESCRIPTION: The inputs into this project would consist of thefollowing parts: 1) Review European social and environmental coststudies to see what can be determined about the social costs ofenergy. Items to be covered would include impacts on air, water,accidents, buildings and materials, health, forests and climatechange.2) Prepare a synthesis report, based on country studiesfor Germany, the UK, the Netherlands, France, the EFTA group atthe conclusion of this phase of the programme. Provide coordinatingservices for the valuation studies. 3) Provide comments for theCommission on work being undertaken by the Resources for the Futurefor the United States Government. 4) Select studies from the valuationexercises carried out in the EC, US, for inclusion in the accountingframework, in conjunction with other teams. Attend meeting fordiscussions. 5) Prepare methodology paper on the quantificationof non-environmental externalities of the fuel cycle and participatein quantification work (lead to be taken by University of Louvain).

START DATE: 1991-01-01

STOP DATE: 1992-05-31

SIZE: Duration: 17 months

STATUS: Completed

LINKS: EC Program acronym: JOULE 1

KEYWORDS: Climate change, MODELS FOR ENERGY AND ENVIRONMENT

URI: contact: Coherence SC

2 A Cour du Cramignon

Louvain-la-Neuve

B- 1348

URI DEMO: 119.htm


LANGUAGE: fr

PARENT fr: Coherence SC

SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: industry

STREET fr: 2 A Cour du Cramignon

CITY fr: Louvain-la-Neuve

ZIP: 1348

COUNTRY: Belgium

LINKS: project: Proposal for work on EC/US joint study on fuelcycle costs.

KEYWORDS: Climate change, Energy Saving, Fossil Fuels, RenewableSources of Energy

URI DEMO: 120.htm


LANGUAGE: en

CORDIS PROJECT RCN: 3139

DATE RECORD: 1996-04-08

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME: Climate change, sea level rise and assocciated impacts in Europe

KEYWORDS: Climate change, Meteorology, Safety

OBJECTIVE: The project aims to investigate past and future sealevel changes and to assess the impacts of such changes as a basisfor identifying the environmental hazards involved for Europe.It will aim at: a) Investigation of climate and sea level changeson a century time; b) The geological record and coastal processes;c) Tides, surges and mean sea level; d) Impacts of sea level changein Europe.

DESCRIPTION: The objectives will be achieved through: i) Fieldwork, including survey of coastal profiles, boreholes and localgeomorphological studies, checking of benchmarks where 3 appropriate;ii) Laboratory analysis of field samples; iii) Study of historicalrecords and computer analysis of data obtained; iv) Statisticalanalysis of mean sea level, tidal and other relevant data; v)Analysis of meteorological and climatic parameters affecting meansea level, using both direct measurement and remote sensing; vi)Modelling of trends and patterns of change and variation in meansea level, tides and storm surges; vii) Study of documentationrelating to planning and policy studies in areas threatened bythe sea level changes.

START DATE: 1991-03-01

STOP DATE: 1993-02-28

SIZE: Duration: 24 months

STATUS: Completed

LINKS: EC Program acronym: EPOCH

URI nl: contact: VAN CAUWENBERGHE, C.A.L.M.

Dienst der Kust - Hydrografie

3 Vrijhavenstraat

OostendeB-8400

LINKS: project: Climate change, sea level rise and assocciatedimpacts in Europe

URI DEMO: 121.htm


LANGUAGE: nl

PARENT nl: Dienst der Kust - Hydrografie

SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: Non Commercial

STREET nl: 3 Vrijhavenstraat

CITY nl: Oostende

ZIP: 8400

COUNTRY: Belgium

LINKS: person: VAN CAUWENBERGHE, C.A.L.M.

URI DEMO: 122.htm


LANGUAGE: en

CORDIS PROJECT RCN: 3112

DATE RECORD: 1995-10-09

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME: The global carbon cycle and its perturbation by man andclimate

KEYWORDS: Climate change, Meteorology, Safety

OBJECTIVE: The objectives of the project are to provide an inventoryof the distribution of the sources and sinks of carbon dioxideon a regional basis, an assessment of the relative storage capacitiesof the different carbon pools, and of the dynamics of the globalcarbon cycle as it reacts to climate changes. DESCRIPTION: Theentire project is subdivided into six sub-projects, each focusingon a different aspect of the global carbon cycle: A. Observationsof the concentration of atmospheric CO2 and CH4 and their isotoperatios. B. Air-sea exchange and dynamics of the surface oceancarbon system. 4 C. Assessment of internal oceanic processes.D. Exchanges of carbon with the terrestrial biosphere. E. Informationbased on variations of the carbon cycle in the past. F. Globalscale three-dimensional modelling of the contemporary carbon cycle.

START DATE: 1991-07-01

STOP DATE: 1993-06-30

SIZE: Duration: 24 months

STATUS: Completed

LINKS: EC Program acronym: EPOCH

URI fr: personne de contact: GERARD, J.C.

Departement d'Astronomie et Astrophysique

Universite de Liege

5 Avenue de Cointe

Liege B-4000

URI DEMO: 123.htm


LANGUAGE: fr

NAME fr: Departement d'Astronomie et Astrophysique

PARENT fr: Universite de Liege

SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: academic

STREET fr: 5 Avenue de Cointe

CITY fr: Liege

ZIP: 4000

COUNTRY: Belgium

LINKS: person: GERARD, J.C.

URI DEMO: 124.htm


LANGUAGE: en

CORDIS PROJECT RCN: 2345

DATE RECORD: 1995-08-08

SOURCE TYPE: activity

SOURCE TYPE: project

NAME: CLIMATE OF THE 21ST CENTURY

KEYWORDS: Climate change, Meteorology, Safety

OBJECTIVE: To compare, improve and apply well established coupledOcean-Atmospheric General Circulation Models (O-A-GCM) for modellingof anthropogenic climate change and natural climate variability.

DESCRIPTION: In sub-project 1, numerical integrations will becarried out with coupled O-AGCMs over periods of several decadesto more than a century to compute the time dependent evolutionof climate for a number of prescribed scenarios describing thepossible evolution of future concentrations of the principal greenhousegases (CO2, methane, CFCs, ozone, N2O). A major goal of sub-project2 is the investigation of the predictability of climate in thetime scale range of a month to a few years. This will be studiedprimarily by means of coupled O-A-GCMs experiments. The predictionexperiments will be accompanied by extensive sensitivity experimentsto clarify the nature of predictability and to attempt to extendthe predictability limit. The investigations will concentrateon the ENSO phenomenon in the tropical belt, but will includealso ocean-atmosphere interactions on a global scale. In sub-project3 sensitivity experiments are planned with A-GCMs to test thedependence of the model on different parameterizations of criticalprocesses (radiation, clouds, land surfaces, etc.). Sub-project4 concerns model intercomparison and validation. A specific setof experiments will be designed with the sole purpose of identifyingdiscrepancies and similarities between the many different atmosphericand ocean GCMs used in the project. In sub-project 5 the nestedhigh resolution limited area model HIRLAM developed by the Scandinavianand Dutch weather services for Europe 5 will be made availableand operated in conjunction with the global models used in othersub-projects. The HIRLAM model will be applied in all climateexperiments requiring an enhanced higher resolution representationof the climate change in Europe.

START DATE: 1990-08-01

STOP DATE: 1993-09-30

SIZE: Duration: 38 months

STATUS: Completed

LINKS: EC Program acronym: EPOCH

URI fr: contact: Université Catholique de Louvain

1 Place de l'Universite

Louvain-la-Neuve B-1348

URI DEMO: 125.htm


LANGUAGE: fr

NAME fr: 126.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

PERSON TITLE: M.

FIRST NAME: M.

FAMILY NAME: Grégoire

NAME: Grégoire M.

PARENT fr: Service Energie

STREET fr: rue de Mot 28-30

ZIP: 1040

CITY fr: Bruxelles

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-2-233 68 55

Fax: 32-2-230 83 06

DESCRIPTION fr: Membre du groupe de travail Politique Scientifiquepour le plan national de réduction du CO2.

URI DEMO: 127.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

PERSON TITLE: M.

FIRST NAME: J.C..

FAMILY NAME: Houtmeyers

NAME: Houtmeyers J.C.

PARENT fr: Ministère des Communications et de l'infrastructure

STREET fr: rue d' Arlon 104

ZIP: 1040

CITY fr: Bruxelles

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-2-233 15 10

Fax: 32-2-231 18 33

DESCRIPTION fr: Directeur. Membre du groupe de travail PolitiqueScientifique pour le plan national de réduction du CO2.

URI DEMO: 128.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

PERSON TITLE: Mme

FIRST NAME: A.

FAMILY NAME: Vankeerbergen

NAME: Vankeerbergen A.

PARENT fr: Direction Générale des Resources Naturelleset de l'Environnement

PARENT fr: Ministère de la région Wallonne

STREET fr: avenue prince de Liège 15

ZIP: 5100

CITY fr: Jambes

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-81-32 12 11/58 65

Fax: 32-81-32 59 82

DESCRIPTION fr: Ataché. Membre du groupe de travail PolitiqueScientifique pour le plan national de réduction du CO2.

URI DEMO: 129.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

PERSON TITLE: Mme

FIRST NAME: C.

FAMILY NAME: Lenain

NAME: Lenain C.

PARENT fr: Direction Générale de l'Enseignementsupérieur et de la Recherche scientifique

STREET fr: CAE Bloc D, Arcades B6546, rue Royale 204

ZIP: 1010

CITY fr: Bruxelles

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-81-32 12 11/58 65

Fax: 32-81-32 59 82

DESCRIPTION fr: Chargée de mission. Membre du groupe detravail Politique Scientifique pour le plan national de réductiondu CO2 (janvier 1994)

URI DEMO: 130.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

PERSON TITLE: M.

FIRST NAME: A.

FAMILY NAME: Peetermans

NAME: Peetermans A.

PARENT fr: DGTRE - Service Energie

PARENT fr: Ministère de la Région Wallonne

STREET fr: avenue Prince de Liège 7

ZIP: 5100

CITY fr: Jambes

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-81-32 15 36

Fax: 32-81-30 66 00

DESCRIPTION fr: Membre du groupe de travail Politique Scientifiquepour le plan national de réduction du CO2 (janvier 1994)

URI DEMO: 131.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

SOURCE TYPE: promotor

LINKS: project: Study of the relations between plants and their microclimats.

LINKS nl: project: Studie van de relaties tussen planten en hun microklimaat.

NAME: VOLCKAERT, E.

KEYWORDS: Climate change, CLIMATOLOGY, DYNAMIC MODEL, EVAPOTRANSPIRATION,GROWTHPARAMETERS, MODELING, PLANT NUTRITION, STATISTICAL ANALYSIS,STATISTICAL MODEL,

DATE RECORD: 1996

URI DEMO: 132.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

SOURCE TYPE: promotor

NAME: BEEL, E.

KEYWORDS: Climate change, CLIMATOLOGY, DYNAMIC MODEL, EVAPOTRANSPIRATION,GROWTHPARAMETERS, MODELING, PLANT NUTRITION, STATISTICAL ANALYSIS,STATISTICAL MODEL,

LINKS: project: Study of the relations between plants and their microclimats.

LINKS nl: project: Studie van de relaties tussen planten en hun microklimaat.

DATE RECORD: 1996

URI DEMO: 133.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

SOURCE TYPE: promotor

NAME: DEBRUYN, P.

KEYWORDS: Climate change, CLIMATOLOGY, DYNAMIC MODEL, EVAPOTRANSPIRATION,GROWTHPARAMETERS, MODELING, PLANT NUTRITION, STATISTICAL ANALYSIS,STATISTICAL MODEL,

LINKS: project: Study of the relations between plants and their microclimats.

LINKS nl: project: Studie van de relaties tussen planten en hun microklimaat.

DATE RECORD: 1996

URI DEMO: 134.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

SOURCE TYPE: promotor

NAME: PIENS, G.

KEYWORDS: Climate change, CLIMATOLOGY, DYNAMIC MODEL, EVAPOTRANSPIRATION,GROWTHPARAMETERS, MODELING, PLANT NUTRITION, STATISTICAL ANALYSIS,STATISTICAL MODEL,

LINKS: project: Study of the relations between plants and their microclimats.

LINKS nl: project: Studie van de relaties tussen planten en hun microklimaat.

DATE RECORD: 1996

URI DEMO: 135.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

SOURCE TYPE: promotor

NAME: Bourdeau Philippe

FIRST NAME: Philippe

FAMILY NAME: Bourdeau

DESCRIPTION: President IGEAT-Université Libre de Bruxelles, past-director EC-DGXI-EEA-TF,past director general EC-DGXII, member Scientific Committee EEA.

LINKS: Project: Integration and Promotion in the Belgian Impulse Programme "Global Change" of the official links between the International Geosphere-Biosphere Programme "Global change" of the ICSE and both Belgian Academics of Sciences.

LINKS nl: Project: Integratie en bevordering binnen het Belgische impulsprogramma "Global change" van de offici‰le relaties tussen het "Internationaal GeosphareBiosphere Programme" van de ICSU en de koninklijke Academies voor Wetenschappen.

KEYWORDS: CLIMATE CHANGE, GEOSPHERE BIOSPHERE INTERACTIONS, ICSU,IGBP, WORLDWIDE POLLUTION,

DOCUMENTALIST: Bruno Kestemont

DATE RECORD: 19960710

URI DEMO: 136.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

NAME: Kervyn de Lettenhove G.

LINKS fr: Organisation: Conseil National du développement Durable

STREET fr: Rue de la Loi, 56

ZIP: 1040

CITY fr: Bruxelles

COUNTRY: Belgium

KEYWORDS: Climate change, institution

DESCRIPTION fr: Service: Toute information concernant la miseen oeuvre de l'Agenda 21

DOCUMENTALIST: Bruno Kestemont

DATE RECORD: 19960710

URI DEMO: 137.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

NAME: Laitat Eric

LINKS fr: Organisation: Unité de Biologie Végétale

PARENT fr: Faculté Universitaire des sciences agronomiques

STREET fr: Passage des Déportés 2

ZIP: 5030

CITY fr: Gembloux

COUNTRY: Belgium

TEL: 081-62 24 64

FAX: 081-61 41 20

E-MAIL: becocraft@fsagx.ac.be

KEYWORDS: environment, climate change

LINKS fr: Produits: Bases de données microclimatiques,température sol-air, humidité relative, vitesseet direction du vent, SO2, NOx, NH3, CO2, O3, précipitations;Bases de données physiologiques- Effet du CO2 àlong terme sur arbres forestiers

DOCUMENTALIST: Bruno Kestemont

DATE RECORD: 19960710

URI DEMO: demo.html#Laitat_Eric


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

NAME: Wollast Alain

PARENT: Verdi sa

STREET fr: Rue du Collège, 27

ZIP: 1050

CITY fr: Bruxelles

COUNTRY: Belgium

TEL: 646 57 94

LINKS fr: Services: analyses physico-chimiques eau, sol, air;relevés biologiques, géologiques, hydrogéologiques,enquêtes, ...

DOCUMENTALIST: Bruno Kestemont

DATE RECORD: 19960710

URI DEMO: demo.html#Wollast_Alain


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

NAME: Hecq Walter

LINKS fr: Centre d'Etudes Economiques et Sociales de l'Environnement

LINKS: Center for Economic and Social Studies on the Environment

PARENT fr: Université Libre de Bruxelles

STREET fr: Avenue Jeanne, 44, CP124

ZIP: 1050

CITY fr: Bruxelles

COUNTRY: Belgium

KEYWORDS: Climate change, environment, ecology, economy, ecologicaleconomics

LINKS fr: Jeux de données: Indicateurs pour la Belgique

URL: http://www.ulb.ac.be.ceese/STAFF/whecq.html

URI: http:http://www.ulb.ac.be.ceese/STAFF/whecq.html

DOCUMENTALIST: Bruno Kestemont

DATE RECORD: 19960710

URI DEMO: 140.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

NAME: Quinet Alfred

PARENT fr: Institut Royal Météorologique

STREET fr: Avenue circulaire, 3

ZIP: 1180

CITY fr: Uccle

COUNTRY: Belgium

TEL: 3740278

KEYWORDS: Climate change, environment

LINKS fr: Jeux de données: Données météorologiques,aerologiques, climatologiques, ozone.

DOCUMENTALIST: Bruno Kestemont

DATE RECORD: 19960710

URI DEMO: 141.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

NAME: Thome Jean-Pierre

LINKS fr: Unité d'Ecotoxicologie

PARENT fr: Université de Liège

STREET fr: Quai Van Beneden, 22

ZIP: 4020

CITY fr: Liège

COUNTRY: Belgium

TEL: 041-66 50 60

FAX: 041-66 50 10

KEYWORDS: Climate change, environment

LINKS fr: Jeux de données: Mesure de la qualitéchimique et biologique de l'environnement

DOCUMENTALIST: Bruno Kestemont

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, janvier 1994

URI DEMO: 142.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

FIRST NAME: D.

FAMILY NAME: Rasse

NAME: Rasse D.

LINKS fr: Organisation: Division planification

PARENT fr: Insitut Bruxellois pour la Gestion de l'Environnement

STREET fr: Gulledelle 100

ZIP: 1200

CITY fr: Bruxelles

COUNTRY: Belgium

TEL: 322 775 76 76

FAX: 322 775 76 11

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 143.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

FIRST NAME: F.

FAMILY NAME: Bossier

NAME: Bossier F.

LINKS fr: Organisation: Minsistère des Affaires Economique- Bureau du Plan

STREET fr: Avenue des Arts 47-49

ZIP: 1040

CITY fr: Bruxelles

COUNTRY: Belgium

TEL: 322 507 74 43

FAX: 322 507 73 73

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 144.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

FIRST NAME: S.

FAMILY NAME: Willems

NAME: Willems S.

LINKS fr: Organisation: DG XI Unité C3

PARENT fr: Commission des Communautés Européennes

STREET fr: Boulevard du Triomphe 174

ZIP: 1160

CITY fr: Bruxelles

COUNTRY: Belgium

TEL: 322 296 88 01

FAX: 322 296 95 59

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 145.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

FIRST NAME: P.

FAMILY NAME: Kestens

NAME: Kestens P.

LINKS fr: Organisation: Université Libre de Bruxelles - DULBEA CP 140

STREET fr: Avenue F. Roosevelt 50

ZIP: 1050

CITY fr: Bruxelles

COUNTRY: Belgium

TEL: 322 650 41 25

FAX: 322 650 38 25

DESCRIPTION fr : Directeur

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 146.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

FIRST NAME: J.-P.

FAMILY NAME: Binamé

NAME: Binamé J.-P.

LINKS fr: Organisation: ESPO ECON IRES

PARENT fr: Université Catholique de Louvain

STREET fr: Place Montesquieu 3

ZIP: 1348

CITY fr: Louvain-la-Neuve

COUNTRY: Belgium

TEL: 010 47 41 52 (privé : 081 73 67 55)

FAX: 010 47 39 45

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 147.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

FIRST NAME: J.-H.

FAMILY NAME: Hecq

NAME: Hecq J.-H.

LINKS fr: Organisation: Institut de Physique - Unité d'Ecohydrodynamique

PARENT fr: Université de Liège

STREET fr: B5, Sart Tilman

ZIP: 4000

CITY fr: Liège

COUNTRY: Belgium

TEL: 041 56 36 46

FAX: 041 56 23 55

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 148.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

FIRST NAME: R.

FAMILY NAME: Vanderpoorten

NAME: Vanderpoorten R.

LINKS nl: Organisation: Bestuur voor Landbouwkundig Onderzoek

PARENT nl: Ministerie van Landbouw

STREET nl: Manhattan Office Tower, Bolwerklaan 21, 7e verd.

ZIP: 1210

CITY nl: Brussel

COUNTRY: Belgium

TEL: 322 211 72 11

FAX: 322 211 75 53

DESCRIPTION nl: Afdelingshoofd

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 149.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

FIRST NAME: J.

FAMILY NAME: Huylebroeck

NAME: Huylebroeck J.

LINKS nl: Organisation: Instituut voor Hygiëne en Epidemiologie

STREET nl: J. Wytsmansstraat 14

ZIP: 1050

CITY nl: Brussel

COUNTRY: Belgium

TEL: 322 642 55 90

FAX: 322 642 56 32

DESCRIPTION nl: Departementshoofd

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 150.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

FIRST NAME: R.

FAMILY NAME: Herman

NAME: Herman R.

LINKS nl: Organisation: A.P.W.B. Departement Cöordinatie

PARENT nl: Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap

STREET nl: Boudewijnlaan 30

ZIP: 1210

CITY nl: Brussel

COUNTRY: Belgium

TEL: 322 507 60 01

FAX: 322 507 60 07

DESCRIPTION nl: Navorser

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 152.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

FIRST NAME: Ph.

FAMILY NAME: Buekens

NAME: Buekens Ph.

LINKS nl: Organisation: Departement Onderwijs

PARENT nl: Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap

STREET nl: Koningsstraat 136

ZIP: 1000

CITY nl: Brussel

COUNTRY: Belgium

TEL: 322 211 45 82

FAX: 322 211 45 35

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 153.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

FIRST NAME: B.

FAMILY NAME: Nieuwejaars

NAME: Nieuwejaars B.

LINKS nl: Organisation: AMINAL - Bestuur Algemeen Milieubeleid

PARENT nl: Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap

STREET nl: Belliardstraat 14 - 18

ZIP: 1040

CITY nl: Brussel

COUNTRY: Belgium

TEL: 322 507 67 97

FAX: 322 507 30 05

DESCRIPTION nl: Ingenieur

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 154.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

FIRST NAME: S.

FAMILY NAME: Proost

NAME: Proost S.

LINKS nl: Organisation: Katholieke Universiteit Leuven

STREET nl: Van Evenstraat 2B

ZIP: 3000

CITY nl: Leuven

COUNTRY: Belgium

TEL: 32 16 28 31 16

FAX: 32 16 28 33 61

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 155.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

FIRST NAME: D.

FAMILY NAME: Van Regemorter

NAME: Van Regemorter D.

LINKS nl: Organisation: Katholieke Universiteit Leuven

STREET nl: Van Evenstraat 2B

ZIP: 3000

CITY nl: Leuven

COUNTRY: Belgium

TEL: 32 16 28 31 17

FAX: 32 16 28 33 61

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 156.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

FIRST NAME: J.

FAMILY NAME: Van Rensbergen

NAME: Van Rensbergen J.

LINKS nl: Organisation: Departement Milieu en Energie

PARENT nl: VITO

STREET nl: Boeretang 200

ZIP: 2400

CITY nl: Mol

COUNTRY: Belgium

TEL: 32 14 33 31 11

FAX: 32 14 32 11 85

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 157.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

FIRST NAME: A.

FAMILY NAME: Verbruggen

NAME: Verbruggen A.

LINKS nl: Organisation: SESO - UFSIA

STREET nl: Prinsstraat 13B

ZIP: 2000

CITY nl: Antwerpen

COUNTRY: Belgium

TEL: 32 3 220 49 94

FAX: 32 3 220 44 26

DESCRIPTION nl: Directeur

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: demo.html#Verbruggen_A_


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

FIRST NAME: J.

FAMILY NAME: Spooren

NAME: Spooren J.

LINKS nl: Kabinet van Mevrouw M. De Galan - Volksgezondheid enLeefmilieu

PARENT nl: Minister van Maatschappelijke Integratie

STREET nl: Wetstraat 66

ZIP: 1040

CITY nl: Brussel

COUNTRY: Belgium

TEL: 322 238 28 11

FAX: 322 230 38 62

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 159.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

NAME: Van Langenhove

LINKS nl: Kabinet van De Heer Dehousse

PARENT nl: Minister van Wetenschapsbeleid

STREET nl: Residence Palace, Wetstraat 155 (9de verdieping)

ZIP: 1040

CITY nl: Brussel

COUNTRY: Belgium

TEL: 322 233 05 11

FAX: 322 233 05 90

DESCRIPTION nl: Adjunct-Kabintschef

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 160.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: academic

NAME nl: Centrum voor Economische Studiën

PARENT nl: Katholieke Universiteit Leuven

STREET nl: Van Evenstraat 2B

ZIP: 3000

CITY nl: Leuven

COUNTRY: Belgium

TEL: 32 16 28 31 16

FAX: 32 16 28 33 61

DOCUMENTALIST: Bruno Kestemont

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 161.htm


SOURCE TYPE: organisation

NAME fr: Service Energie

STREET fr: rue de Mot 28-30

ZIP: 1040

CITY fr: Bruxelles

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-2-233 68 55

Fax: 32-2-230 83 06

URI DEMO: 162.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: ministry

NAME nl: Ministère des Communications et de l'infrastructure

STREET fr: rue d' Arlon 104

ZIP: 1040

CITY fr: Bruxelles

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-2-233 15 10

Fax: 32-2-231 18 33

URI DEMO: 163.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: administration

NAME fr: Direction Générale des Resources Naturelles et de l'Environnement

PARENT fr: Ministère de la région Wallonne

STREET fr: avenue prince de Liège 15

ZIP: 5100

CITY fr: Jambes

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-81-32 12 11/58 65

Fax: 32-81-32 59 82

URI DEMO: 164.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: administration

NAME fr: Direction Générale de l'Enseignementsupérieur et de la Recherche scientifique

STREET fr: CAE Bloc D, Arcades B6546, rue Royale 204

ZIP: 1010

CITY fr: Bruxelles

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-81-32 12 11/58 65

Fax: 32-81-32 59 82

URI DEMO: 165.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: administration

NAME fr: DGTRE - Service Energie

PARENT fr: Ministère de la Région Wallonne

STREET fr: avenue Prince de Liège 7

ZIP: 5100

CITY fr: Jambes

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-81-32 15 36

Fax: 32-81-30 66 00

URI DEMO: 165.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: administration

NAME: Conseil National du développement Durable

STREET fr: Rue de la Loi, 56

ZIP: 1040

CITY fr: Bruxelles

COUNTRY: Belgium

KEYWORDS: Climate change, institution

DESCRIPTION fr: Service: Toute information concernant la miseen oeuvre de l'Agenda 21

DOCUMENTALIST: Bruno Kestemont

DATE RECORD: 19960710

URI DEMO: 166.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: academic

NAME fr: Unité de Biologie Végétale

PARENT fr: Faculté Universitaire des sciences agronomiques

STREET fr: Passage des Déportés 2

ZIP: 5030

CITY fr: Gembloux

COUNTRY: Belgium

TEL: 081-62 24 64

FAX: 081-61 41 20

E-MAIL: becocraft@fsagx.ac.be

KEYWORDS: environment, climate change

LINKS fr: Produits: Bases de données microclimatiques,température sol-air, humidité relative, vitesseet direction du vent, SO2, NOx, NH3, CO2, O3, précipitations;Bases de données physiologiques- Effet du CO2 àlong terme sur arbres forestiers

DOCUMENTALIST: Bruno Kestemont

DATE RECORD: 19960710

URI DEMO: 167.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: private

SOURCE TYPE: consultants

NAME: Verdi sa

STREET fr: Rue du Collège, 27

ZIP: 1050

CITY fr: Bruxelles

COUNTRY: Belgium

TEL: 646 57 94

LINKS fr: Services: analyses physico-chimiques eau, sol, air;relevés biologiques, géologiques, hydrogéologiques,enquêtes, ...

DOCUMENTALIST: Bruno Kestemont

DATE RECORD: 19960710

URI DEMO: 168.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: academic

NAME fr: Centre d'Etudes Economiques et Sociales de l'Environnement

PARENT fr: Université Libre de Bruxelles

STREET fr: Avenue Jeanne, 44, CP124

ZIP: 1050

CITY fr: Bruxelles

COUNTRY: Belgium

KEYWORDS: Climate change, environment, ecology, economy, ecological economics

LINKS fr: Jeux de données: Indicateurs pour la Belgique

URL: http://www.ulb.ac.be.ceese/

URI: http:http://www.ulb.ac.be.ceese/

DOCUMENTALIST: Bruno Kestemont

DATE RECORD: 19960710

URI DEMO: 169.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: administration

NAME fr: Institut Royal Météorologique

STREET fr: Avenue circulaire, 3

ZIP: 1180

CITY fr: Uccle

COUNTRY: Belgium

TEL: 3740278

KEYWORDS: Climate change, environment

LINKS fr: Jeux de données: Données météorologiques,aerologiques, climatologiques, ozone.

DOCUMENTALIST: Bruno Kestemont

DATE RECORD: 19960710

URI DEMO: 170.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: academic

NAME: Unité d'Ecotoxicologie

PARENT fr: Université de Liège

STREET fr: Quai Van Beneden, 22

ZIP: 4020

CITY fr: Liège

COUNTRY: Belgium

TEL: 041-66 50 60

FAX: 041-66 50 10

KEYWORDS: Climate change, environment

LINKS fr: Jeux de données: Mesure de la qualitéchimique et biologique de l'environnement

DOCUMENTALIST: Bruno Kestemont

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, janvier 1994

URI DEMO: 171.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: academic

NAME fr: Division planification

PARENT fr: Insitut Bruxellois pour la Gestion de l'Environnement

STREET fr: Gulledelle 100

ZIP: 1200

CITY fr: Bruxelles

COUNTRY: Belgium

TEL: 322 775 76 76

FAX: 322 775 76 11

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 172.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: administration

NAME: Bureau du Plan

PARENT fr: Minsistère des Affaires Economique

STREET fr: Avenue des Arts 47-49

ZIP: 1040

CITY fr: Bruxelles

COUNTRY: Belgium

TEL: 322 507 74 43

FAX: 322 507 73 73

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 173.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: administration

SOURCE TYPE: international

NAME: DG XI Unité C3

PARENT fr: Commission des Communautés Européennes

STREET fr: Boulevard du Triomphe 174

ZIP: 1160

CITY fr: Bruxelles

COUNTRY: Belgium

TEL: 322 296 88 01

FAX: 322 296 95 59

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 174.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: academic

NAME: DULBEA

PARENT fr: Université Libre de Bruxelles

STREET fr: Avenue F. Roosevelt 50, CP 140

ZIP: 1050

CITY fr: Bruxelles

COUNTRY: Belgium

TEL: 322 650 41 25

FAX: 322 650 38 25

DESCRIPTION fr : Directeur

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 175.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: academic

NAME fr: ESPO ECON IRES

ACRONYM fr: ESPO ECON IRES

PARENT fr: Université Catholique de Louvain

STREET fr: Place Montesquieu 3

ZIP: 1348

CITY fr: Louvain-la-Neuve

COUNTRY: Belgium

TEL: 010 47 41 52 (privé : 081 73 67 55)

FAX: 010 47 39 45

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 176.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: academic

NAME: Institut de Physique - Unité d'Ecohydrodynamique

PARENT fr: Université de Liège

STREET fr: B5, Sart Tilman

ZIP: 4000

CITY fr: Liège

COUNTRY: Belgium

TEL: 041 56 36 46

FAX: 041 56 23 55

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 177.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: ministry

NAME nl: Bestuur voor Landbouwkundig Onderzoek

PARENT nl: Ministerie van Landbouw

STREET nl: Manhattan Office Tower, Bolwerklaan 21, 7e verd.

ZIP: 1210

CITY nl: Brussel

COUNTRY: Belgium

TEL: 322 211 72 11

FAX: 322 211 75 53

DESCRIPTION nl: Afdelingshoofd

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 178.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: academic

NAME: Instituut voor Hygiëne en Epidemiologie

STREET nl: J. Wytsmansstraat 14

ZIP: 1050

CITY nl: Brussel

COUNTRY: Belgium

TEL: 322 642 55 90

FAX: 322 642 56 32

DESCRIPTION nl: Departementshoofd

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 179.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: ministry

NAME: A.P.W.B. Departement Cöordinatie

PARENT nl: Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap

STREET nl: Boudewijnlaan 30

ZIP: 1210

CITY nl: Brussel

COUNTRY: Belgium

TEL: 322 507 60 01

FAX: 322 507 60 07

DESCRIPTION nl: Navorser

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 180.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: administration

NAME nl: Departement Onderwijs

PARENT nl: Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap

STREET nl: Koningsstraat 136

ZIP: 1000

CITY nl: Brussel

COUNTRY: Belgium

TEL: 322 211 45 82

FAX: 322 211 45 35

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 181.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: administration

NAME nl: AMINAL - Bestuur Algemeen Milieubeleid

PARENT nl: Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap

STREET nl: Belliardstraat 14 - 18

ZIP: 1040

CITY nl: Brussel

COUNTRY: Belgium

TEL: 322 507 67 97

FAX: 322 507 30 05

DESCRIPTION nl: Ingenieur

DOCUMENTALIST: Sarah Reeves

DATE RECORD: 19960710

META SOURCE: SSTC, 199401

URI DEMO: 182.htm


SOURCE TYPE: person

NAME: Fichefet, Thierry

KEYWORDS: Climate change, Environmental Protection, Meteorology,Safety

PARENT fr: Institut d'Astronomie et de Géophysique Département de Physique- Faculté des Sciences

PARENT fr: Université Catholique de Louvain

2 Chemin du Cyclotron

Louvain-la-Neuve

1348 Nivelles

URI DEMO: 183.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: academic

NAME fr: Institut d'Astronomie et de Géophysique Département de Physique

PARENT fr: Université Catholique de Louvain

2 Chemin du Cyclotron

Louvain-la-Neuve

1348 Nivelles

URI DEMO: 184.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

NAME: Souchez, Roland

PARENT fr: Glaciologie. Departement des Sciences de la Terre

PARENT fr: Université Libre de Bruxelles

50 Avenue Franklin Roosevelt

PO Box 160/02

Bruxelles 1050

KEYWORDS: Climate change, Environmental Protection, Meteorology,Safety

LINKS: project: European Project for Ice Coring in Antarctica

URI DEMO: 185.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: academic

NAME: Glaciologie. Departement des Sciences de la Terre

PARENT fr: Université Libre de Bruxelles

STREET fr: 50, av. F. D. Roosevelt

ZIP: 1050

CITY: BRUSSELS

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-2-650.22.27

FAX: 32-2-650.22.26

DESCRIPTION fr: Thèmes de recherche:

Composition en gaz et en isotopes stables des glaces basales descalottes polaires et implications pour les changements globaux.

Conditions initiales et conditions aux limites des calottes glaciaires.

Composition chimique et isotopique des glaces d'ice shelf et implicationspour les changements globaux (bilan glaciaire de l'Antarctiqueet niveau marin).

Composition chimique, isotopique et cristallographique de la glacede mer antarctique et conditions de croissance.

KEYWORDS fr: CLIMATOLOGIE. GEOMORPHOLOGIE ET OROGRAPHIE. GLACIOLOGIE.ISOTOPES ET ELEMENTS RADIOACTIFS. Dioxyde de carbone. Alpes. Compositionde la glace. Antarctique. Arctique

KEYWORDS: Climate change, Environmental Protection, Meteorology,Safety

URL: http://www.ulb.ac.be/recherche/uni/uni_f078.html

URI: http://www.ulb.ac.be/recherche/uni/uni_f078.html

LINKS: project: European Project for Ice Coring in Antarctica

URI DEMO: 186.htm


SOURCE TYPE: person

NAME fr: Lebrun Philippe

PARENT fr: Ecologie et Biogéographie

PARENT fr: Université Catholique de Louvain

STREET fr: Place Croix du Sud, 5

ZIP: 1348

CITY fr: Louvain-La-Neuve

COUNTRY: Belgium

TEL: 010-47 34 88

FAX: 010-47 34 90

KEYWORDS: Climate change, environment

LINK: Datasets: http://www.biol.ucl.ac.be/ecol/SIBW.HomePage.html

URI DEMO: 187.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: academic

NAME: Institute of Astronomy and Geophysics

PARENT fr: Université Catholique de Louvain

STREET fr: 2, chemin du Cyclotron

ZIP: 1348

CITY fr: Louvain-La-Neuve

COUNTRY: Belgium

TEL: 32-10-43 33 03

URI DEMO: 188.htm


SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

NAME: Wollast Roland

E-MAIL: rwollast@ulb.ac.be

TEL: +32-2-6505212

FAX: +32-2-6463492

STREET fr: BOULEVARD DU TRIOMPHE, CP 208

ZIP: 1050 BRUXELLES

PARENT fr: Faculté Des Sciences Appliquées

PARENT fr: Université Libre de Bruxelles

LINKS fr: project: Production, transport et destinée de la matièreorganique et des éléments associés dans lessystèmes marins.

URI DEMO: 189.htm


SOURCE TYPE: organisation

SOURCE TYPE: academic

NAME: Faculté Des Sciences Appliquées

LINKS: Contact person: Wollast Roland

E-MAIL: rwollast@ulb.ac.be

TEL: +32-2-6505212

FAX: +32-2-6463492

STREET fr: BOULEVARD DU TRIOMPHE, CP 208

ZIP: 1050 BRUXELLES

PARENT fr: Université Libre de Bruxelles

LINKS fr: project: Production, transport et destinée de la matièreorganique et des éléments associés dans lessystèmes marins.

URI DEMO: 190.htm


LANGUAGE: nl

SOURCE TYPE: person

SOURCE TYPE: expert

NAME: Maenhaut, W.

LINKS nl: Project: Bepaling van de samenstelling en herkomst van het regionaalatmosferisch aërosol op grote afstand van antropogene brongebieden- Onderzoek naar het belang van de antropogene invloed.

DATE RECORD: 1995

URI DEMO: 61.htm